Hoofdstuk 3 Les 2/ Wet- en regelgeving

• New lesson editor
• Verzorging
• MBO
• Studiejaar 1

Helpende Plus

Hoofdstuk 3 Wet en regelgeving

Welkom bij hoofdstuk 3 Wet- en regelgeving

Vandaag draait alles om één vraag:

Wat weet je nog van de vorige les?

Communiceren

Noem één begrip dat is blijven hangen.

Woordwolk: Reacties kort ophalen.

Denk aan professioneel communiceren, rapporteren, SOAP/SOEP, onbegrepen gedrag, therapietrouw.

Mag jij dit doen?

Situatie

Je werkt al jaren als Helpende. Een collega zegt:

"Wil jij bij mevrouw even de insuline spuiten? Je hebt vaak genoeg gezien hoe dat moet."

Wat doe je?

A. Ja, ik weet hoe het moet.
B. Ja, als mijn werkgever zegt dat het mag.
C. Nee, dit is een voorbehouden handeling.
D. Ik weet het niet.

Waarom heb je voor dit antwoord gekozen?

Vandaag gaan we ontdekken waarom het antwoord C is.

Waarom bestaan wetten in de zorg?

Wetten in de zorg beschermen...

👤 de cliënt
🩺 de zorgverlener
⭐ de kwaliteit van zorg

Ze regelen onder andere:

• rechten en plichten;

• kwaliteit en veiligheid;

• wat je als zorgverlener wel en niet mag.

Helpende Plus ≠ automatisch meer bevoegd

Door dit Plusdeel krijg je meer kennis en leer je extra handelingen. Maar doordat je iets hebt geleerd, mag je het nog niet automatisch overal uitvoeren.

Leerdoelen

Na deze les...

• heb je basiskennis van wet- en regelgeving rondom risicovolle handelingen;

• begrijp je waarom bevoegd én bekwaam belangrijk zijn;

• kun je uitleggen wat belangrijke zorgwetten betekenen voor jouw werk;

• weet je dat je werkt volgens de protocollen en afspraken van jouw organisatie;

• kun je beter beoordelen: wat mag ik wel en wat mag ik niet?

Wet BIG

Wet beroepen in de individuele gezondheidszorg

Doel:
cliënten beschermen tegen ondeskundig en onzorgvuldig handelen.

De wet beschrijft onder andere:

• medische beroepen;

• opleidingseisen;

• bevoegdheden;

• voorbehouden handelingen.

Bevoegd en bekwaam

BEVOEGD

Mag ik deze handeling uitvoeren?

BEKWAAM

Kan ik deze handeling verantwoord uitvoeren?

Je bent bekwaam als je:

✓ de handeling vaardig kunt uitvoeren;
✓ de situatie kunt beoordelen;
✓ weet wat je moet doen bij complicaties.

Je beoordeelt je eigen bekwaamheid.

Je hebt een handeling tijdens de opleiding drie keer laten aftekenen. Je hebt hem daarna twee jaar niet meer uitgevoerd. Ben je dan automatisch nog bekwaam?

Nee. Bekwaamheid kun je verliezen als je een handeling langere tijd niet uitvoert.

Risicovol of voorbehouden?

Twee begrippen die je uit elkaar moet houden

RISICOVOL

Bij onzorgvuldig of onbekwaam handelen is er risico op gezondheidsschade.

VOORBEHOUDEN

Een handeling met zoveel risico dat de wet bepaalt wie deze mag uitvoeren en onder welke voorwaarden.

Niet iedere risicovolle handeling is voorbehouden.

Een risicovolle handeling is een handeling waarbij er schade kan ontstaan als je hem niet goed uitvoert. Maar dat betekent niet automatisch dat de handeling wettelijk is voorbehouden.

Bij een voorbehouden handeling is het risico zo groot dat de Wet BIG bepaalt wie deze handeling mag uitvoeren en onder welke voorwaarden. Een voorbehouden handeling is dus altijd risicovol, maar een risicovolle handeling is niet altijd voorbehouden.

Risicovol → kan ik dit veilig uitvoeren?
Voorbehouden → mag ik dit volgens de wet uitvoeren?

Sleepvraag: risicovol of voorbehouden?

Risicovol

Voorbehouden

Infuuszak vervangen

Infuus inbrengen

Katheteriseren

Insuline injecteren

Kijk ook even naar katheteriseren versus een katheterzak verwisselen.

Katheteriseren staat hier als voorbehouden handeling. Een katheterzak verwisselen wordt in jullie boek juist als voorbeeld genoemd van een handeling waarbij een Helpende Plus zelf moet vaststellen of zij bekwaam is.

En daarnaast gelden altijd de afspraken en protocollen van je organisatie!

En de Helpende Plus?

Helpende Plus

Valt niet onder de Wet BIG

Maar...

✓ je bent zelf verantwoordelijk voor wat je doet;
✓ je voert geen voorbehouden handelingen uit;
✓ je moet zelf beoordelen of je bekwaam bent;
✓ je werkt volgens de afspraken en protocollen van je organisatie.

Twijfel je? → Wat doe je dan?

Twijfel je? Wat doe je dan?

Niet uitvoeren / overleggen / protocol raadplegen!!

Zes wetten, zes expertgroepen

Jullie worden de experts

Iedere groep onderzoekt één wet:

• Wkkgz

• WGBO

• Wzd

• Wmcz

• Meldcode

• Wlz

Straks leren jullie het aan elkaar!

Werkvorm:

Deel de groep in 7 groepjes

Expertopdracht

Onderzoek samen jullie toegewezen wet:

1. Waar staat de afkorting voor?
2. Wat is het doel?
3. Wat regelt de wet?
4. Wat betekent dit voor een Helpende Plus?
5. Geef een voorbeeld uit jullie eigen beroepspraktijk.

⏱️ 15 minuten

Daarna: maximaal 3 minuten uitleg per expertgroep.

Geef de groepjes de werkkaart met de opdracht.

Wkkgz

Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg

Doel: openheid over klachten en incidenten, zodat de zorg kan verbeteren.

Onthoud:

• incidenten veilig kunnen melden;

• fouten/incidenten onderzoeken en ervan leren;

• klachten serieus nemen;

• klachtenfunctionaris;

• onafhankelijke geschilleninstantie.

Praktijkvraag:

Hoe heet het systeem waarmee jullie op je werk incidenten melden?

Praktijkvraag:

Hoe heet het systeem waarmee jullie op je werk incidenten melden?

Bijvoorbeeld MIC/VIM

veilig incidenten melden en klachten.

WGBO

Wet geneeskundige behandelingsovereenkomst

De cliënt heeft recht op:

✓ duidelijke informatie
✓ toestemming geven of intrekken
✓ privacy
✓ inzage in het eigen dossier

Voor jou belangrijk:

🔒 beroepsgeheim
🗣️ cliëntgegevens alleen delen wanneer dat binnen de zorg nodig/toegestaan is
👥 familie heeft niet automatisch inzage

Praktijkvraag:

De dochter van een cliënt belt en vraagt:
"Hoe gaat het eigenlijk met mijn moeder? Wat zei de arts?"

Geef je die informatie zomaar?

Praktijkvraag:

De dochter van een cliënt belt en vraagt:
"Hoe gaat het eigenlijk met mijn moeder? Wat zei de arts?"

Geef je die informatie zomaar?

Antwoord is NEE.

WGBO: even scherp...

"Als iemand familie is van de cliënt, mag ik informatie uit het dossier met die persoon delen."

WAAR / NIET WAAR

→ Niet waar.

Familie kan bijvoorbeeld gemachtigd zijn door de cliënt; familie zijn alleen geeft geen automatisch recht op inzage.

Wzd

Wet zorg en dwang

Voor mensen met:

• dementie/psychogeriatrische aandoening;

• verstandelijke beperking.

Onvrijwillige zorg alleen wanneer dit noodzakelijk is om ernstig nadeel te voorkomen en vrijwillige alternatieven onvoldoende zijn. Voorbeelden kunnen zijn:

• medicatie tegen de wil;

• bewegingsvrijheid beperken;

• insluiten;

• toezicht;

• beperkingen in het dagelijks leven.

Vraag voor het kijken van het filmpje:

Luister vooral naar het uitgangspunt van de wet en wanneer onvrijwillige zorg in beeld komt.

Vraag na het filmpje:

Wat is volgens jou de belangrijkste boodschap van dit filmpje?

Wzd in jouw praktijk

Een cliënt met dementie wil steeds naar buiten.
Een collega zegt:

"Doe de deur gewoon op slot, anders blijft hij weglopen."

Mag je dat zomaar doen?

Vrijheid beperken = niet 'voor het gemak'.

Eerst kijken naar vrijwillige oplossingen en handelen volgens zorgplan/procedure.

Wmcz

Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen

Doel: cliënten een stem geven in de zorg die zij ontvangen.

De cliëntenraad:

• behartigt belangen van cliënten;

• praat mee over beleid;

• ontvangt informatie van de zorgaanbieder;

• kan advies geven;

• kan ook familieleden als lid hebben.

De oude les bevat dezelfde kernpunten.

Praktijkvraag: Heeft jouw organisatie een cliëntenraad?

Meldcode

Huiselijk geweld en kindermishandeling

Bij een vermoeden moet je actie ondernemen volgens de meldcode van je organisatie.

5 stappen

1. Signalen in kaart brengen
2. Overleggen
3. Gesprek met betrokkenen
4. Afwegen
5. Beslissen: hulp organiseren of melden

Een meldcode betekent dus niet: bij ieder vermoeden onmiddellijk zelf een melding doen. Je doorloopt de stappen en volgt de afspraken over verantwoordelijkheden binnen je organisatie.

Meldcode: wat doe jij?

Tijdens de zorg zie je opnieuw blauwe plekken op de bovenarmen van een cliënt.

Wanneer haar zoon binnenkomt, wordt zij stil.

Ze zegt:

"Ach, ik stoot me gewoon vaak."

Wat is jouw eerste stap?

Signaleren en feitelijk in kaart brengen → volgens meldcode handelen/overleggen.

Signaleren en feitelijk in kaart brengen → volgens meldcode handelen/overleggen.

Wlz

Wet langdurige zorg

Voor wie?
Mensen die blijvend intensieve zorg nodig hebben en 24 uur per dag zorg of toezicht in de nabijheid nodig hebben. Bijvoorbeeld bij vergevorderde dementie of een ernstige verstandelijke beperking.

Hoe werkt het?

CIZ beoordeelt
↓
Zorgprofiel
↓
Zorgkantoor regelt de zorg

🏠 Zorg kan thuis óf in een zorginstelling worden georganiseerd.

Wlz = langdurige, intensieve zorg voor mensen die blijvend veel zorg nodig hebben.

De Wlz is bedoeld voor mensen die blijvend veel en intensieve zorg nodig hebben. Denk bijvoorbeeld aan iemand met vergevorderde dementie of een ernstige verstandelijke beperking, maar het gaat dus niet alleen om deze doelgroepen. Belangrijk is dat iemand blijvend 24 uur per dag zorg of toezicht in de nabijheid nodig heeft.

Het CIZ beoordeelt of iemand daarvoor in aanmerking komt en stelt een zorgprofiel op. Daarna wordt met het zorgkantoor gekeken hoe de zorg wordt georganiseerd. Dat kan in een instelling zijn, maar Wlz-zorg kan ook thuis worden gegeven.

Welke wet hoort erbij?

1. Een cliënt weigert zorg en zijn vrijheid wordt beperkt.

2. Een cliënt wil zijn dossier inzien.

3. Je vermoedt huiselijk geweld.

4. Een incident moet veilig gemeld en onderzocht worden.

5. Cliënten willen meepraten over beleid van de instelling.

6. Het CIZ onderzoekt of iemand in aanmerking komt voor langdurige zorg.

1: Wzd- Wet zorg en dwang

2. WGBO- Wet geneeskundige behandelingsovereenkomst

3. Meldcode- Huiselijk geweld en kindermishandeling

4. Wkkgz- Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg

5. Wmcz-Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen

6. Wlz- Wet langdurige zorg

Terug naar de eerste casus

"Wil jij bij mevrouw even de insuline spuiten? Je hebt vaak genoeg gezien hoe dat moet."

Wat antwoord je nu - en vooral: WAAROM?

Laat iemand in eigen woorden uitleggen:

injecteren is voorbehouden;

Helpende Plus voert volgens de aangeleverde theorie geen voorbehouden handelingen uit;

iets gezien/geoefend hebben maakt je niet automatisch bevoegd;

bevoegd en bekwaam zijn verschillende dingen.

Wat betekent dit voor jou als Helpende Plus?

Bij twijfel stel je jezelf vier vragen:

1. Mag ik dit?

Bevoegd

2. Kan ik dit verantwoord?

Bekwaam

3. Wat zegt het protocol?

Vilans / organisatie

4. Moet ik overleggen?

Ken je grenzen

Professioneel handelen betekent óók weten wanneer je iets níét moet doen!

Maak één zin af:

Vandaag heb ik geleerd dat ik als Helpende Plus...

of:

Welke wet ga jij na vandaag waarschijnlijk anders herkennen op je werk?

Huiswerk en volgende les

Thuis

📖 Lees de theorie van hoofdstuk 3 Wet- en regelgeving
✏️ Maak de bijbehorende opdrachten van hoofdstuk 3

Volgende les

Hoofdstuk 4 - Observaties 👀

📖 Lees de theorie alvast door.