LUIDER 35 · Killing in the Name (Rage Against the Machine)
LUIDER · PROTESTSONGS IN DE SCHIJNWERPERS
35
KILLING IN THE NAME
RAGE AGAINST THE MACHINE · 1992
Een woedend nummer over politiegeweld en racisme dat eindigt in één groot nee.
Lesson duration is: 40 minIntroduction
Items in this lesson
LUIDER · PROTESTSONGS IN DE SCHIJNWERPERS
35
KILLING IN THE NAME
RAGE AGAINST THE MACHINE · 1992
Een woedend nummer over politiegeweld en racisme dat eindigt in één groot nee.
Les over Killing in the Name van Rage Against the Machine: politiegeweld en racisme in de VS rond 1992, en de kracht van weigeren. Let op: het nummer bevat veel grof taalgebruik, vooral aan het slot, waar een scheldwoord vele keren herhaald wordt. De les gebruikt de officiële, ongecensureerde clip van het kanaal van de band; kondig het grove taalgebruik vooraf aan en bespreek met de klas waarom de band ervoor kiest. De clip zelf toont alleen de band die live speelt, zonder geweld. Overweeg bij jonge klassen alleen het eerste deel af te spelen. Image credit: thetripwirenyc / Wikimedia Commons (CC BY 2.0)
LUIDER
35 · KILLING IN THE NAME · RAGE AGAINST THE MACHINE
DE VRAAG VAN DEZE LES
Hoe wordt één keer nee zeggen, steeds opnieuw, een protestsong?
NA DEZE LES KUN JE
vertellen tegen welk onrecht Killing in the Name protesteert
uitleggen hoe herhaling en opbouw de boodschap sterker maken
beschrijven hoe rap en metal samen een nieuwe protestklank maken
Vraag kort: wanneer heb jij voor het laatst nee gezegd tegen iets wat je niet eerlijk vond? Wat gebeurde er? Dat idee, weigeren, is de kern van deze les. Kondig vooraf aan dat het nummer grof taalgebruik bevat en dat het gesprek gaat over waarom de band dat doet, niet over de woorden zelf.
LUIDER
35 · KILLING IN THE NAME · RAGE AGAINST THE MACHINE
KIJK EN LUISTER
Rage Against the Machine, Killing in the Name (1992)
Let op de opbouw: waar wordt het rustig, waar harder? Wat doet de zanger aan het eind, en hoe vaak?
Officiële clip van het kanaal van de band (RATMVEVO), ongecensureerd: het slot bevat vele keren een scheldwoord. De clip bestaat uit beelden van de band die live speelt. Laat leerlingen na afloop de opbouw schetsen als een lijn die stijgt en daalt: riff, couplet, rustig stuk, explosie. Veel leerlingen horen eerst alleen herrie; vraag door naar het moment dat de muziek bijna stilvalt. Verder kijken: het gratis concert in Finsbury Park, Londen, 2010, op het officiële kanaal (https://www.youtube.com/watch?v=R88lUBvbjPo).
LUIDER
35 · KILLING IN THE NAME · RAGE AGAINST THE MACHINE
DE TIJD
Los Angeles, 1991 en 1992
In maart 1991 slaan vier agenten in Los Angeles de zwarte automobilist Rodney King in elkaar. Een buurman filmt het, en de beelden gaan de hele wereld over.
In april 1992 spreekt een jury de agenten vrij. Daarop breken in de stad dagenlang rellen uit. Voor veel mensen bewijst de zaak dat de politie met racisme wegkomt.
Een uitgebrande winkel in Los Angeles na de rellen van 1992.
Rodney King werd op 3 maart 1991 mishandeld; George Holliday filmde het vanaf zijn balkon. De vrijspraak door een jury in Simi Valley volgde op 29 april 1992. Bij de rellen kwamen 63 mensen om het leven en raakten ruim 2000 mensen gewond. Belangrijk: het nummer stond al op de demo van de band van eind 1991, dus het is niet over de rellen geschreven. Luisteraars koppelden het er wel direct aan. Leg ook het begrip institutioneel racisme uit: racisme dat niet in één persoon zit, maar in hoe regels en organisaties werken. Image credit: Mick Taylor from Portland, USA / Wikimedia Commons (CC BY-SA 2.0)
LUIDER
35 · KILLING IN THE NAME · RAGE AGAINST THE MACHINE
DE MAKER
Een gitaarles die uit de hand liep
Rage Against the Machine begint in 1991 in Los Angeles: zanger Zack de la Rocha, gitarist Tom Morello, bassist Tim Commerford en drummer Brad Wilk.
Morello geeft gitaarles. Als hij een leerling een andere stemming van de gitaar uitlegt, speelt hij toevallig een zwaar riff. Hij neemt het meteen op, en de band maakt er de volgende dag een nummer van.
Tom Morello op het podium in Bristol, 2019.
De stemming heet drop D: de laagste snaar wordt lager gestemd, zodat een riff zwaarder en dreigender klinkt. Het verhaal van de gitaarles vertelt Morello zelf in interviews (zie ook Wikipedia EN, Killing in the Name). De bandnaam betekent zoiets als woede tegen het systeem. Morello studeerde politicologie aan Harvard; de vader van De la Rocha was kunstenaar in de Mexicaans-Amerikaanse beweging. Het nummer verscheen in 1992 als eerste single en op het debuutalbum Rage Against the Machine (Epic), geproduceerd door de band met Garth Richardson. De foto is van 2019, ruim 25 jaar later. Image credit: Raph_PH / Wikimedia Commons (CC BY 2.0)
LUIDER
35 · KILLING IN THE NAME · RAGE AGAINST THE MACHINE
DE TEKST
Waar gaat het over?
Volledige tekst: genius.com
COUPLET
De zanger beschuldigt de politie en het leger: onder de mensen in uniform zitten ook racisten, net zo erg als de Ku Klux Klan. Wie geweld gebruikt, verschuilt zich achter de wet.
MIDDENSTUK
Het wordt bijna stil. De zanger richt zich tot de luisteraar. Hij verwijt je dat je gewoon gehoorzaamt, en dat je zo het systeem zelf in stand houdt.
SLOT
Dan komt de weigering. De ik zegt dat hij niet meer gehoorzaamt. Die ene zin herhaalt hij steeds opnieuw en steeds harder, tot het een schreeuw is, met een grof scheldwoord erin.
Lees de tekst samen via de link, of laat leerlingen hem thuis lezen: de tekst is auteursrechtelijk beschermd en bevat veel grof taalgebruik. Wijs op de opbouw: de tekst is heel kort, bijna alles gebeurt door herhaling. Het brandende kruis in het couplet is een symbool van de Ku Klux Klan, een racistische geheime organisatie in de VS. Let op het perspectief: eerst beschuldigt de zanger anderen, dan spreekt hij de luisteraar aan (jij gehoorzaamt ook), en pas aan het slot spreekt hij als ik. Zo wordt de luisteraar meegenomen van toekijken naar zelf weigeren.
LUIDER
35 · KILLING IN THE NAME · RAGE AGAINST THE MACHINE
VRAAG
Aan het slot herhaalt de zanger één weigering steeds opnieuw. Wat doet die herhaling vooral?
Het publiek leert zo een refrein om rustig mee te zingen
De zanger herhaalt wat de politie tegen hem heeft gezegd
De band vult de tijd omdat er te weinig tekst is
De weigering groeit van een gedachte naar een schreeuw
Goed: de weigering groeit van een gedachte naar een schreeuw. Door de herhaling en de opbouw van zacht naar hard voel je de woede groeien. Veelgemaakte fout: denken dat de zanger de politie citeert; het is juist de ik die weigert. Het meezingen klopt half: op concerten zingt iedereen het slot mee, maar dan als massaal protest, niet rustig. Doorvraag: waarom werkt één zin, twintig keer, misschien sterker dan een lange uitleg?
LUIDER
35 · KILLING IN THE NAME · RAGE AGAINST THE MACHINE
DE MUZIEK
Rap, metal en funk in één nummer
Het riff
Alles draait om één zwaar, laag gitaarriff. Bas, gitaar en drums slaan samen als één blok: het klinkt als een muur waar je niet omheen kunt.
Opbouw
Weinig tekst, veel spanning. Het nummer bouwt op, valt bijna stil en ontploft dan. Het slot is één lange stijging van fluisteren naar schreeuwen.
Zang en solo
De la Rocha rapt en schreeuwt eerder dan dat hij zingt. Morello laat zijn gitaar in de solo met een effectpedaal gillen, hoog en schel als een sirene.
Verdieping voor conservatoriumstudenten en muziekleerlingen. Genre: rap metal of funk metal, een mix van de zwaarte van metal, de groove van funk en de voordracht van hiphop (vergelijk Public Enemy in les 33). Door die mix kon het nummer zowel metalfans als hiphopfans bereiken: twee groepen die toen weinig samen luisterden. De solo speelt Morello met een DigiTech Whammy, een pedaal dat de gitaar veel hoger laat klinken; zo lijkt de gitaar op een alarm of een sample, eerder lawaai dan een mooie melodie. Er is geen klassiek refrein: de vorm is riff, couplet, tussenstuk, rustig middenstuk en een lange climax. Luistertip: het middenstuk, waar bijna alleen de stem en een zachte gitaar overblijven. Doorvraag: waarom is die stilte nodig om het slot zo hard te laten binnenkomen?
LUIDER
35 · KILLING IN THE NAME · RAGE AGAINST THE MACHINE
DE NAWERKING
Een kerstnummer 1 als protest
In 2009 had in Groot-Brittannië jaren achter elkaar de winnaar van de talentenjacht The X Factor de nummer 1 met kerst. Een Brits echtpaar begon op Facebook een actie: koop allemaal Killing in the Name.
Het werkte. Het boze nummer van zeventien jaar oud werd de kerst-nummer 1. Zo werd het protest van toen een protest tegen de hitparade.
2009
RUIM EEN HALF MILJOEN DOWNLOADS IN ÉÉN WEEK
De actie was van Jon en Tracy Morter. De Facebookgroep had meer dan 750.000 leden. Het was de eerste kerst-nummer 1 in het Verenigd Koninkrijk die alleen als download werd verkocht; de X Factor-winnaar Joe McElderry werd tweede. De actie haalde ook geld op voor de daklozenorganisatie Shelter. Als dank gaf de band in juni 2010 een gratis concert in Finsbury Park, Londen. Toen de band in december 2009 live speelde op BBC Radio 5 Live, zong De la Rocha het slot toch ongecensureerd, waarna de presentatoren excuses maakten. In 1993 kwam het nummer in Groot-Brittannië niet verder dan plek 25. Let op, gevoelig: ook muziek van deze band werd in Guantánamo Bay keihard afgespeeld om gevangenen te pijnigen; Morello heeft zich daar fel tegen uitgesproken.
Eens
Oneens
LUIDER
35 · KILLING IN THE NAME · RAGE AGAINST THE MACHINE
STELLING
Een regel die je oneerlijk vindt, mag je weigeren te volgen.
Discussiemoment, ongeveer 5 minuten. Laat eerst stemmen, daarna twee leerlingen van elke kant hun keuze uitleggen. Doorvraag 1: wie beslist wat oneerlijk is? Wat gebeurt er als iedereen dat zelf bepaalt? (Denk aan Rosa Parks, die weigerde op te staan in de bus, maar ook aan mensen die regels negeren uit eigenbelang.) Doorvraag 2: is weigeren genoeg, of moet je ook zeggen wat er anders moet? Tip: het begrip burgerlijke ongehoorzaamheid: openlijk en zonder geweld een regel breken om onrecht aan te wijzen, en de straf accepteren.
LUIDER
35 · KILLING IN THE NAME · RAGE AGAINST THE MACHINE
TERUG NAAR DE VRAAG
Hoe wordt één keer nee zeggen, steeds opnieuw, een protestsong?
WAT BLIJFT
Killing in the Name wijst racisme en geweld bij politie en leger aan, in een tijd waarin de zaak Rodney King dat voor iedereen zichtbaar maakte.
De tekst neemt je mee van toekijken naar zelf weigeren: aan het slot wordt één nee een schreeuw die steeds harder klinkt.
Het zware riff, de stilte in het midden en de climax maken van dat nee iets wat je voelt, en wat een zaal vol mensen samen roept.
This item has no instructions
LUIDER
35 · KILLING IN THE NAME · RAGE AGAINST THE MACHINE
Waartegen zou jij nee willen zeggen? Schrijf één korte zin die je in een lied tien keer zou herhalen.
Exitvraag. Een goed antwoord noemt een concreet onrecht (niet alleen iets wat vervelend is) en een korte, krachtige zin in eigen woorden die als weigering of eis werkt. Veelgemaakte fout: een zin die te lang is of een uitleg in plaats van een weigering. Leerlingen mogen geen scheldwoorden gebruiken; bespreek dat de kracht hier uit herhaling komt.
LUIDER
35 · KILLING IN THE NAME · RAGE AGAINST THE MACHINE
LUISTER VERDER
ALLE 50 SONGS IN ÉÉN PLAYLIST
Van Strange Fruit tot Stefania, in de volgorde van de lessen. Scan de code met je telefoon of zoek in Spotify op LUIDER · 50 protestsongs.
Slotdia: de playlist LUIDER · 50 protestsongs op Spotify (https://open.spotify.com/playlist/41vJVRAfJVVrgMEmJFl0bG), met alle songs van de reeks in lesvolgorde. Leerlingen kunnen thuis verder luisteren.
