Presentatie subsidie finance community juni 26 concept (2)

• New lesson editor
• Bedrijfseconomie
• WO
• Studiejaar 4

Informatiesessie Basis beginselen subsidierecht voor financials

Finance community

Gemeente ‘s-Hertogenbosch

29 juni 2026

Definitie ‘subsidie’

De definitie van ‘subsidie’ staat in artikel 4:21 van de Awb.

• Er is een aanspraak op financiële middelen.

• Verstrekt door een bestuursorgaan,

• Met het oog op bepaalde activiteiten van de aanvrager, 

• Anders dan als betaling voor aan het bestuursorgaan geleverde goederen of diensten. 

Inhoud titel 4.2 Awb

• 4.2.1 Inleidende bepalingen

• 4.2.2 Subsidieplafond

• 4.2.3 De subsidieverlening

• 4.2.4 Verplichtingen van de subsidieontvanger

• 4.2.5 De subsidievaststelling

• 4.2.6 Intrekking en wijziging

• 4.2.7 Betaling en terugvordering

• 4.2.8 Per boekjaar verstrekte subsidies aan rechtspersonen

Waar is subsidie geregeld?

De wettelijke grondslag

Art. 4.23 lid 1 Awb

Eist wettelijke grondslag voor subsidieverlening

• Artikel dat regelt welke activiteiten subsidiabel zijn

• Wet, ministeriële regeling, verordening, subsidieregeling.

Art. 23 lid 3 Awb (4 uitzonderingen op vereiste wettelijke grondslag)

• Spoed (anticipatiesubsidies)

• Europese subsidies

• Begrotingspostsubsidies

• Incidentele subsidies

Subsidie of overeenkomst/ opdracht?

Uit de definitie van ‘subsidie’ in artikel 4:21 van de Awb blijkt dat een betaling voor het leveren van goederen of diensten aan het bestuursorgaan of de gemeente geen subsidie is. Dit is een overeenkomst of opdracht. 

In de praktijk blijkt het onderscheid tussen subsidie of een overeenkomst of opdracht nog vaak lastig te bepalen.

Het is wel belangrijk om de juiste keuze te maken. 

Om onze collega's te helpen hebben we een checklist subsidie of inkoop gemaakt.

Zie hiervoor intranet

Beslisboom Subsidie of inkoop 2025.docx

-->De beleidsmedewerker is verplicht deze beslisboom in te vullen en JZ dient akkoord te zijn met de keuze. Als JZ niet akkoord is, moet het voorstel langs het SMT als het niet aangepast kan worden.

Verplichte inhoud subsidieverleningsbeschikking

Verlening

De beschikking tot subsidieverlening gaat voor op de definitieve subsidievaststelling. (art. 4.29 Awb) 

Verplichte inhoud verleningsbeschikking

• Wettelijk voorschrift (art. 3:47 Awb)

• Omschrijving van te subsidiëren activiteiten  (art. 4:30 Awb)

• Het subsidiebedrag of de wijze van berekenen (art. 4:31 Awb)  

• Subsidieduur (art. 4:32 Awb)

• Eventueel voorschot (art.4:95, tweede lid Awb)

• Eventueel begrotingsvoorbehoud (art. 4:34, eerste lid Awb)

• Eventueel andere voorwaarden (art. 4:33 Awb)

• Verplichtingen, voor zover niet al in verordening opgenomen (art. 4:37 tm 4:39 Awb)

• Bezwaarclausule (3:45 Awb)

Vaststelling na verlening

Waarom vaststellen?

• Verantwoording afleggen over de uitgevoerde activiteiten, gemaakte kosten en bestede gelden

• Controlemoment voor subsidieverstrekker

• Afronding nodig vanwege boekhouding bestuursorgaan/accountant

Vaststelling na verlening

Na afloop van de subsidieperiode moet de subsidieontvanger een aanvraag tot vaststelling doen (art. 4:44 1e en 2e lid Awb)

• bewijsstukken overleggen waaruit blijkt dat de activiteit is uitgevoerd en aan de verplichtingen is voldaan (art. 4:45 Awb)

• De subsidie kan lager worden vastgesteld als de activiteiten niet geheel zijn uitgevoerd/ de verplichtingen niet (geheel) zijn nagekomen. (art. 4:46 Awb)

• Eventueel kan een reeds uitbetaald voorschot hierdoor worden teruggevorderd (art. 4:95 4e lid Awb)

In welke gevallen kan de subsidie lager worden vastgesteld? (art. 4:46 Awb)

• als de activiteiten waarvoor subsidie is verleend niet (geheel) hebben plaatsgevonden;

• er is niet voldaan aan de verplichtingen;

• verstrekken van onjuiste of onvolledige gegevens die tot onjuiste beslissing hebben geleid.

• de subsidieverlening was anderszins onjuist en de subsidieontvanger wist dit of behoorde dit te weten.

Verantwoording financieel en accountantscontrole vanaf 1-1-2026 in ASV

De gemeente ‘s-Hertogenbosch heeft een controleprotocol voor de financiële verantwoording bij de subsidiepost (anders dan controleverklaring bij jaarrekening).

Beëindigen subsidierelaties
(artikel 4:51 Awb)

• 3 jaar of meer subsidie ontvangen?

• Vooraankondiging = beschikking 

• Vooraankondiging = duidelijk en ondubbelzinning

• Hoe eerder informatie, hoe korter de redelijke termijn

Redelijke termijn bepalen

• Doel: ontvanger in staat stellen maatregelen te treffen om gevolgen beëindiging subsidie te ondervangen.

 *verplichtingen afwikkelen, met name m.b.t. arbeidsverhoudingen

• Omvang verplichtingen

• Mate van afhankelijkheid subsidie

Subsidieplafond

• Een ‘subsidieplafond is het bedrag dat maximaal beschikbaar is voor een regeling in een bepaalde periode (artikel 4:22 Awb).

• Doel = voorkomen van openeinderegeling en duidelijkheid.

• Is subsidieplafond bereikt? -> geen inhoudelijke toetsing.

• Vooraf moeten de spelregels helder zijn m.b.t. verdeling subsidieplafond (artikel 4:27 Awb)

Vervolg subsidieplafond

• Op basis van onze ASV stelt het college jaarlijks, na de vaststelling van de begroting door de gemeenteraad, de subsidieplafonds vast.

• Let op: een subsidieplafond is iets anders dan de vermelding op de begroting dat er voor een bepaald beleidsterrein een bepaald bedrag beschikbaar is voor subsidies.

• Verhogen/verlagen subsidieplafond is mogelijk onder voorwaarden.

Begrotingsvoorbehoud
(artikel 4:34 Awb)

• Wanneer? -> als de gemeentebegroting nog niet is vastgesteld.

• Binnen vier weken na vaststelling of goedkeuring begroting

• Inroepen begrotingsvoorbehoud (4:34 lid 4 en lid 5 Awb)

• Uitdrukkelijke intrekking vereist!

Soorten subsidie

• Verschillende juridische vormen van een subsidie:

- Incidentele subsidie

• Begrotingspostsubsidie

 *zie belangrijke uitspraak ECLI:NL:RVS:2025:3399, uitspraak    van 23 juli 2025 .  

• Subsidieregeling -->voorkeur!

• Verschillende soorten verdeelregels. De meest voorkomende:

1. Eerst-komt-eerst-maalt-systeem

2. Tendersysteem

3. Naar rato/evenredigheid

4. Loting

Uitspraak van de Raad van State
ECLI:NL:RVS:2025:3399, uitspraak van 23 juli 2025

Waar ging de zaak over?

Context

• Gemeente Peel en Maas ontvangt Rijksmiddelen (specifieke uitkeringen) voor combinatiefunctionarissen op het gebied van sport, bewegen en cultuur.

• Stichting Vorkmeer voert deze functies al sinds 2019 uit en krijgt hiervoor al jaren een begrotingssubsidie.

• Bedrijf Negen B.V. doet vergelijkbare werkzaamheden in andere gemeenten en wil óók in aanmerking komen.

Het probleem

• De gemeente verstrekte opnieuw subsidie aan Vorkmeer zonder andere partijen de kans te geven mee te dingen.

• Negen vond dit oneerlijk en in strijd met het gelijkheidsbeginsel.

Rechtsvraag

Moet een gemeente bij een begrotingssubsidie óók mededingingsruimte bieden als er meerdere potentiële gegadigden zijn?

 

1. Dit was een schaarse subsidie

-Hoewel het een begrotingssubsidie was, waren er wél meerdere geschikte gegadigden.

-Daardoor ontstaat “schaarste” → dan moet de overheid gelijke kansen bieden.

2. Gemeente heeft mededinging niet goed georganiseerd

-Geen openbare bekendmaking van het voornemen tot subsidieverstrekking.

-Niet objectief, toetsbaar en obv redelijke criteria gemotiveerd waarom Vorkmeer de enige serieuze partij zou zijn.

-De gebruikte criteria (in een “Nadere regel”) waren zelfs niet gepubliceerd.

3. Gevolg

-Besluit tot subsidieverlening wordt herroepen.

-Toch mag vergoeding tijdelijk worden voortgezet (tot max. 1‑1‑2026) om uitvoering en personeel niet te schaden.

-Gemeente moet vóór die datum een nieuw besluit nemen:

En nu wel mededingsruimte bieden via bijvoorbeeld een open tenderprocedure,

óf via de uitzondering “één serieuze gegadigde”, maar dan met de juiste motivering en publicatie minimaal 8 weken voor het definitieve subsidie besluit.

Oordeel van de Raad

 

1. Ook begrotingssubsidies kunnen ‘schaars’ zijn

-Schaarste ontstaat niet doordat een begrotingssubsidie geen subsidieplafond heeft, maar door het aantal gegadigden.

-Zodra er méér dan één serieuze kandidaat is, moet de overheid mededingingsruimte bieden.

2. Minimale eisen bij directe toekenning aan één partij

-Alleen opnemen in begroting (naam + bedrag) is niet genoeg.

-Voornemen tot subsidieverlening publiceren met objectieve, toetsbare en redelijke criteria.

-Publicatie voornemen vooraf openbaar maken (min. 8 weken).

-Deugdelijk motiveren waarom er maar één serieuze gegadigde is.

3. Bestuurlijke lessen

-Transparantie en gelijke kansen zijn leidend, óók bij structurele partnerschappen.

-Interne documenten (zoals Nadere regels) móeten vindbaar en toepasbaar zijn.

-Motiveer vroeg, duidelijk en openbaar.

Wat betekent deze uitspraak voor de praktijk?

Subsidie bureau (MO/FJI/JZ&S)

-Het subsidie bureau registreert en behandelt alle subsidieaanvragen aan de gemeente ’s-Hertogenbosch

-vastliggend proces in Mavim --> graag uitbouwen tot volledig proces. Relevant stappen voor mw fin:
'er is geld'->beschikking->verantwoording->'er is geld over' = aan de voorkant

-subsidieregistratiesysteem Key2subsidies en archiefsysteem Djuma
 

-Omdat het subsidie bureau het enige gemeente brede subsidie onderdeel is en veel ervaring heeft, helpen de medewerkers ook in andere onderdelen van het subsidieproces (adviseren nieuwe regeling of aanvraag, opstellen beschikking, controle rechtmatigheid, signaleren termijnen en budgetten, controle inkoop/subsidie en controle uniforme werkwijze)

-juridisch advies wordt verzorgd door collega medewerker JZ (hetzelfde team)

Subsidie organisatie

Ontwikkeling subsidie organisatie:

-memo opzetten subsidie organisatie
svz: business case applicatie opstellen voor CO met daarin meenemen governance en processen (+middelen)

-subsidie community: Teams omgeving met knowhow (vb inwerkdoc), werkgroepen voor gemeente breed beleid en bijeenkomsten (tbv overleg, vastleggen afspraken en kennisdeling)

-subsidie spreekuur: sparring moment

Einde

• Vragen?

• Door na de quiz!

Wat is het belangrijkste verschil tussen subsidie en inkoop?

A

Subsidie is het stimuleren van activiteiten, inkoop betaling product of dienst

B

Subsidie is het kopen product of dienst, inkoop is geld zonder voorwaarden

C

Bij subsidie is er altijd een aanbesteding nodig, bij inkoop nooit

D

Bij subsidie moet altijd worden terugbetaald, bij inkoop nooit

Een begrotingssubsidie is een subsidie die...

A

je alleen mag verlenen als er een aparte subsidieregeling bestaat

B

verleend wordt enkel op basis van een algemene wettelijke grondslag

C

altijd via een aanbesteding moet worden verdeeld

D

die opgenomen is in de gemeentelijke begroting, met ontvanger en bedrag

Hoe lang mag je een incidentele subsidie verstrekken voordat het structureel wordt?

A

2 jaar

B

3 jaar

C

4 jaar

D

Answer D

Mag je een incidentele subsidie alleen uit een incidenteel budget bekostigen?

A

Waar

B

Niet waar

Wat is een praktisch gevolg van de uitspraak van Gemeente Peel en Maas?

A

Gemeenten mogen geen begrotingssubsidies meer verstrekken

B

Transparantie keuzeproces vooraf, óók bij vermoeden van maar één partij

C

Het subsidiebesluit moet altijd door de Afdeling worden genomen

D

Je moet altijd een uitgebreide aanbesteding doen

Wat is verplicht bij subsidieverlening volgens artikel 4.23 Awb

A

Een schriftelijk akkoord

B

Een wettelijke grondslag

C

Alleen een begrotingspost

D

Controleverklaring bij de jaarrekening

Wat gebeurt er als het subsidieplafond is bereikt?

A

De aanvraag wordt automatisch goedgekeurd

B

Er volgt een extra beoordeling

C

De aanvraag wordt afgewezen zonder inhoudelijke toets

D

De subsidie wordt verhoogd

Welke subsidie hoort bij welk scenario? Drie situaties, drie soorten subsidie welke hoort waarbij?

1. Een nieuwe buurtactiviteit wordt één keer georganiseerd om te kijken of het aanslaat.

2. De gemeente heeft in de begroting al vastgelegd dat organisatie X jaarlijks €150.000 krijgt.

3. Iedereen in de gemeente kan aanvragen indienen zolang ze voldoen aan de regels die vooraf in een document staan. Welke volgorde is juist?

A

Het maakt niet uit - subsidies zijn altijd hetzelfde

B

1 = Incidenteel

2 = Begrotingspost

3= Subsidieregeling

C

1= Begrotingspost

2= Subsidieregeling

3= Incidenteel

D

1= Subsidieregeling

2= Incidenteel

3= Begrotingspost