Belastingen en begroting (Economie vmbo), les 2: Examentraining

• New lesson editor
• Economie
• Middelbare school
• vmbo g, t
• Leerjaar 3,4

Introduction

Examentraining met casusvragen over soorten belasting, accijns, ozb, motorrijtuigenbelasting in een tabel, loonstrook, tekort, staatsschuld en schuldquote.

OVERHEID · BELASTINGEN

Examentraining

Belastingen en begroting: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Rijksoverheid / Wikimedia Commons, CC0

OVERHEID · BELASTINGEN

Wat ga je kunnen?

Ik kan examenvragen over belastingen, tekort en staatsschuld beantwoorden met een casus.

OVERHEID · BELASTINGEN

Zo pak je een examenvraag aan

• 1. Lees: de casus. Om welke belasting of welk bedrag gaat het?

• 2. Zoek: wat wordt gevraagd en welke gegevens, tabel of formule erbij horen.

• 3. Reken: zet de som op papier, reken stap voor stap en controleer twee keer.

• 4. Kies: het antwoord en kijk of het bedrag logisch is.

OVERHEID · BELASTINGEN

Vraagtype 1: soorten belasting herkennen

• Directe belasting: over inkomen of winst. Indirecte belasting: zit in de prijs, zoals btw en accijns.

• Loonheffing houdt je werkgever in. Vennootschapsbelasting betaalt een nv of bv over de nettowinst.

Alleen GL/TL. Eerst zoeken waarover de belasting wordt betaald: loon, winst, aankoop of bezit.

Welke belasting maakt sigaretten duurder en kan mensen laten minderen met roken?

A

Loonheffing

B

Vennootschapsbelasting

C

Accijns

D

Motorrijtuigenbelasting

Accijns zit in de prijs en beinvloedt gedrag. Verwachte fout: btw kiezen; btw geldt op bijna alles en is niet bedoeld om gedrag te sturen.

Een bv maakt 80.000 euro nettowinst. Welke belasting betaalt de bv over die winst?

A

Vennootschapsbelasting

B

Loonheffing

C

Btw

D

Onroerendezaakbelasting

Een bv betaalt vennootschapsbelasting over de nettowinst. Verwachte fout: inkomstenbelasting kiezen; die is voor ondernemers en zelfstandigen.

OVERHEID · BELASTINGEN

Tankstation met benzinepompen in Oudwoude, 1981

Vraagtype 2: rekenen met accijns en ozb

• Aandeel accijns = accijns : consumentenprijs x 100%.

• Ozb = WOZ-waarde x tarief. Een tarief van 0,1% is 0,001.

Alleen GL/TL. Let op: het tarief is een percentage. Reken het eerst om naar een decimaal getal. Image credit: Onbekend / Wikimedia Commons, CC0

Stel: een liter benzine kost 2,00 euro, waarvan 0,80 euro accijns. Aandeel accijns?

A

80%

B

60%

C

250%

D

40%

0,80 : 2,00 = 0,4 dus 40%. Controle: 0,4 x 2,00 = 0,80. Verwachte fouten: 0,80 als percentage lezen (80%), 100% - 40% (60%) of andersom delen (250%).

WOZ-waarde 300.000 euro, ozb-tarief 0,1%. Hoeveel ozb per jaar?

A

30 euro

B

300 euro

C

3.000 euro

D

300.000 euro

0,1% = 0,001 en 300.000 x 0,001 = 300. Controle: 1% is 3.000, een tiende daarvan is 300. Verwachte fout: het percentage verkeerd omrekenen (30 of 3.000).

OVERHEID · BELASTINGEN

Auto's op een parkeerplaats in 1977

Vraagtype 3: tabel en loonstrook lezen

• Voorbeeldtabel (verzonnen): auto van 1.000 kg, bedrag per kwartaal.

• Benzine 50 euro, diesel 90 euro, elektrisch 20 euro. Een jaar is 4 kwartalen.

• Netto loon = bruto loon - loonheffing (en andere inhoudingen).

Alleen GL/TL. Tabel verzonnen. Let op of het bedrag per kwartaal of per jaar is, en kijk naar de juiste brandstof. Image credit: Rob Bogaerts (Anefo) / Wikimedia Commons, CC0

Per kwartaal: benzine 50, diesel 90, elektrisch 20 euro. Dieselauto per jaar?

A

360 euro

B

90 euro

C

200 euro

D

1.440 euro

90 x 4 = 360. Controle: 4 x 90 = 360. Verwachte fouten: per kwartaal laten staan (90), de verkeerde brandstof (200) of 4 x 360 (1.440).

Loonstrook: bruto loon 2.400 euro, alleen loonheffing van 500 euro ingehouden. Netto loon?

A

2.900 euro

B

500 euro

C

1.900 euro

D

2.400 euro

2.400 - 500 = 1.900. Verwachte fouten: optellen (2.900), alleen de loonheffing (500) of het bruto loon (2.400).

OVERHEID · BELASTINGEN

De plenaire zaal van de Tweede Kamer in Den Haag, 2018

Vraagtype 4: tekort, schuld en schuldquote

• Nieuwe staatsschuld = oude staatsschuld + begrotingstekort.

• Staatsschuldquote = staatsschuld : nationaal inkomen x 100%.

Alleen GL/TL. Bij het tekort: erbij tellen. Bij de quote: de schuld is het bovenste getal. Image credit: Husky / Wikimedia Commons, CC BY 4.0

Staatsschuld 300 miljard euro, tekort dit jaar 20 miljard euro. Nieuwe staatsschuld?

A

280 miljard euro

B

320 miljard euro

C

20 miljard euro

D

6.000 miljard euro

300 + 20 = 320. Verwachte fouten: aftrekken (280), alleen het tekort (20) of vermenigvuldigen (6.000).

Staatsschuld 150 miljard euro, nationaal inkomen 500 miljard euro. Staatsschuldquote?

A

333%

B

70%

C

3%

D

30%

150 : 500 = 0,3 dus 30%. Controle: 0,3 x 500 = 150. Verwachte fouten: andersom delen (333%), 100% - 30% (70%) of de komma verkeerd (3%).

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Soorten belasting herkennen

2

Rekenen met accijns en ozb

3

Tabel en loonstrook lezen

4

Tekort, schuld en schuldquote

OVERHEID · BELASTINGEN

Tips voor op het examen

• Direct: over je inkomen of winst. Indirect: zit in de prijs.

• Een percentage reken je eerst om: 0,1% is 0,001.

• Nieuwe staatsschuld: oude schuld plus tekort.

• Reken twee keer en kijk of de uitkomst logisch is.