Samenvatten (Nederlands havo), les 3: Terugblik quiz

• New lesson editor
• Nederlands
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4,5

Introduction

Terugblik met tien vragen over samenvatten, bij een korte leestekst: kernzin, bijzaken, volgorde, zelfstandig leesbaar, woordenaantal en een samenvatting beoordelen.

Een lezer met een krant aan zee, Tarquinia Lido (Italië), 2007

EXAMENSTOF NEDERLANDS · LEZEN · SAMENVATTEN

Quiz

Terugblik: Samenvatten

Les 3 van 3. Leerlingen beantwoorden individueel; bespreek na elke paar vragen kort de antwoorden. Image credit: Roberto Ferrari / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0

EXAMENSTOF NEDERLANDS · LEZEN · SAMENVATTEN

Tekst 5: Een dag zonder telefoon

(1) Op een school in het oosten van het land mochten leerlingen een dag lang hun telefoon niet gebruiken. Veel leerlingen vonden dat eerst vervelend. Eén leerling zei dat die zich 'afgesneden' voelde.

(2) Na afloop was de stemming anders. De meeste leerlingen praatten meer met elkaar in de pauze en konden zich beter concentreren. Daarom wil de school de proef elke maand herhalen.

(3) Niet iedereen is blij. Sommige ouders willen hun kind altijd kunnen bereiken. De school belooft daarom dat er voor noodgevallen een telefoon bij de conciërge beschikbaar blijft.

Eigen tekst voor Examenstof

Korte bron bij tien quizvragen. Verzonnen tekst.

Welke zin is de beste kernzin van alinea 2?

A

De pauzes werden stiller op de hele school

B

Leerlingen vonden de dag eerst vervelend

C

Na de proef wil de school de dag telefoonvrij herhalen

D

Leerlingen praatten meer in de pauze

Alinea 2 draait om de conclusie: de proef werkte, dus wordt hij herhaald. Praten in de pauze is een argument. Verwachte fout: het eerste feit uit de alinea kiezen.

Noem twee redenen waarom de school de proef wil herhalen.

Modelantwoord: leerlingen praatten meer met elkaar in de pauze (1 punt) en konden zich beter concentreren (1 punt). Verwachte fout: de zorg van ouders noemen.

Welke zin kan in een samenvatting wegvallen?

A

Eén leerling voelde zich afgesneden

B

De school belooft een telefoon voor noodgevallen

C

Leerlingen konden zich beter concentreren

D

De school wil de proef elke maand herhalen

Het citaat van de leerling is een voorbeeld: een bijzaak. De andere drie zijn uitkomsten of een maatregel die bij de hoofdgedachte horen.

Zet de samenvattingszinnen in de juiste volgorde

1

De school wil de proef elke maand herhalen

2

Leerlingen hielden een dag lang hun telefoon uit

3

Voor noodgevallen blijft een telefoon beschikbaar

4

Na afloop praatten ze meer en letten ze beter op

De volgorde volgt de gebeurtenissen: proef, uitkomst, besluit, voorwaarde voor ouders.

Waarom is deze samenvatting niet zelfstandig leesbaar?

Zij wil dit elke maand herhalen, omdat het goed werkte.

A

De samenvatting is veel te lang

B

Er staan alleen voorbeelden in

C

De woorden zijn uit de tekst overgenomen

D

Het is onduidelijk wie 'zij' is en wat 'dit' is

Zonder de tekst weet je niet wie 'zij' is of waar 'dit' naar verwijst. De samenvatting is kort en bevat geen voorbeelden. Verwachte fout: 'alleen voorbeelden' kiezen.

Vul in

Je schrijft een samenvatting in je eigen woorden, binnen het woordenaantal dat de opdracht noemt, zonder voorbeelden uit de tekst.

eigen woorden

woordenaantal

voorbeelden

citaten

alinea's

Eigen woorden, woordenaantal en geen voorbeelden: dat zijn de eisen uit de les. Verwachte fout: de eerste twee verwisselen.

Je mag 60 woorden schrijven maar hebt er 80. Wat doe je?

A

Het standpunt weglaten

B

Bijzaken schrappen en zinnen samenvoegen

C

Alleen de eerste alinea samenvatten

D

Citaten uit de tekst laten staan

Je kort in door bijzaken te schrappen en zinnen samen te voegen. Het standpunt hoort er altijd in. Verwachte fout: een hoofduitspraak schrappen.

Vat alinea 3 samen in één zin van maximaal 20 woorden.

Modelantwoord (18 woorden): Sommige ouders willen hun kind kunnen bereiken, dus blijft er voor noodgevallen een telefoon bij de conciërge beschikbaar. Scorepunt: zorg van ouders en maatregel (1). Verwachte fout: de zin letterlijk overnemen.

Welke bewering over samenvatten klopt?

A

Je mag zinnen samenvoegen en herordenen

B

Je neemt zoveel mogelijk zinnen letterlijk over

C

Je voegt je eigen mening aan de samenvatting toe

D

Je volgt altijd de volgorde van de tekst

Alleen de eerste klopt. 'Altijd de volgorde volgen' is te stellig: herordenen mag. Verwachte fout: die optie kiezen.

Wat is de beste beoordeling van deze samenvatting van tekst 5?

Op een school was een dag lang geen telefoon toegestaan. Leerlingen praatten daarna meer en letten beter op. De school wil de proef herhalen. Ouders kunnen bellen via de conciërge.

A

Te kort: het standpunt ontbreekt

B

Onjuist: er staat een eigen mening in

C

Compleet: alle hoofduitspraken staan erin

D

Onjuist: er staan voorbeelden in

De samenvatting bevat de proef, de uitkomst, het besluit en de maatregel voor ouders, zonder bijzaken of mening. Verwachte fout: 'te kort' kiezen.

Hoe zeker voel je je over dit onderwerp?

1

Heel zeker

2

Redelijk zeker

3

Niet zo zeker

4

Helemaal niet zeker

Gebruik de uitslag om te bepalen of je een onderdeel herhaalt.

EXAMENSTOF NEDERLANDS · LEZEN · SAMENVATTEN

Goed gedaan!

Je kunt nu hoofd- en bijzaken scheiden en een samenvatting beoordelen en schrijven. Lees bij de volgende tekst eerst het standpunt en schrap dan wat niet nodig is.