Nederland 1948-1978: welvaart (Geschiedenis havo), les 2: Examentraining

• New lesson editor
• Geschiedenis
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4,5

Introduction

Oefen examenvragen over oorzaken en gevolgen, standplaatsgebondenheid, bronnen en continuïteit en verandering in Nederland 1948-1978.

NEDERLAND 1948-2008 · 1948-1978

Examentraining

Nederland 1948-1978: welvaart: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Herbert Behrens / Anefo, Nationaal Archief / Wikimedia Commons, CC0

NEDERLAND 1948-2008 · 1948-1978

Wat ga je kunnen?

Ik kan examenvragen over Nederland 1948-1978 beantwoorden: oorzaken en gevolgen, standplaatsgebondenheid, bronnen en continuïteit en verandering.

NEDERLAND 1948-2008 · 1948-1978

Zo pak je een examenvraag aan

• 1. Lees: bestudeer de vraag en de bron, let op maker, doel en jaartal

• 2. Zoek: welk begrip uit de stof hoort bij dit voorbeeld?

• 3. Schrijf: antwoord met een begrip en een verwijzing naar de bron of het gegeven

Wederopbouw van de haven van Rotterdam, 11 november 1948

NEDERLAND 1948-2008 · 1948-1978

Vraagtype 1: oorzaken en gevolgen

• Onderscheid soorten: politiek-bestuurlijk, sociaaleconomisch, cultureel-mentaal

• Let ook op aanleiding of dieper liggende oorzaak, en op korte of lange termijn

Image credit: Averink / Anefo, Nationaal Archief / Wikimedia Commons, CC0

De Marshallhulp hielp de wederopbouw: welk soort gevolg is dat?

A

Een cultureel-mentaal gevolg

B

Een sociaaleconomisch gevolg

C

Een politiek-bestuurlijk gevolg

D

Een directe aanleiding

Hulp bij herstel van productie en werk is sociaaleconomisch. Verwachte fout: politiek-bestuurlijk.

Door de oliecrisis in 1973 stopte de groei: welk soort oorzaak is de oliecrisis?

A

Een dieper liggende oorzaak op de lange termijn

B

Een cultureel-mentale oorzaak

C

Een politiek-bestuurlijke oorzaak van de ontzuiling

D

Een directe oorzaak op de korte termijn

De oliecrisis was de directe aanleiding voor het einde van de groei. Verwachte fout: lange termijn.

NEDERLAND 1948-2008 · 1948-1978

Vraagtype 2: standplaatsgebondenheid

• Verklaar gedrag vanuit de kennis en waarden van toen, niet van nu

• Vraag jezelf: wat wisten mensen toen, en wat vonden ze belangrijk?

Waarom koos de regering na 1945 voor Europese samenwerking in plaats van neutraliteit?

A

Ze wilde de verzorgingsstaat afschaffen

B

Ze wist al dat de oliecrisis zou komen

C

Ze wilde de ontzuiling tegengaan

D

Door de Koude Oorlog en de ervaring van de bezetting zocht ze veiligheid

Vanuit de kennis van toen: neutraliteit had in 1940 niet beschermd en de Koude Oorlog dreigde. Verwachte fout: antwoorden vanuit latere gebeurtenissen.

Waarom wilden politici in de jaren 1950 en 1960 een maakbare samenleving?

Goed: geloof in sturing door de overheid, ervaring met crisis en oorlog, meer economische gelijkheid. Verwachte fout: antwoorden vanuit de crisis van 1980.

Affiche van de Amerikaanse ECA voor het Marshallplan, omstreeks 1950

NEDERLAND 1948-2008 · 1948-1978

Vraagtype 3: bruikbaarheid van bronnen

• Weeg een bron op betrouwbaarheid en representativiteit

• Let op de maker, het doel, het publiek en het moment van maken

Image credit: Economic Cooperation Administration / Wikimedia Commons, publiek domein

Amerikaans affiche (1950): 'Whatever the weather we only reach welfare together'. Wat zegt de maker?

A

De bron is onbetrouwbaar omdat ze Amerikaans is

B

Het doel was steun winnen voor het Marshallplan

C

De bron is neutraal omdat ze een kunstwerk is

D

Alle Europeanen steunden het plan

De ECA maakte het affiche om het plan te verkopen: propaganda, dus bruikbaar als bron over de bedoeling, niet als bewijs van steun.

Een foto van één gezin met een tv (1965): wat zegt dit over heel Nederland?

A

Alle huishoudens hadden toen een televisie

B

Niemand had een televisie

C

Het is één voorbeeld, dus niet automatisch representatief

D

De foto bewijst de gemiddelde welvaart

Eén gezin, één moment. Verwachte fout: generaliseren op basis van één foto.

NEDERLAND 1948-2008 · 1948-1978

Vraagtype 4: continuïteit en verandering

• Welke zaken veranderden en welke bleven gelijk?

• Let op tempo, duur en schaal van de verandering

Wat veranderde na de jaren 1950 het sterkst in het politieke leven?

A

De zuilen verloren hun greep en nieuwe partijen kwamen op

B

De verzuiling werd hersteld

C

De Koude Oorlog eindigde

D

De AOW werd afgeschaft

Verandering: ontzuiling. Verwachte fout: het herstel van de verzuiling, dat was de periode direct na 1945.

Noem een verandering en een continuïteit in Nederland tussen 1970 en 1980.

Goed: verandering is het einde van de groei, continuïteit bijvoorbeeld het blijven bestaan van de verzorgingsstaat. Verwachte fout: alleen veranderingen noemen.

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Oorzaken en gevolgen

2

Standplaatsgebondenheid

3

Bruikbaarheid van bronnen

4

Continuïteit en verandering

NEDERLAND 1948-2008 · 1948-1978

Tips voor op het examen

• Leer de jaartallen 1948, 1957, 1973 en 1978 uit je hoofd

• Koppel elk voorbeeld aan een begrip als verzorgingsstaat of ontzuiling

• Bij bronnen: noem altijd maker, doel en of het representatief is

• Bij waarom-vragen: schrijf vanuit de kennis van toen, niet van nu