Excursie Kunstlinie; LAMPLAB
1 / 23
Lesson duration is: 45 minInstructions
Voorbereiding
- Neem de woordenlijst door
- Print 1 werkblad per leerling, deze zijn nodig voor de masterclass.
- Print de lesinstructie
Benodigde materialen
- Stoepkrijt (door KIDD)
- Werkbladen (in de bijlage)
- Lesinstructie (in de bijlage)
Instructions
Worksheets
Items in this lesson
Slide 1 - Slide
Titelblad.
Slide 2 - Slide
Introductie van het lesblok
Start met het stellen van de volgende vragen aan de leerlingen:
- Wat roept de titel LAMPLAB bij je op?
- Waar denk je dat deze les over zal gaan?
Slide 3 - Slide
Leg kort uit wat de leerlingen kunnen verwachten tijdens deze voorbereidende les.
Voorbereidende les: Geef aan de hand van de slide een beknopte uitleg over het doel en de inhoud van het lesblok.
Slide 4 - Slide
Nieuw woord: Licht
Vertel de leerlingen dat ze 5 (nieuwe) begrippen gaan leren.
Begin met het woord: Licht
Wat denken de leerlingen dat dit woord betekent?
Betekenis: Licht is wat ervoor zorgt dat we dingen kunnen zien. De zon geeft licht, maar een lamp of een kaars ook. Zonder licht is het donker en kunnen we bijna niets zien.
Slide 5 - Slide
Nieuw woord: Lamp
Betekenis: Een lamp is iets dat licht geeft, zodat we kunnen zien als het donker is. Een lamp kan allerlei vormen, kleuren en materialen hebben. Sommige lampen zijn vooral handig, terwijl andere lampen ook mooi zijn of een bijzondere sfeer maken.
Slide 6 - Slide
Nieuw woord: Sfeer
Betekenis: Sfeer is het gevoel dat een plek of ruimte je geeft. Een ruimte kan bijvoorbeeld gezellig, rustig, spannend of vrolijk aanvoelen.
Licht kan helpen om een bepaalde sfeer te maken. Warm, zacht licht maakt een kamer bijvoorbeeld gezellig, terwijl fel, wit licht een ruimte juist helder en fris kan laten voelen.
Slide 7 - Slide
Nieuw woord: Lichtkunst
Betekenis: Lichtkunst is kunst waarbij licht wordt gebruikt om iets bijzonders te maken. Een kunstenaar speelt bijvoorbeeld met kleuren, schaduwen en vormen van licht om iets moois, spannends of verrassends te laten zien.
Licht kan bijvoorbeeld op een muur schijnen, bewegen of van kleur veranderen. Zo wordt licht zelf een kunstwerk.
Tip! Wist je dat…
Almere ieder jaar tijdens de herfstvakantie een eigen GRATIS lichtkunstfestival heeft? Het heet ALLUMINOUS! Rondom het Weerwater kun je bijzondere kunstwerken bewonderen die gemaakt zijn met licht, kleur en techniek.
Kunstwerk ‘Evanescent’, 2023, van Atelier Sisu (namens Carte Blanche). (Foto: Fred Rotgans)
Slide 8 - Slide
Nieuw woord: Design
Betekenis: Design betekent dat iemand iets bedenkt en ontwerpt. Daarbij wordt nagedacht over hoe iets eruitziet, waarvoor je het kunt gebruiken en hoe het werkt.
Denk bijvoorbeeld aan een lamp. Een ontwerper bedenkt hoe de lamp eruitziet, van welk materiaal hij wordt gemaakt en hoe het licht schijnt.
Wat is het verschil tussen design en kunst?
- Design: iets wordt ontworpen met een doel. Het moet er mooi uitzien, maar vaak ook handig zijn en goed werken.
- Kunst: een kunstenaar maakt iets om een idee, gevoel of verhaal te laten zien. Het hoeft niet handig of bruikbaar te zijn.
Slide 9 - Slide
Tijd voor de quiz!
Slide 10 - Slide
De spelregels van de quiz: Is het Kunst of is het Design?
Voor de leerlingen
1. De quiz bestaat uit 6 afbeeldingen van lichtobjecten.
2. Bij elke afbeelding beantwoord je de vraag: Is dit kunst of design?
3. Kies je voor kunst? Steek je hand omhoog.
4. Kies je voor design? Houd je hand omlaag.
5. Luister naar elkaars antwoorden en ontdek waarom iedereen iets anders kan denken.
Let op! Er is niet altijd één goed antwoord. Het gaat erom dat je goed kijkt, nadenkt en kunt uitleggen waarom je iets kunst of design vindt.
Voor de docent
Geef niet meteen het antwoord.
Neem na elke quizvraag de tijd om de antwoorden van de leerlingen te bespreken. Stel vragen zoals:
- Waarom denk je dat dit kunst of design is?
- Waaraan kun je dat zien?
- Waarvoor zou dit voorwerp bedoeld zijn?
- Herken je dit kunstwerk of ontwerp?
- Kan iets volgens jou zowel kunst als design zijn? Waarom?
Moedig leerlingen aan om hun keuzes toe te lichten en naar elkaars ideeën te luisteren. Zo ontdekken ze dat je op verschillende manieren naar kunst en design kunt kijken.
Slide 11 - Slide
1. Het juiste antwoord is: Design
Begin hier: Het meest gewone voorbeeld. Bijna iedereen zegt design. Vraag door: wat maakt het design?
Antwoord dat je zoekt: het moet werken, het moet goedkoop te maken zijn, het moet in heel veel huizen passen.
Slide 12 - Slide
1. Het juiste antwoord is: Zowel Kunst als Design
Dandelight is een mooi voorbeeld van hoe kunst en design in elkaar kunnen overlopen. Het object geeft licht en kan als lamp worden gebruikt, maar is ook een zorgvuldig gemaakt kunstobject. Studio DRIFT wil met het werk onder andere de schoonheid en kwetsbaarheid van de natuur laten zien en aandacht vragen voor onze wegwerpcultuur.
Slide 13 - Slide
1. Het juiste antwoord is: Kunst
Dit kunstwerk heet Kunstwerk Almere en is gemaakt door kunstenaar Geert Mul. Het is een lichtkunstwerk van wel 13 meter lang en je kunt het vinden bij het Centraal Station in Almere Stad. De kleuren veranderen steeds en bewegen mee met de seizoenen en het licht van de dag.
Dit is kunst, omdat de kunstenaar ons iets wil laten zien en ons op een andere manier naar Almere wil laten kijken. De titel vertelt ons dat niet alleen een schilderij of beeld kunst kan zijn, maar dat ook een hele stad een kunstwerk kan zijn. Het kunstwerk is dus niet alleen mooi om naar te kijken, maar wil ons ook aan het denken zetten.
Wat denken jullie: kan een hele stad ook een kunstwerk zijn? Waarom wel of niet?”
Slide 14 - Slide
1. Het juiste antwoord is: Design
Dit omdat specifiek deze lamp te koop is in grote aantallen.
Een Marokkaanse lamp kan dus design zijn, omdat iemand de lamp heeft ontworpen om licht te geven en een ruimte mooi te maken.
Maar de lamp kan ook kunst zijn, bijvoorbeeld door de bijzondere versieringen, de patronen en de schaduwen die ontstaan wanneer het licht erdoorheen schijnt.
Vraag aan de kinderen: Wat vinden jullie? Is een Marokkaanse lamp kunst of design? En waarom denken jullie dat?
Slide 15 - Slide
Het juiste antwoord is: Design
Vraag aan de kinderen: Wat vinden jullie? Is een lavalamp kunst of design? En waarom?
Een lavalamp is vooral design, omdat hij is ontworpen om licht te geven en een kamer gezellig te maken. De ontwerper heeft nagedacht over de vorm, de kleuren en de manier waarop de lamp werkt.
Een lavalamp kan in grote aantallen worden gemaakt. Dat noemen we produceren. Dat betekent dat dezelfde lamp in een fabriek heel vaak wordt gemaakt en in winkels kan worden verkocht.
Bij design gaat het om een product dat mooi is én een functie heeft. Een lavalamp geeft licht en is tegelijkertijd leuk om naar te kijken door de bewegende kleuren en vormen.
Daarom is een lavalamp vooral design.
Slide 16 - Slide
1. Het juiste antwoord is: Kunst
“Twist Twinkle Twirl is kunst, omdat de makers hun fantasie en creativiteit gebruiken om iets bijzonders te maken. Het kunstwerk is bedoeld om naar te kijken en je te verwonderen.
Het is geen design, omdat het geen praktisch doel heeft, zoals een lamp die licht geeft of een stoel waarop je kunt zitten.”
Kunstwerk ‘Twist Twinkle Twirl’ van Sajoscha Talirz & Jette Vogel namens Theatergroep Vis à Vis. (Foto: Fred Rotgans)
Slide 17 - Slide
Vertel de leerlingen dat ze aan het einde zijn gekomen van de quiz.
We hebben gezien dat kunst en design op elkaar kunnen lijken, maar dat er ook verschillen zijn. Kunst is vaak bedoeld om je te verwonderen, iets te laten voelen of je aan het denken te zetten. Design is meestal ontworpen om ergens voor te gebruiken en is vaak mooi én praktisch.
Toch kunnen sommige dingen zowel kunst als design zijn. Denk bijvoorbeeld aan een bijzondere lamp: die geeft licht, maar kan er ook heel kunstzinnig uitzien.
Wie kan er nog een voorbeeld bedenken van iets dat zowel kunst als design is?
Slide 18 - Slide
Opdracht: Lampje van papier
In deze opdracht oefen je alvast met het ontwerpen van een lampenkap. Zo bereid je je voor op de excursie naar Kunstlinie, waar jullie je eigen lamp gaan ontwerpen en maken!
Je kunt kiezen: word je kunstenaar of ontwerper?
- Kunst: ontwerp een lichtkunstwerk met als thema natuur, dat mensen verwondert of aan het denken zet.
- Design: ontwerp een lampenkap die niet alleen mooi is, maar ook handig is om te gebruiken.
Denk goed na over de vorm, de kleuren en het lichteffect. Houd tijdens het ontwerpen rekening met deze twee vragen:
1. Waar komt het licht vandaan? De docent schijnt straks met een zaklamp op/door jullie ontwerp.
2. Waar schijnt het licht doorheen? Welk lichteffect ontstaat daardoor?
Jullie werken in tweetallen en krijgen 20 minuten de tijd.
Slide 19 - Slide
Voorbeeld van papieren lampjes
Slide 20 - Slide
Kaders:
- Kies: Kunst of Design.
- Thema: Natuur (kunst) of een mooie, functionele lamp (design).
- Vorm en kleur: Denk na over de vorm, kleuren en het lichteffect.
- Lichtbron: Waar komt het licht vandaan?
- Lichtdoorlaat: Waar schijnt het licht doorheen?
- Materiaal: 1 wit A4’tje per tweetal, prittstift, schaar en plakband
- Samenwerken: Werk in tweetallen.
- Tijd: 20 minuten.
Slide 21 - Slide
Lichtpresentatie
Het is tijd voor de lichtpresentatie!
- Kies een paar tweetallen die hun lampenkap presenteren.
- Maak het lokaal donker en schijn met de zaklamp van je telefoon op de lampenkap.
- Bespreek samen de volgende vragen:
1. Kunstenaars of ontwerpers?
Hebben jullie gewerkt als kunstenaars of als ontwerpers? Waarom?
2. Het ontwerp
Waar hebben jullie tijdens het maken op gelet? Waar komt het licht vandaan en waarom hebben jullie daarvoor gekozen?
3. Het lichteffect
Hoe valt het licht op de omgeving? Welk effect ontstaat er en wat valt je op?
Slide 22 - Slide
Lesafsluiting
- Sluit de les af door de leerlingen te vragen wat ze vandaag hebben geleerd.
- Herhaal samen de nieuwe begrippen van het begin van de les: Lichtkunst, Design, Lamp, Sfeer en Licht
- Kijk daarna vooruit naar de excursie. Bespreek wat de leerlingen kunnen verwachten en wat ze hopelijk zullen leren.
Tijdens het bezoek aan Kunstlinie gaan de kinderen naar het kinderatelier, oftewel de educatieruimte. Hier vindt het volledige educatieprogramma plaats, met een totale duur van 90 minuten.
Slide 23 - Slide
Tot snel in Kunstlinie!
