Beleving, betekenis, functie (Muziek vwo), les 3: Terugblik quiz

• New lesson editor
• Muziek
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4-6

Introduction

Terugblik met quiz over beleving, betekenis en functie: 10 vragen, waarvan 1 luistervraag, over spanning, tekst en muziek, functies en het beoordelen van uitvoeringen.

VAKTHEORIE · BELEVING EN BETEKENIS

QUIZ

Terugblik: Beleving, betekenis, functie

Les 3 van 3. Leerlingen beantwoorden individueel; bespreek na elke paar vragen kort de antwoorden. Image credit: Grey World / Wikimedia Commons, CC BY 2.0

Video: Daft Punk: Get Lucky, met Pharrell Williams en Nile Rodgers (kanaal: DaftPunkVEVO). Wat hoor je? Een constante, gelijkmatige beat met een funky gitaar en een zangstem die soepel meebeweegt. Goede antwoord: een dansvloer, omdat de pols constant en uitnodigend is. De andere situaties vragen om andere aspecten.

Voor welke situatie is dit fragment het meest geschikt?

A

Een meditatiesessie

B

Een dansvloer in een club

C

Een kerkdienst

D

Een herdenkingsplechtigheid

Je hoort een constante, uitnodigende beat. Die past bij dansen. De andere situaties vragen om rustige, plechtige of stille muziek.

Welk aspect roept verlangen op zonder dat de spanning oplost?

A

Akkoorden die steeds onopgelost blijven

B

Een stevige afsluiting na elke zin

C

Steeds hetzelfde akkoord in een vast ritme

D

Een luide marsachtige pols in de blazers

Onopgeloste akkoorden houden de spanning vast en passen bij verlangen. Wie 'stevige afsluiting' kiest, kiest juist voor ontspanning.

Een leerling schrijft: 'Uitvoering B is beter.' Hoe verbeter je dat antwoord?

A

Noem alleen welke uitvoerder het bekendst is

B

Noem de duur van beide uitvoeringen zonder oordeel

C

Noem een hoorbaar verschil en geef een argument

D

Schrijf dat je de oudste opname het mooist vindt

Een goed antwoord noemt eerst wat er hoorbaar verschilt en geeft dan een argument. De andere opties bevatten geen hoorbaar verschil.

Vul in: spanning in halve tonen

Een stijgende lijn in halve tonen is chromatisch. Zij bouwt spanning op die pas later in ontspanning overgaat.

chromatisch

spanning

ontspanning

functie

betekenis

Veelgemaakte fout: betekenis invullen bij de opbouw. Spanning en ontspanning beschrijven het verloop, betekenis beschrijft wat de muziek uitdrukt.

Luid en zacht wisselen elkaar telkens plotseling af. Wat is het effect?

A

Een geleidelijke, gelijkmatige ontspanning

B

Een voortdurend contrast dat de aandacht vasthoudt

C

Een langzaam oplopende spanning zonder onderbreking

D

Een neutrale sfeer zonder enige verandering

Plotseling wisselen levert contrasten op. Wie 'gelijkmatige ontspanning' kiest, mist het woord plotseling.

Waarom kan één stuk meerdere functies hebben?

Goed: een stuk kan in een andere situatie worden gebruikt, bijvoorbeeld een concertstuk dat later bij een herdenking klinkt. De functie hangt af van de situatie en niet alleen van het stuk. Verwachte fout: 'omdat het mooi is'.

Een aria zet bij 'vliegen' een lange, beweeglijke reeks noten. Wat interpreteer je?

A

De muziek spreekt de tekst bewust tegen

B

De muziek heeft geen relatie met de tekst

C

De lijn drukt vooral diep verdriet uit

D

Tekstuitbeelding: de lijn maakt vliegen hoorbaar

Een beweeglijke lijn bij 'vliegen' is tekstuitbeelding. De andere opties passen niet bij de gegeven situatie.

Welke functie heeft een requiem?

A

Een bruiloft muzikaal inleiden

B

Dansers begeleiden in een ballet

C

Soldaten laten marcheren in een parade

D

Overledenen herdenken tijdens een kerkelijke dienst

Een requiem is een mis voor overledenen. De andere functies horen bij een bruiloft, ballet of parade.

Een componist wil verwarring uitdrukken. Welk aspect past het best?

A

Een regelmatige pols zonder accenten

B

Maatwisselingen en onverwachte accenten

C

Een voorspelbaar thema dat steeds terugkeert

D

Een gelijkmatig zacht volume zonder verandering

Onverwachte accenten en maatwisselingen maken het ritme onvoorspelbaar en passen bij verwarring. De andere opties zijn regelmatig of voorspelbaar.

Twee leerlingen beleven hetzelfde fragment anders. Hoe ga je daar op het examen mee om?

A

Je kiest de beleving van de meeste leerlingen

B

Je laat je beleving weg en noemt de functie

C

Je noemt je beleving en onderbouwt die met aspecten

D

Je vraagt wie van de twee gelijk heeft

Beleving is persoonlijk. Op het examen telt of je haar kunt onderbouwen met aspecten die je hoort.

Hoe zeker voel je je over dit onderwerp?

1

Heel zeker

2

Redelijk zeker

3

Niet zo zeker

4

Helemaal niet zeker

Gebruik de uitslag om te bepalen of je een onderdeel herhaalt.

♪ VAKTHEORIE · BELEVING EN BETEKENIS

GOED GEDAAN!

Goed gedaan. Onthoud: onderbouw je beleving met aspecten, interpreteer betekenis en functie, en geef bij een oordeel over een uitvoering altijd een hoorbaar argument.