Werken met breuken

Werken met breuken

1 / 41
next
Slide 1: Slide
New lesson editor

This lesson contains 41 slides, with interactive quizzes and text slides.

Report this lesson

Items in this lesson

Werken met breuken

Open eenvoudig en herkenbaar: een pizza, chocoladereep of taart helpt om het idee van 'een deel van een geheel' meteen zichtbaar te maken.

Lesdoel

Ik kan eenvoudige breuken herkennen, vergelijken en ermee rekenen.

This item has no instructions

Welk woord past bij breuken?

Gebruik de antwoorden om voorkennis op te halen, zoals pizza, helft, delen, teller of noemer.

Wat is een breuk?

Een breuk laat zien dat iets in gelijke delen is verdeeld.


Bij 1/4 betekent:

  • 1 = het aantal delen

  • 4 = in hoeveel gelijke delen het geheel is verdeeld

Benadruk dat de delen gelijk moeten zijn. Dat is een veelgemaakte fout: leerlingen tellen soms ongelijke stukken toch als breukdelen.

Teller en noemer

In een breuk staan twee getallen:

  • teller: het bovenste getal

  • noemer: het onderste getal


Voorbeeld:

  • bij 3/5 is 3 de teller

  • bij 3/5 is 5 de noemer

Gebruik steeds dezelfde woorden: teller boven, noemer onder. Laat leerlingen dit hardop meelezen om de taal vast te zetten.

Breuken uit een tekening

Kijk naar hoeveel gelijke stukken er zijn.


Voorbeelden:

  • 1 van 2 stukken = 1/2

  • 2 van 3 stukken = 2/3

  • 3 van 4 stukken = 3/4

Teken eventueel zelf een rechthoek of cirkel op het bord en kleur delen in. Koppel steeds beeld aan notatie.

Voorbeeldsom

Een taart is verdeeld in 8 gelijke stukken.

Je eet 3 stukken.


De breuk is: 3/8


  • teller = 3

  • noemer = 8

Laat zien dat de noemer het totaal aantal gelijke stukken blijft, ook als er iets wordt opgegeten.

Wat is de noemer in 3/8?

A

8

B

3

C

11

D

5

Controleer of leerlingen weten: teller boven, noemer onder.

Maak de tekst af

Een breuk laat zien dat iets in gelijke delen is verdeeld. In 3/8 is 3 de teller en 8 de noemer.

gelijke delen
teller
noemer
helft
geheel
kwart
stukken

Deze woorden komen letterlijk terug uit de uitleg over wat een breuk is.

Breuken vergelijken

Soms wil je weten welke breuk groter is.


Vergelijk eerst breuken met dezelfde noemer:

  • 3/8 > 1/8

  • meer stukken betekent groter

Gebruik breukenstroken of getekende balken om het verschil zichtbaar te maken.

Zelfde noemer vergelijken

Als de noemer gelijk is, kijk je naar de teller.


Voorbeelden:

  • 2/7 < 5/7

  • 4/9 > 3/9

  • 6/10 = 6/10

This item has no instructions

Zelfde teller vergelijken

Als de teller gelijk is, kijk je naar de noemer.


Voorbeelden:

  • 1/2 > 1/4

  • 3/5 > 3/8


Bij dezelfde teller geldt:

  • grotere stukken → grotere breuk

Leg rustig uit: vijfden zijn groter dan achten als je evenveel stukken neemt? Nee: hier gaat het om 3/5 en 3/8; vijfden zijn grotere stukken dan achten, dus 3/5 is groter.

Vergelijken met 1/2

Sommige breuken kun je vergelijken met 1/2.


Voorbeelden:

  • 1/4 is kleiner dan 1/2

  • 3/4 is groter dan 1/2

  • 2/4 = 1/2

Dit is een handige tussenstap voor leerlingen die nog niet direct twee breuken met elkaar kunnen vergelijken.

Voorbeeldsom vergelijken

Welke breuk is groter: 4/6 of 2/6?


Stap 1: kijk naar de noemer

  • beide hebben 6


Stap 2: kijk naar de teller

  • 4 > 2


Dus: 4/6 is groter.

Lees de stappen steeds in dezelfde volgorde. Dat helpt leerlingen bij het opbouwen van een vaste aanpak.

Welke breuk is groter?

A

2/7

B

5/7

C

gelijk

D

kan niet

Toets dezelfde noemer: dan kijk je naar de teller.

Hoe vergelijk jij het liefst een breuk?

1

zelfde noemer

2

zelfde teller

3

met 1/2

4

met tekening

This item has no instructions

Maak de tekst af

Als de noemer gelijk is, kijk je naar de teller. Als de teller gelijk is, kijk je naar de noemer. De breuk 1/4 is kleiner dan 1/2.

teller
noemer
kleiner
groter
helft
stukken
optellen

Laat leerlingen de drie manieren van vergelijken hardop verwoorden.

Breuken vereenvoudigen

Soms kun je een breuk kleiner opschrijven.

Dat heet vereenvoudigen.


Voorbeeld:

  • 2/4 = 1/2

  • 3/6 = 1/2

Gebruik eventueel een tekening: 2 van 4 stukken is evenveel als 1 van 2 stukken.

Hoe vereenvoudig je?

De teller en noemer deel je door hetzelfde getal.


Voorbeeld:

4/8

  • 4 en 8 kun je delen door 4

  • 4 : 4 = 1

  • 8 : 4 = 2

  • dus 4/8 = 1/2

Noem alleen eenvoudige voorbeelden. Het doel is begrip, niet alle regels tegelijk.

Gelijkwaardige breuken

Sommige breuken zien er anders uit, maar zijn even groot.


Voorbeelden:

  • 1/2 = 2/4

  • 1/3 = 2/6

  • 3/4 = 6/8

Gebruik het woord 'gelijkwaardige breuken' steeds voor breuken die evenveel voorstellen.

Voorbeeldsom vereenvoudigen

Vereenvoudig 6/8.


Stap 1: zoek een getal waardoor beide kunnen delen

  • dat is 2


Stap 2:

  • 6 : 2 = 3

  • 8 : 2 = 4


Dus: 6/8 = 3/4

Je kunt noemen dat 6 en 8 ook niet allebei door 4 deelbaar zijn, dus 3/4 is hier de vereenvoudigde vorm.

Welke breuk is gelijk aan 1/2?

A

3/4

B

2/6

C

4/8

D

3/8

Controleer begrip van vereenvoudigen en gelijkwaardige breuken.

Maak de tekst af

Bij vereenvoudigen deel je de teller en noemer door hetzelfde getal. De breuk 6/8 wordt dan 3/4. Zulke breuken noem je gelijkwaardig.

getal
3/4
gelijkwaardig
stuk
2/8
groter
teller

Als 'gelijkwaardig' te lastig is, bespreek dat het betekent: even groot.

Breuken optellen

Je kunt breuken optellen als de noemer gelijk is.


Voorbeeld:

  • 1/5 + 2/5 = 3/5


Je telt alleen de tellers op.

Benadruk dat de noemer gelijk blijft als de stukken even groot blijven.

Breuken aftrekken

Aftrekken werkt ook bij gelijke noemers.


Voorbeeld:

  • 4/7 - 1/7 = 3/7


Je haalt delen weg, maar de soort delen blijft gelijk.

This item has no instructions

Stappen bij optellen en aftrekken

Bij gelijke noemers werk je zo:

  1. kijk of de noemers gelijk zijn

  2. tel de tellers op of trek ze af

  3. schrijf dezelfde noemer op

  4. vereenvoudig als dat kan

Houd deze vaste strategie aan. Voor deze les blijven de voorbeelden bij gelijke noemers.

Voorbeeldsom optellen

Reken uit: 2/8 + 3/8


  • noemers zijn gelijk

  • 2 + 3 = 5

  • noemer blijft 8


Antwoord: 5/8

This item has no instructions

Voorbeeldsom aftrekken

Reken uit: 5/6 - 2/6


  • noemers zijn gelijk

  • 5 - 2 = 3

  • noemer blijft 6


Antwoord: 3/6 = 1/2

Gebruik dit voorbeeld om nog eens te laten zien dat je na het rekenen soms kunt vereenvoudigen.

Wat is 2/8 + 3/8?

A

5/8

B

5/16

C

6/8

D

1/8

Veelgemaakte fout: tellers én noemers optellen. Bespreek waarom de noemer gelijk blijft.

Maak de tekst af

Bij gelijke noemers tel je de tellers op of trek je ze af. De noemer blijft gelijk. Daarna kun je soms nog vereenvoudigen.

tellers
noemer
vereenvoudigen
helften
breuk
vergelijken
groter

Sluit aan bij de vaste stappen op de vorige slides.

Van gemengd getal naar breuk

Een gemengd getal heeft een heel getal en een breuk.


Voorbeeld:

  • 1 1/2 = één hele en een halve

  • 2 3/4 = twee hele en drie kwart

Houd dit concreet met tekeningen van hele cirkels of repen plus een deel.

Meer dan één geheel

Sommige breuken zijn groter dan 1.


Voorbeelden:

  • 5/4 = vijf kwart

  • dat is 1 1/4


  • 7/3 = zeven derde

  • dat is 2 1/3

Leg uit dat je kijkt hoeveel hele groepen van de noemer in de teller passen.

Voorbeeldsom omzetten

Zet 9/4 om in een gemengd getal.


Stap 1: hoeveel keer past 4 in 9?

  • 2 keer


Stap 2: wat blijft over?

  • 1


Dus: 9/4 = 2 1/4

Noem niet meteen de term 'onechte breuk' als dat te veel taalbelasting geeft; begrip gaat voor woordkennis.

Voorbeeldsom terug naar breuk

Zet 1 3/5 om naar een breuk.


Stap 1: 1 heel = 5/5

Stap 2: 5/5 + 3/5 = 8/5


Dus: 1 3/5 = 8/5

Dit is een mooie koppeling met optellen van breuken met gelijke noemer.

Wat is 9/4 als gemengd getal?

A

1 4/9

B

2 1/4

C

2 4/1

D

3 1/4

Controleer of leerlingen snappen hoeveel hele groepen van 4 in 9 passen.

Maak de tekst af

Een gemengd getal heeft een heel getal en een breuk. De breuk 9/4 wordt 2 1/4. En 1 3/5 wordt als breuk 8/5.

heel getal
2 1/4
8/5
1/2
9/5
3 1/5
gelijke delen

Laat leerlingen eventueel terugdenken aan de voorbeeldsommen op de vorige twee slides.

Wat heb jij geleerd over breuken?

Goede antwoorden noemen iets concreets, zoals teller en noemer, vergelijken, vereenvoudigen, optellen, aftrekken of omzetten.

Wat hielp jou het meest vandaag?

Laat leerlingen benoemen wat hielp, bijvoorbeeld de voorbeeldsommen, tekeningen, stappen of uitleg.

Wat vond jij nog moeilijk?

Verwachte antwoorden gaan over lastige onderdelen zoals vergelijken, vereenvoudigen of gemengde getallen.

Begrippenlijst

breuk - een deel van een geheel

gelijke delen - stukken die even groot zijn

teller - het bovenste getal van een breuk

noemer - het onderste getal van een breuk

vergelijken - kijken welke breuk groter, kleiner of gelijk is

vereenvoudigen - een breuk kleiner opschrijven met dezelfde waarde

gelijkwaardige breuken - breuken die even groot zijn

This item has no instructions

Begrippenlijst

optellen - delen bij elkaar doen

aftrekken - delen weghalen

gemengd getal - een heel getal met een breuk, zoals 1 1/2

geheel - alles samen

helft - een van twee gelijke delen

kwart - een van vier gelijke delen

This item has no instructions