Lesbrief 3 les 2

• Dienstverlening en Producten
• Middelbare school
• vmbo k
• Leerjaar 4

Keuzevak: Voeding en beweging

Startopdracht in stilte:

📘 Opdracht: Lees de tekst op het stencil

Beantwoord in je schrift:

1. Wat vond jij opvallend in de tekst?
2. Noem één keuze die jij zelf kunt maken om eerlijker of duurzamer met voeding om te gaan.
3. Waarom hoort voeding volgens jou bij burgerschap?

Kraskaartsysteem – D&P

📋 Wanneer kun je een bonuskaart verdienen?

🎯 Je maakt kans op een bonuskaart als je opvalt in:

📌 De docent beslist wanneer iemand een kaartje krijgt. Niet iedereen krijgt altijd iets, maar iedereen maakt kans! 

💼 Inzet

• Je start meteen met werken

• Je werkt de hele les geconcentreerd

• Je maakt iets af waar je eerder moeite mee had

• Je helpt anderen of pakt extra taken op

💬 Houding

• Je bent vriendelijk en behulpzaam

• Je werkt goed samen zonder ruzie of discussies

• Je moedigt anderen aan om mee te doen

🧠 Leren leren

• Je stelt een goede vraag

• Je verbetert je werk na feedback

• Je behaalt je eigen leerdoel en laat dit zien

📅 Planning

⏱ 10 min – Startactiviteit (stencil)

⏱ 20 min – Instructie

⏱ 20 min – Zelfstandig werken

⏱ 10 min – Energizer

⏱ 30 min – Zelfstandig werken

⏱ 10 min – Afronden + lesdoelen + opruimen

Excursie Voedselbos – belangrijke info voor leerlingen

📅 Wanneer

DP4: Maandag 29 september, 08.30 – 14.30 uur

📍 Waar

Voedselbos De Pioniersplek. Schelpenbolweg 16, 1774 NE Slootdorp

🚗 Vervoer

Zelf regelen → om 08.30 uur aanwezig op de locatie

🥗 Wat ga je doen

Producten oogsten uit het voedselbos

Lunch bereiden voor jezelf én voor ouderen van Woonzorggroep Samen

Samenwerken met o.a. RSG Wiringherlant, De Terp en Biomimicry

👢 Kledingadvies

Draag oudere schoenen of laarzen (je loopt door het voedselbos)

🌱 Doel

Leren over duurzaamheid, gezonde voeding, samenwerking en verbinding tussen jong en oud

⚠️ Let op: Deze excursie telt mee voor je vaardigheid → verplicht aanwezig!

⚠️ Let op: Deze excursie telt mee voor je vaardigheid → verplicht aanwezig!

📣 Leerlingbezoekdagen – belangrijke info voor jou

🗓️ Wanneer

Donderdag 13 en vrijdag 14 november 2025

🎓 Wat is het?

Je loopt een paar uur mee bij een mbo-opleiding die jij interessant vindt, zo ontdek je of deze opleiding bij je past

💻 Aanmelden

Vanaf half oktober kun je je oriënteren op www.leerlingbezoekdagen.nl

Je krijgt in oktober per mail je accountgegevens voor deze site

Met je account meld je je aan voor één opleiding (keuze kan je één keer wijzigen)

Aanmelden kan tot 24 oktober 2025

⚠️ Let op bij kiezen

Check goed het niveau en de locatie van de opleiding

Kies een andere school als jouw opleiding daar niet wordt aangeboden

Je krijgt meteen een bevestigingsmail

Na de herfstvakantie krijg je de officiële uitnodiging met datum, tijd en locatie

ℹ️ Meer info

De website wordt nu vernieuwd

Je mentor of decaan houdt je verder op de hoogte

📣 Leerlingbezoekdagen – belangrijke info voor jou

📧 Na aanmelding

Je ontvangt direct een bevestigingsmail

Na de herfstvakantie krijg je een officiële uitnodiging met datum, tijd en locatie

ℹ️ Meer info

De website wordt op dit moment vernieuwd

Je mentor of decaan houdt je verder op de hoogte

ℹ️ Meer info

De website wordt nu vernieuwd

Je mentor of decaan houdt je verder op de hoogte

📣 Leerlingbezoekdagen – belangrijke info voor jou

📧 Na aanmelding

Je ontvangt direct een bevestigingsmail

Na de herfstvakantie krijg je een officiële uitnodiging met datum, tijd en locatie

ℹ️ Meer info

De website wordt op dit moment vernieuwd

Je mentor of decaan houdt je verder op de hoogte

ℹ️ Meer info

De website wordt nu vernieuwd

Je mentor of decaan houdt je verder op de hoogte

📌 Uitleg aan de klas

“Jullie zitten in een examenjaar. Dat betekent dat het nú moet gebeuren.

Ik zie dat er vaak niet gewerkt wordt, dat er veel wordt gekletst en dat jullie elkaar afleiden. Dat helpt niemand vooruit.

Vanaf nu werken we volgens vaste afspraken. Niet om te straffen, maar om ervoor te zorgen dat iedereen de kans krijgt om te slagen.”

📋 Afspraken in de les

We starten stil en op tijd

Binnen 1 minuut na binnenkomst zit je op je plek.

De eerste 5 minuten is het stil (startopdracht)

Luisteren bij uitleg

Als docent praat, praat niemand anders.

Wie stoort, gaat apart zitten en werkt alleen.

Werken = werken

Iedereen werkt aan de opdrachten.

Niks doen of storen = strafopdracht of nablijven.

Huiswerk is verplicht

Niet gemaakt = dezelfde dag inhalen tijdens een pauze of studiemoment.

Respectvol gedrag

Geen opmerkingen, grapjes of afleiding.

We laten elkaar werken en helpen elkaar vooruit.

📋 Afspraken in de les

⚡ Gevolgen

1e keer: waarschuwing

2e keer: verplaatsing in de klas / apart werken

3e keer: melding bij mentor/ouders + werk inhalen

❓ Vraag

Wat kun jij vertellen over de ecologische voetafdruk?

💡 Denk eraan:

🤔 Eerst zelf nadenken (10 sec)

✍️ Antwoord opschrijven in hele zinnen

👥 Kort overleggen met je klasgenoot

🌍 Ecologische voetafdruk

Mensen gebruiken steeds meer ruimte en energie:

🌾 akkers om voedsel te verbouwen

🐄 weilanden voor vee

⚡ energie uit gas, olie en steenkool

👉 Al die grond en energie samen vormen je ecologische voetafdruk.

🌍 Ecologische voetafdruk

🔹 Hoe groter je voetafdruk → hoe meer ruimte je inneemt

➡️ Minder ruimte over voor de natuur

⚡ Oorzaken:

🌾 akkers voor voedsel

🐄 weilanden voor vee

🔌 energie uit gas, olie en steenkool

📉 Gevolg:

Planten- en diersoorten verdwijnen

🌍 Ecologische voetafdruk verkleinen

💡 Wat kun jij doen?

Vaker plantaardig eten 🌱

Minder energie verspillen 💡

Seizoensproducten kiezen 🥕

❓ Vraag

Welke 4 soorten hygiëne ken jij?

💡 Denk eraan:

🤔 Eerst zelf nadenken (10 sec)

✍️ Antwoord opschrijven in hele zinnen

👥 Kort overleggen met je klasgenoot

🧼 Hygiënisch werken

🔸 Soorten hygiëne

🏭 Bedrijfshygiëne → werkplek & materialen schoonmaken, desinfecteren

🥦 Levensmiddelenhygiëne → grondstoffen goed opslaan & verwerken

🤝 Sociale hygiëne → netjes met elkaar omgaan

🧼 Persoonlijke hygiëne → handen wassen, schoon werken, schone kleding

❓ Vraag

Wat houdt HACCP in?

💡 Denk eraan:

🤔 Eerst zelf nadenken (10 sec)

✍️ Antwoord opschrijven in hele zinnen

👥 Kort overleggen met je klasgenoot

🛡️ HACCP (voedselveiligheidssysteem)

✅ Wettelijk verplicht voor bedrijven die met voedsel werken

👩‍⚖️ NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit) → controleert of regels worden nageleefd

❓ Vraag

Leg het verschil uit tussen THT en TGT en geef een voorbeeld.

💡 Denk eraan:

🤔 Eerst zelf nadenken (10 sec)

✍️ Antwoord opschrijven in hele zinnen

👥 Kort overleggen met je klasgenoot

🔹🗓️ Houdbaarheidsdata

🟢 THT – Ten minste houdbaar tot

✔ Na datum vaak nog eetbaar, maar smaak/kwaliteit minder

✔ Voorbeeld: koekjes → minder knapperig, maar nog veilig

🔴 TGT – Te gebruiken tot

❌ Uiterste datum voor bederfelijke producten

❌ Na deze datum niet meer veilig om te eten

✔ Voorbeeld: kipfilet of gehakt → kans op bacteriën

❓ Vraag

Welke 4 snijvormen ken je? 

💡 Denk eraan:

🤔 Eerst zelf nadenken (10 sec)

✍️ Antwoord opschrijven in hele zinnen

👥 Kort overleggen met je klasgenoot

🔹 Snijvormen

En Dés → 🔲 blokjes (🥔 aardappelblokjes)

Brunoise → 🟧 hele kleine blokjes (🥕 wortel in soep)

Julienne → ➖ dunne reepjes (🥒 komkommer, 🫑 paprika voor salade)

Chinoise → 🔷 ruitjes (🥕 wortel of courgette in wokgerechten)

📘 Vier lesbrieven

Het keuzevak Voeding & Beweging bestaat uit 4 delen:

🌱 Voedsel produceren – zelf iets plantaardigs maken

🍎 Gezonde voeding – kiezen wat goed voor je is

👩‍🍳 Voedsel bereiden – lekker en gezond koken

🏃 Gezond bewegen – sportieve activiteiten doen

📘 Leerdoelen lesbrief 3: voedsel produceren

Je leert:

🔎 Etiketten lezen → begrijpen wat er op verpakkingen staat

🌱 Duurzame keuzes maken → waar moet je op letten?

🌍 Ecologische voetafdruk → wat is het & hoe kun je die verkleinen

🧼 Hygiënisch werken → veilig en schoon omgaan met voeding

📚 Let op: Theorie-uitleg 

✏️ Je krijgt een korte instructie

✅ Wat verwacht ik van jullie?

🤫 Stil en geconcentreerd tijdens de uitleg

📝 Aantekeningen maken in je schrift

🙋 Actief meedoen bij de opdrachten

💡 De uitleg gebruiken bij de opdracht

✍️ Antwoorden altijd in hele zinnen opschrijven

Instructie deel 3

🏷️ Etiketten op voedingsmiddelen

Verplicht op een etiket:

🥫 Naam van het product

📜 Ingrediëntenlijst (eerste = meeste, incl. E-nummers/toevoegingen)

🥛 Allergenen (vet gedrukt, bijv. gluten, lactose)

⚖️ Netto-inhoud (℮ = kleine afwijking mogelijk)

📅 Houdbaarheidsdatum (THT/TGT)

❄️ Bewaar- of gebruiksvoorschriften

🏭 Naam & adres fabrikant/importeur

📊 Voedingswaarde (energie, vet, verzadigd vet, koolhydraten, suikers, eiwitten, zout)

🌍 Herkomst/land van oorsprong

🍷 Alcoholpercentage (>1,2%)

🏷️ Etiketten op voedingsmiddelen

✔️ Oorsprong / land van herkomst moet vermeld worden.

✔️ Alcoholpercentage (vanaf >1,2%) verplicht op het etiket.

✔️ Voedingswaarde per 100 g/ml: energie, vet, verzadigd vet, koolhydraten, suikers, eiwitten en zout.

Letters moeten minimaal 1,2 mm groot zijn (beter leesbaar).

Productnamen mogen niet misleidend zijn (geen “aardbeienkwark” zonder aardbeien).

Ook bij niet-verpakte voeding (restaurant, snackbar, kantine) moet info over allergenen beschikbaar zijn.

🌾 Allergenen

➡️ Stoffen in voeding die bij sommige mensen een allergische reactie of overgevoeligheid veroorzaken. Voorbeelden van reacties: jeuk, benauwdheid, huiduitslag, buikpijn.

Waarom belangrijk?

👉 Voor mensen met een allergie kan het levensgevaarlijk zijn om per ongeluk een allergeen te eten.

👉 Daarom moeten fabrikanten dit duidelijk op het etiket vermelden.

🌾 Allergenen

• 🥛 Melk (lactose)
• 🥚 Ei
• 🌾 Gluten (tarwe, rogge, gerst, haver, spelt)
• 🥜 Pinda
• 🌰 Noten (hazelnoot, walnoot, amandel, cashew, pecan, pistache, macadamia)
• 🐟 Vis
• 🦐 Schaaldieren (garnalen, krab, kreeft)

• 🐚 Weekdieren (mosselen, inktvis, oesters)
• 🍤 Soja
• 🌱 Lupine
• 🥛 Sesamzaad
• 🌽 Selderij
• 🥫 Mosterd
• ⚗️ Sulfiet (vaak in wijn en gedroogd fruit)

📘 Leerdoelen lesbrief 3 behaald?

Je leert:

🔎 Etiketten lezen → begrijpen wat er op verpakkingen staat

🌱 Duurzame keuzes maken → waar moet je op letten?

🌍 Ecologische voetafdruk → wat is het & hoe kun je die verkleinen

🧼 Hygiënisch werken → veilig en schoon omgaan met voeding

Opdrachten lesbrief 3

Taak	Zelfstandig - samenwerken klassikaal - expert	Welke tekstbronnen (tb), stappenplannen (sp) of sjablonen heb je nodig?
Taak 1	2 -3-4-5-6	film kookstudio
Taak 2	2-3-4j	tb 39 hygiënisch werken tb 45 keukenmaterialen tb 204 opdeeltechnieken
Taak 3	2-3-4-5	tb 32 etiketten op voedingsmiddelen
Taak 4	2-3-
Taak 5	2-3-4-5
Taak 6	begrippentrainer online
Taak 7
Taak 8		-
Taak 9	begrippentrainer online

Praktijkopdrachten lesbrief 3

Taak	Zelfstandig - samenwerken klassikaal - expert	Welke tekstbronnen, stappenplannen of sjablonen heb je nodig?
Taak 1
Taak 2
Taak 3	6. verpakking ontwerpen en maken
Taak 4	4. menukaart maken 5. presentatie plantaardige lunch
Deel 4	Taak 4 opdr.3 (blz. 152) bewegingsactiviteit voorbereiden

Energizer: waar of niet waar

👥 Maak een keuze: is de stelling die ik voorlees waar of niet waar?

🏆 Elk goed antwoord = 1 punt.

Lesafsluiting: Exitticket

📘Welke nieuwe informatie over voeding vond je vandaag het belangrijkst?

 

🏡 Hoe kun je deze kennis gebruiken in jouw eigen leven?

🔍 Wat zou je nog verder willen leren over dit onderwerp?