Personeelsbeleid en HRM (Bedrijfseconomie vwo), les 2: Examentraining

• New lesson editor
• Bedrijfseconomie
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4-6

Introduction

Examentraining met 8 vragen in 4 vraagtypen: loonkosten per product berekenen, loonkosten tegenover concurrent of doel, HRM-keuzes in een casus en kernwaarden met concurrentie. De notes bevatten de uitwerking van de berekeningen.

Leidinggevende en medewerker in gesprek, 2017. Foto: amtec, CC BY-SA 2.0

EXAMENSTOF · PERSONEEL · HRM

Examentraining

Personeelsbeleid en HRM: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: amtec_photos / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0

EXAMENSTOF · PERSONEEL · HRM

Wat ga je kunnen?

Ik kan in een casus loonkosten per eenheid product berekenen en personeelsbeleid koppelen aan doelstelling en concurrentie.

EXAMENSTOF · PERSONEEL · HRM

Zo pak je een examenvraag aan

• 1. Lees: noteer de doelstelling, de aard van de organisatie en de gegeven cijfers.

• 2. Herken: bepaal de fase (instroom, doorstroom, uitstroom) of het doel (kernwaarde, bedrijfsdoel, concurrentiepositie).

• 3. Reken: loonkosten per eenheid = loonkosten : productie, voor elk jaar apart.

• 4. Koppel: leg het verband met kernwaarden, concurrentie of een interne doelstelling.

EXAMENSTOF · PERSONEEL · HRM

Type 1: loonkosten per product

• Je rekent de loonkosten per eenheid product uit voor elk jaar apart.

• Loonkosten per eenheid = totale loonkosten : aantal geproduceerde eenheden.

• Een stijging van het totaal hoeft geen stijging per product te zijn: kijk naar de productie.

• Een verandering van € 0,80 naar € 0,90 geef je in procenten van het beginbedrag.

In 2024: € 336.000 loonkosten, 14.000 stoelen. In 2025: € 357.000, 17.000 stoelen. Loonkosten per stoel in 2025?

A

€ 25,50

B

€ 21,00

C

€ 24,00

D

€ 22,50

Syllabus 17.8. Uitwerking: 357.000 : 17.000 = 21. Foute opties: 357.000 : 14.000 = 25,50 (verkeerde productie); 336.000 : 14.000 = 24 (het jaar 2024); (24 + 21) : 2 = 22,50 (gemiddelde). Controle: 21 x 17.000 = 357.000.

De loonkosten per brood stijgen van € 0,80 naar € 0,90. Hoeveel procent stijgen ze?

A

10%

B

11,1%

C

12,5 procentpunt

D

12,5%

Syllabus 17.8. Uitwerking: (0,90 min 0,80) : 0,80 = 0,125 = 12,5%. Fout 10%: het verschil van € 0,10 als procent. Fout 11,1%: gedeeld door het nieuwe bedrag. Procentpunt is bij een stijging van een bedrag onjuist.

EXAMENSTOF · PERSONEEL · HRM

Type 2: tegenover concurrent of doel

• Je vergelijkt de loonkosten per eenheid product met een interne doelstelling of met de concurrent.

• Bij een doel per product reken je terug: maximale loonkosten = doel per product x aantal producten.

• Daarna leg je uit wat het verschil betekent voor prijs, marge of kwaliteit.

Meubelmaker Osei wil hoogstens € 12,00 loonkosten per bureau bij 42.000 bureaus. Maximale loonkosten?

A

€ 3.500

B

€ 50.400

C

€ 5.040.000

D

€ 504.000

Syllabus 17.8 (interne doelstelling). 12 x 42.000 = 504.000; controle: 504.000 : 42.000 = 12. Verwachte fouten: 42.000 : 12 = 3.500 (gedeeld in plaats van vermenigvuldigd) of een fout met nullen.

Hotel Lindeboom heeft door extra service hogere loonkosten per overnachting dan de concurrent. Wanneer is dat geen probleem?

A

Als de totale loonkosten van het hotel ook stijgen

B

Als gasten voor die service een hogere prijs betalen

C

Als de concurrent meer overnachtingen verkoopt

D

Als het hotel minder functioneringsgesprekken voert

Syllabus 17.8 en 17.1: hogere loonkosten per eenheid zijn te verdedigen als de kwaliteit de concurrentiepositie versterkt en klanten ervoor betalen. Verwachte fout: denken dat hogere totale loonkosten het probleem oplossen.

EXAMENSTOF · PERSONEEL · HRM

Type 3: HRM-keuzes in een casus

• Je koppelt een situatie aan het juiste onderdeel van het personeelsbeleid.

• Let op de fase: gaat het om binnenkomen, groeien of vertrekken van personeel?

• Let op het doel: wat wil de organisatie bereiken met deze keuze?

Mila vertelt haar leidinggevende dat ze wil groeien en ze kiezen samen een training. Welk gesprek is dit?

A

Een beoordelingsgesprek

B

Een exitgesprek

C

Een functioneringsgesprek

D

Een sollicitatiegesprek

Syllabus 17.2, doorstroomfase. Tweezijdig en gericht op verbetering en ontwikkeling: functioneringsgesprek. Een beoordelingsgesprek geeft een oordeel over prestaties. Verwachte fout: beoordelingsgesprek.

In vijf jaar gaat 30% van de monteurs van een bouwbedrijf met pensioen. Waar houdt het bedrijf rekening mee?

A

Personeelsplanning

B

Taakroulatie

C

Functiewaardering

D

Outplacement

Syllabus 17.2: pensioen is uitstroom; de personeelsplanning bepaalt wie en hoeveel er straks nodig zijn. Taakroulatie en functiewaardering lossen het tekort niet op; outplacement is voor vertrekkers die een nieuwe baan zoeken.

EXAMENSTOF · PERSONEEL · HRM

Type 4: kernwaarden en concurrentie

• Je legt uit hoe een kernwaarde terugkomt in werving, beoordeling of opleiding.

• Je legt uit hoe het beleid de kwaliteit of de kosten ten opzichte van de concurrent beïnvloedt.

• Gebruik de casus: noem de kernwaarde, de HRM-keuze en het effect.

Fietsenmaker Rivo heeft persoonlijke aandacht als kernwaarde. Welke HRM-keuze past?

A

Selecteren op het laagste loon, ongeacht klantcontact

B

Selecteren op inlevingsvermogen en trainen in klantgesprekken

C

Alle klantcontact door een chatbot laten doen

D

Beoordelen op het aantal verkochte fietsen per uur

Syllabus 17.1: personeelsbeleid draagt bij aan de kernwaarde via selectie, training en beoordeling. De andere opties passen niet bij persoonlijke aandacht.

Noem één voordeel van beter opgeleid personeel.

Syllabus 17.1. Goede antwoorden: hogere kwaliteit, minder fouten, meer klanttevredenheid, hogere productie met dezelfde loonkosten (lagere loonkosten per eenheid) en daardoor een sterkere concurrentiepositie. Verwachte fout: ze verdienen meer, dat is geen voordeel voor de organisatie.

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Loonkosten per product

2

Tegenover concurrent of doel

3

HRM-keuzes in een casus

4

Kernwaarden en concurrentie

EXAMENSTOF · PERSONEEL · HRM

Tips voor op het examen

• Reken bij loonkosten per eenheid altijd per jaar apart en vergelijk daarna pas.

• Noem bij een uitleg altijd de koppeling: kernwaarde, doelstelling of concurrentiepositie.

• Bepaal bij een casus eerst de fase: instroom, doorstroom of uitstroom.

• Procent is iets anders dan procentpunt: schrijf bij een stijging het verschil op het beginbedrag.