China: naar de Volksrepubliek (Geschiedenis vwo), les 2: Examentraining

• New lesson editor
• Geschiedenis
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4-6

Introduction

Oefen examenvragen over oorzaken en gevolgen, standplaatsgebondenheid, bruikbaarheid van bronnen en continuïteit en verandering, toegepast op China tussen 1912 en 1949.

CONTEXT CHINA · 1912-1949

Examentraining

China: naar de Volksrepubliek: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Onbekend / Wikimedia Commons, publiek domein

CONTEXT CHINA · 1912-1949

Wat ga je kunnen?

Ik kan examenvragen over de weg naar de Volksrepubliek China beantwoorden met oorzaken, standplaats, bronnen en verandering.

CONTEXT CHINA · 1912-1949

Zo pak je een examenvraag aan

• 1. Lees: wat vraagt de opdracht en welke bron of situatie krijg je?

• 2. Zoek: welk begrip of keerpunt uit de stof past erbij?

• 3. Beredeneer: onderbouw met de situatie en benoem het soort oorzaak, de standplaats of de verandering

CONTEXT CHINA · 1912-1949

Vraagtype 1: soorten oorzaken en gevolgen

• Onderscheid aanleiding en diepere oorzaak, direct en indirect, korte en lange termijn

• Soorten: politiek-bestuurlijk, sociaaleconomisch en cultureel-mentaal

De economische problemen ondermijnden de nationalisten. Welk soort oorzaak?

A

Een sociaaleconomische oorzaak

B

Een politiek-bestuurlijke oorzaak

C

Een cultureel-mentale oorzaak

D

Een directe aanleiding voor de 4 Meibeweging

Het gaat om economische en maatschappelijke problemen: sociaaleconomisch. Verwachte fout: politiek-bestuurlijk kiezen omdat het om de regering gaat.

Wat was de aanleiding voor de 4 Meibeweging?

Goed: de uitkomst van het Verdrag van Versailles, waarbij Duitse rechten in Shandong aan Japan gingen. Verwachte fout: de diepere oorzaak (onvrede over buitenlandse invloed en uitblijvende veranderingen) als aanleiding noemen.

CONTEXT CHINA · 1912-1949

Vraagtype 2: standplaatsgebondenheid

• Verklaar gedrag vanuit de kennis en waarden van de mensen toen en daar

• Let op belangen, wereldbeeld en de positie van de groep, ook die van de nationalisten en de communisten

Waarom brak Chiang Kaishek in 1927 met de communisten, vanuit zijn positie?

A

Hij wilde de ongelijke verdragen juist behouden

B

Hij vond dat China geen centraal gezag nodig had

C

Hij vreesde de groeiende macht van de communisten

D

Hij wilde samen met Japan China gaan besturen

Vanuit zijn positie als leider van de nationalisten bedreigde de communistische invloed zijn streven naar een eenheid onder zijn gezag. Verwachte fout: terugredeneren vanuit de latere burgeroorlog.

Waarom koos een boer voor de communisten?

Goed: de nationalistische regering loste de economische en maatschappelijke problemen niet op en was corrupt; de communisten kregen daardoor meer aanhang. Verwachte fout: alleen ideologie noemen zonder de situatie van de boer.

Keizer Hirohito van Japan schudt de hand van Puyi, heerser van Mantsjoekwo, 26 juni 1940

CONTEXT CHINA · 1912-1949

Vraagtype 3: bruikbaarheid van bronnen

• Weeg de betrouwbaarheid af: wie maakte de bron, wanneer en met welk doel?

• Kijk ook naar representativiteit: is de bron typerend voor de hele groep of periode?

Image credit: Onbekend / Wikimedia Commons, publiek domein

Een Japans bericht (1933) noemt Mantsjoekwo onafhankelijk. Wat is de beperking?

A

Een bericht uit 1933 kan nooit betrouwbaar zijn

B

Mantsjoekwo bestond in 1933 nog helemaal niet

C

Japan wilde de bezetting rechtvaardigen, dus eenzijdig

D

Het bericht is pas veel later geschreven

De maker had belang bij het beeld van een zelfstandige staat. Hij is wel bruikbaar om te zien hoe Japan de bezetting presenteerde. Verwachte fout: de bron afwijzen zonder maker en doel te benoemen.

Waarom is een pamflet van Chiang eenzijdig?

Goed: de maker was partij in het conflict en wilde de communisten als bedreiging tonen; het pamflet laat vooral zijn standpunt zien. Verwachte fout: zeggen dat het niet bruikbaar is.

CONTEXT CHINA · 1912-1949

Vraagtype 4: continuïteit en verandering

• Verandering heeft een tempo (snel of langzaam), een duur (kort of lang) en een schaal (klein of groot)

• Een keerpunt zoals 1912, 1927 of 1949 laat een omslag zien; let ook op wat gelijk bleef

Wat bleef gelijk na 1912, ondanks het einde van het keizerrijk?

A

De grote invloed van buitenlandse mogendheden

B

Het gezag van de keizer in Peking

C

Het bestuur door één sterke centrale regering

D

De macht van de nationalistische partij overal

De invloed en bemoeienis van buitenlandse mogendheden bleef groot. Verwachte fout: alleen veranderingen zien en continuïteit vergeten.

Waarom is 1949 een keerpunt?

Goed: Mao Zedong riep de communistische Volksrepubliek uit en Chiang Kaishek vluchtte naar Taiwan; het bewind veranderde van nationalistisch naar communistisch. Verwachte fout: 1949 als begin van de burgeroorlog zien.

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Soorten oorzaken en gevolgen

2

Standplaatsgebondenheid

3

Bruikbaarheid van bronnen

4

Continuïteit en verandering

CONTEXT CHINA · 1912-1949

Tips voor op het examen

• Noem bij een oorzaak altijd het soort: politiek-bestuurlijk, sociaaleconomisch of cultureel-mentaal

• Verklaar gedrag vanuit de positie van toen, zonder erover te oordelen, ook bij nationalisten, communisten en Japanners

• Bij bronnen: koppel maker, tijd en doel aan de vraag, en denk aan representativiteit

• Jaartallen als 1912, 1927, 1931 en 1949 zijn keerpunten om je redenering aan op te hangen