3
Formules en grafieken
Paragraaf 3.5
Formule bij een grafiek
Je ziet alleen een lijn, geen formule. Welke twee dingen moet je aflezen?
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, vmbo-kgt (mavo)
3
Formules en grafieken
Paragraaf 3.5
Formule bij een grafiek
Je ziet alleen een lijn, geen formule. Welke twee dingen moet je aflezen?
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, vmbo-kgt (mavo)
Les bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, hoofdstuk 3 Formules en grafieken, paragraaf 3.5 Formule bij een grafiek. Ongeveer 40 minuten, mavo. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.5
3.5 Formule bij een grafiek
Leerdoelen
3.5.1
Je kunt b aflezen bij x = 0 en a berekenen uit twee punten op de lijn.
3.5.2
Je kunt de formule bij een lineaire grafiek opstellen en gebruiken.
De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.5
Startvraag
Welke formule?
Welke formule hoort bij deze lijn?
y = 2x
y = x + 3
y = x + 2
y = 2x + 1
De lijn snijdt de y-as bij 2, dus b = 2. Van (0, 2) naar (1, 3) gaat y 1 omhoog, dus a = 1: y = x + 2. Wie y = x + 3 kiest, leest het tweede punt als beginwaarde. Wie y = 2x kiest, gebruikt de beginwaarde als a. Laat leerlingen eerst voorspellen en daarna de aanpak verwoorden. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.5
b en a aflezen
b lees je af waar de lijn de y-as snijdt (x = 0): hier b = 1.
Voor a kies je twee punten: van (0, 1) naar (3, 7) gaat het 3 naar rechts en 6 omhoog.
Per stap is dat 6 : 3 = 2, dus a = 2 en y = 2x + 1.
De stippellijnen vormen een trapje: eerst naar rechts, dan omhoog. Kies punten op het rooster, zodat je ze goed kunt aflezen. Wie 6 · 3 doet, vermenigvuldigt in plaats van deelt. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.5
Formule bij een grafiek
Zo kom je van de lijn naar de formule.
Lees b af
Kijk waar de lijn de y-as snijdt. Dat is b.
Kies punten
Kies twee punten die precies op een roosterpunt liggen.
Bereken a
Deel het verschil in y door het verschil in x.
Laat leerlingen de drie stappen op een eigen lijn doen. Stap 2 is belangrijk: een punt dat net naast het rooster ligt, geeft een slechte a. Bij een dalende lijn krijg je een negatieve a. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.5
Opdrachten Kennis
1
Wat is b in de formule bij deze lijn?
0,5
3
4
8
De lijn snijdt de y-as bij 3, dus b = 3. De a is 0,5 (per 2 naar rechts 1 omhoog). Wie 0,5 kiest, noemt a. Wie 4 kiest, leest het punt bij x = 2. Wie 8 kiest, leest de bovengrens van de as. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.5
Voorbeeldopdracht 1
Een dalende lijn gaat door (0, 8) en (3, 2). Wat is de formule?
gegeven
b = 8 (bij x = 0)
Punten (0, 8) en (3, 2)
uitwerking
3 naar rechts, 6 omlaag
a = −6 : 3 = −2
antwoord
y = −2x + 8
De lijn daalt, dus a is negatief: −2. Controle: bij x = 3 is y = −2 · 3 + 8 = 2, en dat is het tweede punt. Wie y = 2x + 8 antwoordt, vergeet dat de lijn daalt. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.5
Opdrachten Toepassing
2
Wat is a bij de lijn in de figuur?
Neem (0, 12) en (2, 6): 2 naar rechts, 6 omlaag, dus a = −6 : 2 = −3. Controle met (4, 0): −3 · 4 + 12 = 0. Wie 3 antwoordt, vergeet het minteken. Wie −6 antwoordt, deelt niet door de stap in x. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Vul de ontbrekende woorden in.
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.5
Opdrachten Toepassing
3
b lees je af bij x = 0, waar de lijn de y-as snijdt.
Voor a kijk je hoeveel de lijn omhoog gaat als je 1 naar rechts gaat.
Bij een dalende lijn is a negatief.
Een dalende lijn heeft een negatieve a. De afleider omlaag zou ook kunnen bij een dalende lijn, maar bij de zin hoort het woord omhoog: de richting van de stap. Laat leerlingen overleggen wat er gebeurt als de lijn daalt.
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.5
Opdrachten Toepassing
4
Welke formule hoort bij de lijn?
y = 3x + 2
y = 8x + 3
y = 2x + 11
y = 2x + 3
b = 3 (de lijn snijdt de y-as bij 3). Van (0, 3) naar (4, 11) is 4 naar rechts en 8 omhoog, dus a = 8 : 4 = 2. De formule is y = 2x + 3. Wie y = 3x + 2 kiest, wisselt a en b. Wie y = 8x + 3 kiest, deelt niet door 4. Wie y = 2x + 11 kiest, neemt de y van het tweede punt als b. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.5
Opdrachten Toepassing
★ 5
Hoeveel liter zit er na 3 minuten in de bak?
Uit de grafiek: b = 40 (begin) en per 4 minuten gaat er 20 liter uit, dus a = −5. De formule is y = −5x + 40. Bij x = 3: −5 · 3 + 40 = 25 liter. Wie 20 antwoordt, leest het punt bij 4 minuten. Wie 15 antwoordt, rekent −5 · 3 en vergeet 40. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.5
V E R D E R K I J K E R
Wanneer is de bak leeg?
Bij y = −5x + 40 is de bak leeg als y = 0. Je kunt dat aflezen waar de lijn de x-as snijdt.
De lijn snijdt de x-as bij x = 8: na 8 minuten is de bak leeg.
Hoe ziet de lijn eruit als er ook water bij komt, bijvoorbeeld 2 liter per minuut?
Met 2 liter erbij per minuut daalt het water maar 3 liter per minuut: y = −3x + 40, flauwer dan eerst. Laat leerlingen beide lijnen tekenen. De bak is dan leeg na 40 : 3, ruim 13 minuten. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 3
Paragraaf 3.5
Checklist leerdoelen
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
3.5.1 b aflezen en a berekenen
3.5.2 Formule bij een grafiek opstellen
Ik kan ze allemaal
In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.
Image credit: LessonUp