LUIDER 28 · Beds Are Burning (Midnight Oil)

• newEditor
• Muziek
• Geschiedenis
• Middelbare school
• vmbo g, t, havo, vwo
• Leerjaar 3-6

Introduction

LUIDER, protestsongs in de schijnwerpers. Les 28: Beds Are Burning van Midnight Oil (1987). Een witte rockband zingt dat Australië het land moet teruggeven. Vraag van de les: Wat doe je als het land waarop je woont eigenlijk van iemand anders is? Les van 30 tot 40 minuten met video, de tekst in eigen woorden, hoe de muziek protesteert en een stelling. Map 3: Muren en grenzen (1984-1987).

LUIDER · PROTESTSONGS IN DE SCHIJNWERPERS

28

BEDS ARE BURNING

MIDNIGHT OIL · 1987

Een witte rockband zingt dat Australië het land moet teruggeven.

Les over Beds Are Burning van Midnight Oil: de landrechten van de Aboriginals, de oorspronkelijke bewoners van Australië. Het gaat over kolonisatie, over grond die is afgepakt en over kinderen die door de overheid bij hun ouders zijn weggehaald (de Stolen Generations). Benoem dat zonder details en zonder stereotypen over Aboriginals als volk van vroeger. In Australië spreekt men nu vaak van Aboriginal people of First Nations; in het Nederlands is Aboriginals gebruikelijk. De clip bevat geen geweld of grof taalgebruik. Image credit: Thesupermat / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

LUIDER

28 · BEDS ARE BURNING · MIDNIGHT OIL

DE VRAAG VAN DEZE LES

Wat doe je als het land waarop je woont eigenlijk van iemand anders is?

NA DEZE LES KUN JE

• uitleggen waarom Aboriginals in Australië strijden voor landrechten

• vertellen hoe Midnight Oil tot Beds Are Burning kwam

• uitleggen waarom het lied in 2000 opnieuw wereldnieuws werd

Begin met de vraag van de les en laat een paar leerlingen reageren zonder uitleg. Doorvraag: wie bepaalt eigenlijk van wie een stuk land is? De wet, de eerste bewoners, wie er het langst woont? Het bijzondere aan dit lied: het wordt niet gezongen door de mensen van wie het land was, maar door witte Australiërs die zeggen dat hun eigen land iets moet goedmaken.

LUIDER

28 · BEDS ARE BURNING · MIDNIGHT OIL

KIJK EN LUISTER

Midnight Oil, Beds Are Burning (1987)

Waar speelt de clip zich af? Wat valt je op aan hoe Peter Garrett zingt en beweegt?

De officiële clip (kanaal MidnightOilVEVO), geregisseerd door Andrew de Groot en gefilmd in het Australische binnenland. Laat leerlingen noemen: rode aarde, woestijn, lege wegen, en een zanger die schokkerig danst en zijn tekst eruit spuwt. Verder kijken: het optreden bij de slotceremonie van de Olympische Spelen van Sydney (2000) staat in de volledige uitzending op het kanaal van de Olympische Spelen (https://www.youtube.com/watch?v=TlOTGzPZvfw); zoek het optreden van Midnight Oil vooraf op in de uitzending.

LUIDER

28 · BEDS ARE BURNING · MIDNIGHT OIL

DE TIJD

Van wie is Australië?

De Aboriginals wonen al minstens 50.000 jaar in Australië. Vanaf 1788 nemen Britse kolonisten het land in. Ze doen alsof het van niemand is.

Pas in de twintigste eeuw krijgen Aboriginals stap voor stap landrechten: het recht op hun eigen grond. In 1985 krijgen de Anangu de heilige rots Uluru terug.

Tjamiwa bij de teruggave van Uluru aan de Anangu, 26 oktober 1985.

De kolonisten gingen uit van terra nullius: land van niemand. Dat idee werd pas in 1992 door het Australische hooggerechtshof verworpen (de zaak-Mabo). Op 26 oktober 1985 gaf gouverneur-generaal Ninian Stephen de eigendomsakte van Uluru-Kata Tjuta terug aan de Anangu, met meer dan 2000 mensen erbij. De Anangu verhuurden het park meteen voor 99 jaar terug aan de overheid en beheren het sindsdien samen. Midnight Oil schreef voor die gebeurtenis al het nummer The Dead Heart. Sinds 2019 mag je Uluru niet meer beklimmen. De foto is gemaakt op de dag van de teruggave. Image credit: John Hill / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

LUIDER

28 · BEDS ARE BURNING · MIDNIGHT OIL

HET ONTSTAAN

Een rockband op tournee door de woestijn

Midnight Oil komt uit Sydney. Zanger Peter Garrett is lang, kaal en fel. In 1986 toert de band door het binnenland, samen met de Aboriginal-groep Warumpi Band.

In de dorpen zien ze slechte huizen en veel ziekte. Ze ontmoeten de Pintupi, die net terug zijn op hun eigen land. Daarover gaat Beds Are Burning.

Midnight Oil op het festival Ruisrock in Finland, 1990.

De tournee heette Blackfella/Whitefella; de ABC maakte er in 1987 een documentaire over. De Pintupi waren in de jaren vijftig en zestig uit de woestijn naar nederzettingen als Papunya gebracht. In 1981 keerden velen terug naar hun eigen gebied en stichtten Kintore (Walungurru). In 1984 kwamen de laatste Pintupi die nog als nomaden in de woestijn leefden in contact met de buitenwereld (de Pintupi Nine). Het lied is van Rob Hirst (drums), Jim Moginie (gitaar, toetsen) en Garrett. Het staat op het album Diesel and Dust (augustus 1987), dat zes weken op 1 stond in Australië. Garrett ging later de politiek in en was van 2007 tot 2013 minister namens Labor. Image credit: Lax / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

LUIDER

28 · BEDS ARE BURNING · MIDNIGHT OIL

DE TEKST

Waar gaat het over?

Volledige tekst: genius.com

COUPLET 1

Diep in het binnenland van Australië. De zanger beschrijft de hitte, de bomen en de rivieren, en noemt plaatsen in de woestijn. Het klinkt als een reisverslag, maar er hangt onrust in de lucht.

REFREIN

Hoe kun je rustig gaan slapen als je weet wat er is gebeurd? Het brandende bed is het schuldgevoel dat je wakker houdt. De boodschap is kort: dit land is van hen, en het moet terug.

COUPLET 2

De oorspronkelijke bewoners leven hier al tienduizenden jaren. De nieuwkomers hebben het overgenomen. De zanger vindt dat het wachten voorbij is: nu moet het rechtgezet worden.

Lees de volledige tekst samen via de link (de tekst is auteursrechtelijk beschermd en staat daarom niet op de dia). Wijs op het perspectief: de zanger spreekt namens witte Australiërs en spreekt zijn eigen groep aan, niet de Aboriginals. Het beeld van het brandende bed: je kunt niet slapen, iets is dringend en je voelt je schuldig. In het eerste couplet staan plaatsnamen naast elkaar met een Engelse en een Aboriginal-naam: twee culturen op hetzelfde land. Laat leerlingen de plaatsen opzoeken op de kaart van het Northern Territory.

LUIDER

28 · BEDS ARE BURNING · MIDNIGHT OIL

VRAAG

Vanuit wie zingt Midnight Oil het refrein van Beds Are Burning?

A

Aboriginals die hun eigen land terug willen van de regering

B

Witte Australiërs die vinden dat hun land iets moet goedmaken

C

Toeristen die voor het eerst de woestijn van Australië zien

D

Boeren die hun land kwijt zijn geraakt door bosbranden

Goed: witte Australiërs die hun eigen groep aanspreken. Veelgemaakte fout: denken dat de Aboriginals zelf aan het woord zijn, omdat het lied over hun land gaat. De bandleden zijn wit en zeggen: wij hebben het genomen, wij moeten het teruggeven. Doorvraag: maakt dat de boodschap sterker of zwakker? Het antwoord met de bosbranden is niet gek: bij klimaatprotesten in Australië wordt het lied juist zo gebruikt, maar dat is niet waar het in 1987 over ging.

LUIDER

28 · BEDS ARE BURNING · MIDNIGHT OIL

DE MUZIEK

Een protestlied waarop je kunt dansen

Groove

Een strak, dansbaar rockritme. De band speelt kort en hard, met stiltes ertussen: het nummer stopt en start steeds, als een protest dat niet ophoudt.

Rauwe pubrock

Midnight Oil komt uit de kroegen van Sydney: luid, zweterig en zonder glans. Geen gepolijste popster, maar een band die klinkt alsof hij op een vrachtwagen staat.

Zang

Garrett zingt kort en nadrukkelijk, bijna blaffend, als een spreker op een demonstratie. In het refrein zingt de band mee als een spreekkoor.

Verdieping voor muziekleerlingen en conservatoriumstudenten. Productie: Warne Livesey met de band, opgenomen bij Albert Productions in Sydney. Midnight Oil komt uit de pubrock, het rauwe livecircuit van de Australische kroegen; Wikipedia noemt ook R&B als invloed. Luistertip: let op hoe de drums en de korte stoten van de hele band steeds samen vallen, als leuzen die een menigte scandeert. Doorvraag: waarom zou een band een lied over onrecht zo dansbaar maken?

LUIDER

28 · BEDS ARE BURNING · MIDNIGHT OIL

DE NAWERKING

SORRY, voor de ogen van de hele wereld

Op 1 oktober 2000 speelt Midnight Oil het lied op de slotavond van de Olympische Spelen in Sydney. De band draagt zwarte pakken met in grote letters SORRY.

De premier zit in het stadion. Hij weigert excuses te maken voor de Stolen Generations: Aboriginal-kinderen die de overheid bij hun ouders weghaalde. Pas in 2008 komen die excuses er wel.

Sorry in de lucht boven Sydney, januari 2008, vlak voor de officiële excuses.

De band vroeg het Internationaal Olympisch Comité geen toestemming. Premier John Howard (liberaal) vond dat de huidige generatie geen excuses hoefde te maken voor wat eerdere regeringen hadden gedaan. Van ongeveer 1910 tot 1970 werden tienduizenden Aboriginal-kinderen weggehaald om in tehuizen of witte gezinnen op te groeien. Op 13 februari 2008 bood premier Kevin Rudd (Labor) in het parlement namens de regering excuses aan. De foto is van januari 2008, vlak daarvoor. Nawerking: in 2009 namen artiesten als Lily Allen en Bob Geldof het nummer opnieuw op voor een klimaatcampagne voor de VN-klimaattop in Kopenhagen (https://www.youtube.com/watch?v=aBTZOg6l6cA), en bij de Australische klimaatprotesten van 2019 zag je de titel op spandoeken. Image credit: butupa / Wikimedia Commons (CC BY 2.0)

1

Eens

2

Oneens

LUIDER

28 · BEDS ARE BURNING · MIDNIGHT OIL

STELLING

Een popconcert is geen plek voor politiek.

Discussiemoment, ongeveer 5 minuten. Laat eerst stemmen. Doorvraag 1: de Olympische Spelen willen een feest van alle landen zijn, zonder politiek. Had Midnight Oil het recht om die avond te gebruiken voor een boodschap, zonder toestemming? Doorvraag 2: als een lied zelf politiek is, kun je het dan eigenlijk wel zonder politiek spelen? Wijs op beide kanten: publiek dat komt voor muziek, tegenover een kans die een miljoenenpubliek biedt.

LUIDER

28 · BEDS ARE BURNING · MIDNIGHT OIL

TERUG NAAR DE VRAAG

Wat doe je als het land waarop je woont eigenlijk van iemand anders is?

WAT BLIJFT

• Australië is gebouwd op land dat van de Aboriginals was. Landrechten, zoals de teruggave van Uluru in 1985, zijn een poging dat recht te zetten.

• Midnight Oil zag de gevolgen tijdens een tournee door de woestijn en spreekt de eigen, witte groep aan: dit land is van hen.

• Met één woord op hun pakken maakten ze er in 2000 wereldnieuws van. Acht jaar later maakte Australië excuses.

LUIDER

28 · BEDS ARE BURNING · MIDNIGHT OIL

Midnight Oil spreekt de eigen groep aan, niet de slachtoffers. Waarom werkt dat, of juist niet?

Exitvraag. Een goed antwoord noemt een argument: als de groep die voordeel had het zelf zegt, is het moeilijker weg te wuiven, en het lied dwingt luisteraars naar zichzelf te kijken. Een sterk tegenargument: dan praten witte muzikanten over Aboriginals in plaats van dat Aboriginals zelf gehoord worden (de Warumpi Band maakte ook muziek, maar werd veel minder bekend). Veelgemaakte fout: denken dat de bandleden zelf Aboriginals zijn.

LUIDER

28 · BEDS ARE BURNING · MIDNIGHT OIL

LUISTER VERDER

ALLE 50 SONGS IN ÉÉN PLAYLIST

Van Strange Fruit tot Stefania, in de volgorde van de lessen. Scan de code met je telefoon of zoek in Spotify op LUIDER · 50 protestsongs.

Open de playlist

Slotdia: de playlist LUIDER · 50 protestsongs op Spotify (https://open.spotify.com/playlist/41vJVRAfJVVrgMEmJFl0bG), met alle songs van de reeks in lesvolgorde. Leerlingen kunnen thuis verder luisteren.