Actualiteit bronnen en betrouwbaarheid
Actualiteit bronnen en betrouwbaarheid
Stel je moet een presentatie maken rond de actualiteit van de week. Waar haal je je informatie vandaan?
Wat zijn bronnen?
Ze zijn middelen of documenten waaruit informatie wordt gehaald om een onderwerp te bestuderen of te analyseren. Bronnen kunnen in verschillende vormen voorkomen, zoals boeken, nieuwsartikelen, websites .
Soorten bronnen
Primaire bronnen: Dit zijn originele, onbewerkte gegevens of informatie die direct uit de eerste hand komt.
Secundaire bronnen: Dit zijn analyse, interpretaties of samenvattingen van primaire bronnen.
Tertiaire bronnen: woordenboeken, leerboeken
Redeneren over bronnen
Bij redeneren over bronnen stel je allerlei vragen over de bron, bijvoorbeeld wie heeft de bron geschreven of gemaakt, waar is de bron gemaakt en waarom is de bron gemaakt.
Invulschema
Redeneren met bronnen - Deel 2
Kritisch kijken naar een bron
Wanneer je een bron onderzoekt, kijk je niet alleen naar wat er staat, maar denk je ook na over wat ontbreekt en hoe betrouwbaar de bron is.
Wat vertelt de bron?
Welke feiten, gebeurtenissen of meningen worden gegeven?
Wat ontbreekt er?
Mist er belangrijke informatie of context?
Worden bepaalde standpunten of groepen niet genoemd?
Waarom ontbreekt die informatie?
De maker had geen extra informatie
De maker heeft bewust iets weggelaten
Is de bron betrouwbaar?
Wie is de auteur? (ooggetuige, expert, …)
Heeft de auteur een belang of mening?
Kan de informatie gekleurd of eenzijdig zijn?
Onthoud:
Wat zegt de bron? Wat niet? Waarom? En kan ik ze vertrouwen?
Slide titel
Invulschema
Wat vertelt een bron (en wat niet)?
Na het beantwoorden van vragen over een bron ga je dieper analyseren wat de bron precies laat zien.
Welke informatie biedt de bron?
Wat wordt er verteld of getoond?
Welke feiten of meningen komen naar voren?
Welke informatie ontbreekt?
Worden belangrijke dingen niet vermeld?
Ontbreekt er context of achtergrond?
Waarom ontbreekt die informatie?
De maker beschikte niet over meer informatie
De maker heeft bewust bepaalde informatie weggelaten
Onthoud:
Een bron vertelt nooit het volledige verhaal — denk ook na over wat je niet ziet.
Betrouwbaarheid internetsites
Lang niet alle websites zijn serieus te nemen. Dat maakt het internet tot een onbetrouwbare bron voor je onderzoek. Wil je toch met behulp van gegevens van internet aan de slag, neem dan een aantal regels en/of vragen in acht.
Wat is een URL
Wat is de bron?
Van wie of welke organisatie is de website?
Voor wie is de site bedoeld?
Staan er geen verwijzingen van bronnen. Beter niet gebruiken.
.com = commercieel
CRAAP-test
Is een checklist om de betrouwbaarheid en kwaliteit van informatiebronnen (zoals websites, artikelen) te beoordelen
Currency (Actualiteit): Hoe actueel is de informatie?
Relevance (Relevantie): Voldoet de informatie aan je behoefte? Is het gericht op jouw onderwerp, wat is de doelgroep en heb je de informatie kritisch bekeken in vergelijking met andere bronnen?
Authority (Autoriteit): Wie is de bron van de informatie? Kijk naar de auteur, uitgever en controleer hun kwalificaties.
Accuracy (Nauwkeurigheid): Is de inhoud betrouwbaar en correct? Worden beweringen ondersteund door bewijslast en is de informatie gecontroleerd?
Purpose (Doel): Waarom bestaat deze informatie? Is het bedoeld om te informeren, onderwijzen, overtuigen of verkopen?
Aan de slag
Studenten herkennen betrouwbare bronnen
Studenten kunnen uitleggen waarom een bron wel/niet betrouwbaar is
Studenten leren dit toe te passen op school
Jullie krijgen 3 bronnen over hetzelfde onderwerp
In groepjes (per twee) ga je beoordelen:
Welke bron betrouwbaar is
Welke twijfelachtig is
en welke je beter niet kunt gebruiken
Dit leg je per bron uit.
Wat is fake news?
•Het is informatie die niet waar is, maar wel wordt gebracht alsof het echt nieuws is. Vaak gebeurt dit om mensen te misleiden, bang te maken of te laten geloven wat niet klopt.
•Verzonnen verhalen
•Vaak spannender en leuker
Waarom maken mensen fake news?
Fake news en propaganda (WOII)
Fake news is niet nieuw!
Wat is propaganda
Propaganda = informatie die mensen wil beïnvloeden
niet altijd eerlijk
Wordt gebruikt door regeringen
WOII context
Tijdens de Tweede Wereldoorlog
Veel propaganda gebruikt
Via posters, radio, kranten
voorbeelden van propaganda
Link met fake news vandaag
Doel = mensen beïnvloeden
Niet altijd waarheid
Verschillende meningen sturen
Hoe herken ik fake news
HALT-methode.
H --> Ho, stop even!
Wanneer je iets ziet passeren en denkt 'Ho, hier heb ik mijn twijfels over', dan sta je best even stil bij wat je zag.
Stel jezelf de vraag:
Roept de titel twijfels of emotie op?
Waarom is het bericht gemaakt of verspreid? Om je te overtuigen, beïnvloeden, geld van je te krijgen of je te informeren?
Waarom krijg ik bericht te zien?
Wat zijn mijn vooroordelen?
HALT - Methode
A --> Analyseer de bron
Check je bron!
Stel jezelf de vraag:
Wie heeft het bericht gemaakt, gepubliceerd en of verspreid?
Wanneer werd het bericht, gemaakt, gepubliceerd en/of verspreid?
Zijn er verdachte elementen aanwezig in het bericht? Zoals bewerkte afbeeldingen of schrijffouten?
HALT-methode
L --> Lokaliseer andere bronnen
Ga op zoek naar andere betrouwbare bronnen die over hetzelfde onderwerp hebben geschreven.
Stel jezelf de vraag:
Welke bronnen gebruikt de auteur?
Zijn de vermelde bronnen echt?
HALT-methode
T --> Traceer de originele context
Ga naar waar het bericht of die informatie origineel vandaan komt.
Stel jezelf de vraag:
Kan ik het originele bericht ergens terugvinden?
Is het bericht of de informatie gebaseerd op feiten?
Aan de slag
Maak zelf fake news artikel
Werk elk individueel
jullie maken:
Een geloofwaardig fake nieuwsbericht
Titel + korte tekst (10 a 15 zonnen)
Onderwerp:
Vrij kiezen (realistisch!)
Doel:
Laat de klas twijfelen: echt of fake?