§4.4 Globalisering verbindt de wereld

• newEditor
• Aardrijkskunde
• Middelbare school
• havo, vwo

Introductie

Een instructie van ongeveer 20 minuten over globalisering. Leerlingen leren wat globalisering is en waardoor de wereld kleiner wordt, en leggen uit waarom lagelonenlanden en multinationals profiteren.

H O O F D S T U K 4 · O N G E L I J K H E I D

4.4

Globalisering verbindt de wereld

Hoe verbindt de wereld steeds meer, en wie profiteert daarvan?

Gemaakt bij buiteNLand 1 havo/vwo, 5e editie

Welkom bij de les over globalisering. Vraag: waar is je telefoon gemaakt? ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Tim Kuhn / Unsplash

4.4

Globalisering verbindt de wereld

Dit leer je

Je kunt uitleggen wat globalisering is.

Je kunt uitleggen waarom lagelonenlanden en multinationals van globalisering profiteren.

Lees de twee doelen voor. Aan het eind van de les toetsen we ze. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

4.4

Globalisering verbindt de wereld

A C T I V E R E N

Wat weet je al over producten die van ver weg komen?

Laat de leerlingen woorden invullen: kleding, telefoon, schip, vliegtuig, internet. Gebruik de woorden later in de les. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

4.4

Globalisering verbindt de wereld

T E R U G B L I K

Uit: §2.4 Cultuurverandering

Wat is amerikanisering?

A

Amerikaanse cultuur, zoals films en fastfood, verspreidt zich over de wereld

B

Veel mensen uit Europa verhuizen naar de Verenigde Staten

C

Amerika neemt de taal van Europese landen over

D

Amerikaanse boeren verkopen alleen aan eigen land

Goed is A. Amerikanisering is een vorm van cultuurverandering, en ook een gevolg van een kleiner geworden wereld. Dat is het onderwerp van vandaag. De andere antwoorden gaan over migratie, taal en handel binnen een land, niet over cultuur die zich verspreidt. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

4.4

Globalisering verbindt de wereld

De wereld wordt kleiner

Internet en snelle vervoermiddelen zoals vliegtuigen en schepen brengen mensen en landen dichter bij elkaar. Je praat met iemand aan de andere kant van de wereld en koopt producten van ver weg.

Dit proces heet globalisering: landen worden steeds meer met elkaar verbonden.

Haven van Vancouver, Canada · een containerschip wordt gelost

Vraag: wat is er bij jou thuis van ver weg gekomen? Bij globalisering bewegen goederen, diensten, informatie en mensen makkelijker en sneller tussen landen. De wereld wordt niet echt kleiner: afstanden voelen korter. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Daniel Miksha / Unsplash

4.4

Globalisering verbindt de wereld

Van grondstof tot smartphone

De onderdelen van een telefoon komen uit verschillende delen van de wereld.

1

Grondstof

Metalen worden gewonnen, bijvoorbeeld in Afrika.

2

Halffabricaat

In fabrieken in Azië worden onderdelen gemaakt, zoals het scherm en de batterij.

3

Eindproduct

De onderdelen worden in elkaar gezet tot een telefoon, klaar voor verkoop.

Een grondstof is de basis van een product. Een halffabricaat moet nog verder bewerkt worden.

Loop de drie stappen langs. Een grondstof is onbewerkt materiaal. Een halffabricaat is een product dat nog verder bewerkt moet worden. Een eindproduct is klaar voor verkoop. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

4.4

Globalisering verbindt de wereld

De reis van een smartphone

De wereld · de weg van een smartphone

D E W E G V A N E E N T E L E F O O N

1

2

3

1

Afrika: metalen worden gewonnen (grondstoffen)

2

Azië: fabrieken maken scherm en batterij (halffabricaten)

3

Nederland: de telefoon ligt in de winkel (eindproduct)

De kaart toont ongeveer waar de gebieden liggen, niet de precieze fabrieken.

Laat de route volgen op de kaart. Vraag waarom het handig is dat schepen en vliegtuigen de onderdelen snel vervoeren. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Natural Earth (public domain), drawn for LessonUp

Waar hoort elk product thuis?

4.4

Globalisering verbindt de wereld

V R A A G 1

Grondstof

Halffabricaat

Eindproduct

Eettafel

Boomstammen

Staal

IJzererts

Planken

Fiets

Boomstammen en ijzererts zijn grondstoffen. Planken en staal worden nog verder bewerkt: halffabricaten. Eettafel en fiets zijn klaar voor verkoop: eindproducten. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

4.4

Globalisering verbindt de wereld

V R A A G 2

Je bestelt sneakers die in Vietnam zijn gemaakt. Wat laat dit zien?

A

Landen zijn meer met elkaar verbonden: globalisering

B

De wereld is groter geworden

C

Landen verkopen alleen aan hun buren

D

Alle schoenen worden nu in Nederland gemaakt

Goed is A. Een product reist makkelijk van het ene naar het andere land. B is het tegendeel van wat er gebeurt: afstanden voelen juist korter. C en D kloppen niet: bedrijven verkopen wereldwijd. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

4.4

Globalisering verbindt de wereld

Wie maakt het product?

Arbeidsintensief werk betekent dat er veel mensen nodig zijn om een product te maken, zoals in de textielindustrie.

In een lagelonenland zijn de lonen laag. Bedrijven laten daarom arbeidsintensieve producten graag daar maken, bijvoorbeeld in Bangladesh of Vietnam.

Kledingfabriek, Bangladesh · textiel is arbeidsintensief werk

Voor die landen betekent dit meer werk en een groeiende economie. Niet iedereen profiteert evenveel: dat is waar de ongelijkheid in dit hoofdstuk vandaan komt. Neutrale toon: het werk geeft inkomen, maar de arbeidsomstandigheden kunnen slecht zijn. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Shanjir H / Unsplash

4.4

Globalisering verbindt de wereld

Bedrijven in meer landen

Een multinationale onderneming (mno, of multinational) is een bedrijf dat in meerdere landen actief is, zoals Apple, Nike of Coca-Cola.

Zo'n bedrijf haalt grondstoffen uit het ene land, laat halffabricaten maken in een tweede en zet het eindproduct in een derde in elkaar.

Smartphone · een uit elkaar gehaalde telefoon: de onderdelen komen uit verschillende landen

Hierdoor besparen multinationals kosten en kunnen ze hun producten goedkoper aanbieden. Vraag: wat is het voordeel voor de klant? ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: KAT / Unsplash

4.4

Globalisering verbindt de wereld

O N T H O U D

Bedrijven laten producten maken waar het goedkoop is. Zo profiteren lagelonenlanden en multinationals.

Eén zin om te onthouden. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

4.4

Globalisering verbindt de wereld

V R A A G 3

Een kledingmerk laat shirts naaien in Bangladesh. Waarom?

A

De arbeidskosten zijn daar lager

B

De kwaliteit is daar altijd beter

C

Er is daar betere technologie

D

Alle klanten wonen daar

Goed is A. Naaien kost veel mensen veel tijd: arbeidsintensief. Lage lonen maken het product goedkoper. De andere antwoorden zijn niet de reden die bedrijven noemen. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

Vul de juiste woorden in.

Nike heeft fabrieken in veel landen: dat is een multinational. Er zijn veel mensen nodig om shirts te naaien: dat werk is arbeidsintensief.

multinational

arbeidsintensief

halffabricaat

grondstof

4.4

Globalisering verbindt de wereld

V R A A G 4

Multinational en arbeidsintensief. Halffabricaat en grondstof zijn afleiders. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

1

Vliegtuigen, schepen en internet worden sneller en goedkoper

2

Afstanden voelen korter

3

Mensen en bedrijven handelen makkelijker met verre landen

4

Landen raken steeds meer met elkaar verbonden

4.4

Globalisering verbindt de wereld

V R A A G 5

Zet de keten in de goede volgorde: zo ontstaat globalisering.

Volgorde: sneller vervoer en internet, afstanden voelen korter, meer handel en contact met verre landen, landen steeds meer verbonden. Dat laatste is globalisering. Toets van doel 1. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

4.4

Globalisering verbindt de wereld

V R A A G 6

Welk bedrijf is een multinational?

A

Een bakker met één winkel in Utrecht

B

Een bedrijf met fabrieken en kantoren in meerdere landen

C

Een boer die tomaten verkoopt op de markt

D

Een school met leerlingen uit het buitenland

Goed is B. Een multinational is in meerdere landen actief. De andere drie zijn lokaal. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

4.4

Globalisering verbindt de wereld

V R A A G 7

Welke gevolgen heeft globalisering voor werknemers in lagelonenlanden?

Voorbeeld van een goed antwoord: globalisering kan zorgen voor meer banen en economische groei in lagelonenlanden, maar ook voor lage lonen en slechte arbeidsomstandigheden. Goed als de leerling een voordeel én een nadeel noemt. Toets van doel 2. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

4.4

Globalisering verbindt de wereld

Begrippen

globalisering

landen worden steeds meer met elkaar verbonden

grondstof

de basis waarmee een product wordt gemaakt

halffabricaat

product dat nog verder bewerkt moet worden

eindproduct

product dat klaar is voor verkoop

arbeidsintensief

er zijn veel mensen nodig om het te maken

lagelonenland

land waar de lonen laag zijn

multinational

bedrijf dat in meerdere landen actief is

Loop de zeven begrippen langs. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash