Voltooid en onvoltooid: ontdek werkwoordvormen
Voltooid en onvoltooid: ontdek werkwoordvormen
Wat weet je al over voltooid en onvoltooid gebruik van werkwoorden?
Leerdoel
Aan het eind van deze les kun je het verschil uitleggen tussen voltooid en onvoltooid werkwoordgebruik en deze vormen toepassen in eigen zinnen.
Wat is een werkwoord?
Een werkwoord drukt een handeling, toestand of gebeurtenis uit. Voorbeelden: lopen, slapen, gebeuren.
Werkwoordstijden: het overzicht
Voltooide tijden
Onvoltooide tijden
Beschrijven een handeling die nog bezig is of doorlopend wordt gezien. Voorbeelden: OTT, OVT.
Benadrukken dat de handeling is afgerond. Voorbeelden: VTT, VVT.
Onvoltooid tegenwoordige tijd (OTT)
Gebruik je als iets nu gebeurt of regelmatig gebeurt. Voorbeelden: Ik loop, jij speelt, wij leren.
Actieve opdracht 1
Maak drie zinnen in de onvoltooid tegenwoordige tijd met de werkwoorden spelen, leren en schrijven, steeds met een ander onderwerp.
Onvoltooid verleden tijd (OVT)
Gebruik je voor een handeling in het verleden die niet als afgerond wordt gepresenteerd. Voorbeelden: Ik liep, zij maakte.
De regel van ’t kofschip
Deze ezelsbrug helpt je bepalen of een werkwoord in de verleden tijd -te of -de krijgt.
Actieve opdracht 2
Bepaal of de volgende werkwoorden in de verleden tijd een -te of -de krijgen en maak er een zin mee: werken, reizen, lachen, antwoorden.
Voltooide tijden: het verschil
Beweging of verandering = zijn. Andere werkwoorden meestal hebben.
Vorm en herkenning
Kiezen tussen hebben of zijn
Gevormd met een hulpwerkwoord (hebben of zijn) plus voltooid deelwoord. Vaak voorvoegsel ge- en uitgang op -d of -t.
Actieve opdracht 3
Kies het juiste hulpwerkwoord (hebben of zijn) en vul de zin aan met het juiste voltooid deelwoord: 1. Ik ___ (lopen) naar huis. 2. Zij ___ (verhuizen) naar een andere stad. 3. Wij ___ (eten) een heerlijke maaltijd.
Betekenisverschillen
'Ik las een boek' en 'ik heb een boek gelezen' betekenen allebei iets anders. Kies bewust voor voltooid of onvoltooid.
Actieve opdracht 4
Schrijf twee zinnen over dezelfde situatie: één onvoltooid en één voltooid. Beschrijf daarna het verschil in gevoel of betekenis.
Spreektaal en schrijftaal
In gesproken taal wisselen mensen vormen soms af; in formele schrijftaal houd je je nauwkeuriger aan de regels.
Wat is volgens jou het verschil tussen een voltooid en een onvoltooid werkwoord, en hoe hoor je dat in een zin terug
Een onvoltooid werkwoord laat zien dat iets nog bezig is of gebeurt. een voltooid werkwoord laat zien dat iets al klaar is en hoor je vaak aan woorden zoals “heb” of “is” in de zin.
Beeldspraak: werkwoorden als schilderstool
Onvoltooid werkwoord = een handeling in beweging. Voltooid werkwoord = een afgeronde penseelstreek.
Tot slot: oefenen en toepassen
Blijf oefenen, fouten maken en luisteren naar taalgebruik om gevoel te ontwikkelen voor voltooid en onvoltooid.
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.