PO FG 3 v 2026

Lezen


1 / 60
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolhavo, vwoLeerjaar 3

In deze les zitten 60 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Lezen


PO Familiegeschiedenis


Je gaat in periode2 een vakoverstijgend PO maken voor de vakken geschiedenis en Nederlands. Deze schrijfopdracht wordt door beide vakken afzonderlijk becijferd m.b.v. een beoordelingsrubric. Je haalt dus twee verschillende cijfers. 

Hoe ga je dit doen? 
1. Thema kiezen.

2. Je gaat (online) onderzoek doen om vervolgens een historisch onderzoek te schrijven. Uitschrijven in minumaal één A4 en goed voorziet van een complete bronvermelding. + goede toelichting op de betrouwbaarheid van de bronnen > WEEK 44

3. Interviewvragen bedenken naar aanleiding van je onderzoek. Interview iemand uit een bepaalde generatie: bijvoorbeeld je opa/oma of je moeder/vader.  

4. Je schrijft vervolgens: 

  1. 2x een familieportret van ± 1000-1400 woorden. In dit portret vertel je het persoonlijke verhaal van de geïnterviewde met betrekking tot je gekozen thema/ bijbehorende gebeurtenissen / achtergrondinformatie.  
    Je maakt er een prettig te lezen tekst van, met inleiding – kern – slot. In die tekst verwerk je ook citaten. (NB Géén vraag-antwoord-interview uitschrijven!) 
     

  1. Voor geschiedenis gebruik je informatie uit je historisch onderzoek. Dit ga je proberen te verweven in je familieportret. Het belangrijkste onderdeel voor geschiedenis is het toepassen van drie historische vaardigheden in je portret.  

  2. Een passend voorwoord en inleiding.

  1. Een passend nawoord.

  1. Een complete bronvermelding op de juiste manier.

  

Een goede interviewer bereidt zijn interview goed voor. Hij/zij stelt zichzelf daartoe vragen over het ………………………….. van het interview (wil je vragen naar informatie en/of mening?) en de informatie die nodig is om het interview goed te kunnen voeren.

Werkwijze:

 1. Bedenk wat je al weet en wat je nog wilt weten. Maak bijvoorbeeld een …………………………. om alle kennis die je al hebt te ordenen.

2. Bereid je voor door voorafgaand aan het interview ……………………………. over het onderwerp op te zoeken.

3. Bedenk de ………………………. die je wilt stellen. Kies zoveel mogelijk voor ..................... vragen in tegenstelling tot gesloten vragen. Op die manier krijg je zoveel mogelijk informatie. Deze vragen beginnen vaak met vraag-woorden zoals …………………………………………………………………… .

4. Schrijf de vragen op en houd ruimte tussen de vragen open voor de antwoorden.

5. Bedenk of je tussen de vragen door ook nog dingen wilt zeggen tegen de geïnterviewde (bijvoorbeeld informatie geven of een situatie beschrijven).

6. Een goede tip is om je interview ……………… zodat je het later rustig terug kunt luisteren.

Interviewen

Interviewen

Een goede interviewer bereidt zijn interview goed voor. Hij/zij stelt zichzelf daartoe vragen over het doel van het interview (vragen naar informatie en/of mening?) en de informatie die nodig is om het interview goed te kunnen voeren. De bedoeling van een startvraag is het gesprek op een prettige manier te beginnen. 

Werkwijze 

 1. Bedenk wat je al weet en wat je nog wilt weten. Maak bijvoorbeeld een woordweb om alle kennis die je al hebt te ordenen.

2. Bereid je voor door voorafgaand aan het interview informatie over het onderwerp op te zoeken.

3. Bedenk de vragen die je wilt stellen. Kies zoveel mogelijk voor open vragen in tegenstelling tot gesloten vragen. Op die manier krijg je zoveel mogelijk informatie. Deze vragen beginnen vaak met vraag-woorden zoals hoe, waarom, welke, ...

4. Schrijf de vragen op en houd ruimte tussen de vragen open voor de antwoorden.

5. Bedenk of je tussen de vragen door ook nog dingen wilt zeggen tegen de geïnterviewde (bijvoorbeeld informatie geven of een situatie beschrijven).

6. Een goede tip is om je interview op te nemen zodat je het later rustig terug kunt luisteren.

P l a n n i n g > in je agenda schrijven!

  • Week 43: uitleg po, interviewvragen maken, historisch onderzoek

  • Week 44: schrijfplan maken, interviewen?

  • Week 45: toetsweek I

  • Week 46: schrijfplan afmaken, kenmerken goed portret

  • Week 46: voorwoord en inleiding schrijven, start schrijven portret

  • Week 47: schrijven portret, eind van de week 1e portret inleveren

  • Week 48: schrijven portret, eind van de week 2e portret inleveren

  • Week 49: nawoord, bronvermelding, voorblad, inhoudsopgave

  • Week 50: alles controleren en inleveren 1e les NED. op papier en in SOM.

Interviewvragen

  1. Vind je het leuk op school?

  2. Wat vind je het leukste vak?

  3. Welk profiel ga je volgend jaar kiezen?

  4. Ben je tevreden met het nieuwe rooster?

Interviewvragen

  1. In hoeverre vind je het leuk op school?

  2. Wat vind je het leukste vak? Waarom is dat zo?

  3. Welk profiel ga je volgend jaar kiezen en hoe ben je tot deze keuze gekomen?

  4. Waarom ben je wel of niet tevreden over het nieuwe rooster?

Diepgang en reflectie

Dit zijn de open vraagwoorden. Ze nodigen uit tot het vertellen van een verhaal of het delen van een mening.

  • Hoe... (bijv. "Hoe heb je die situatie destijds aangepakt?") – Vraagt naar het proces of de methode.

  • Wat... (bijv. "Wat ging er op dat moment door je heen?") – Vraagt naar feiten, gevoelens of gedachten.

  • Waarom... (bijv. "Waarom koos je specifiek voor deze richting?") – Vraagt naar de motivatie. Let op: kan soms defensief overkomen. Je kunt ook kiezen voor: "Wat maakte dat je..."


Context en details

Gebruik deze woorden om de situatie helder te krijgen en het decor van het verhaal te schetsen.

  • Wanneer... (bijv. "Wanneer merkte je voor het eerst dat er iets veranderde?") – Vraagt naar de tijdlijn.

  • Waar... (bijv. "Waar vond deze ontmoeting plaats?") – Vraagt naar de locatie of de setting.

  • Wie... (bijv. "Wie heeft jou hierin het meest gesteund?") – Vraagt naar de betrokken personen.

Voorbeelden van krachtige interview-openers

Soms werkt een korte zin nóg beter dan een traditioneel vraagwoord. Dit worden ook wel 'doorvraag-technieken' genoemd:

  • "Kun je een voorbeeld geven van..."

  • "Wat bedoel je precies met..."

  • "Vertel eens over de keer dat..."

  • "Hoe keek je daar toen naar, en hoe zie je dat nu?"


Vermijd vraagwoorden zoals "Is...", "Heb...", "Wil..." of "Kan..." aan het begin van je vraag. Dit zijn gesloten vragen waar de ander gemakkelijk met een korte 'ja' of 'nee' op kan antwoorden, waardoor het gesprek snel stilvalt.

Aftekenen + interviewvragen

  1. Alles (goed!) nakijken en aftekenen voor de toets

  2. Bedenk minimaal 12 open vragen

  3. Noteer ook de eventuele doorvraag-vragen

  4. Omschrijf alvast degene die je gaat interviewen (naam, leeftijd, relatie tot jou, functie,..). Mis je nog info, die je tijdens het interview moet vragen of controleren?

  5. Uitgewerkt A4 uiteindelijk ook in je po Familiegschiedenis

Uiteenzetting

1. Blijf objectief


Een uiteenzetting is bedoeld om de lezer informatie te geven en deze feiten toe te lichten met andere feiten. Jouw mening mag niet naar voren komen in het stuk.


Dit betekent overigens niet dat je helemaal geen meningen mag verwerken in je stuk; wat anderen vinden is geen probleem, mits jij in je stuk niet oordeelt over hun mening.

Uiteenzetting

2. Meningen van anderen


Als je meningen van anderen vermeldt in je stuk, vergeet dan niet zowel hun naam als hun relatie tot het onderwerp erbij te zetten.


Voorkom vraag - antwoord, maak er een lopend verhaal met citaten van degene die je hebt geïnterviewd.

Uiteenzetting

3. Opbouw

Een uiteenzetting bestaat steevast uit drie delen: de inleiding, de kern en het slot. Als je je aan deze opbouw houdt, wordt je stuk voor iedereen duidelijker, omdat de lezer weet waar hij aan toe is.


4. Kopjes

Het gebruik van tussenkopjes kan helpen structuur aan te brengen in je tekst, wat het voor de lezer nog duidelijker maakt. Ook weet hij hierdoor beter van tevoren al wat hij ongeveer kan verwachten van je uiteenzetting, zonder te hele tekst te hoeven doorspitten.

APA-bronvermelding

Bronnen citeren in je werk


APA is een handige manier om bronnen te vermelden in je werkstukken of projecten. Het is bedacht door de American Psychological Association.


Door deze stijl te gebruiken, zorg je ervoor dat je bronnen netjes en duidelijk vermeld worden. Zo voorkom je plagiaat en laat je zien dat je werk betrouwbaar is.

Boek: achternaam auteur, initialen voornamen (jaar van uitgave). Titel en evt. ondertitel. Plaats  van uitgave: Uitgeverij. pag.nrs.


Website: achternaam auteur, initialen voornamen. (jaar, dag maand). Titel webpagina. Naam  website. [Laatst geraadpleegd op: datum en tijdstip]. url: www.url_toevoegen.nl  

 

Krantenartikel: achternaam auteur, initialen voornamen. (jaar, dag maand). Titel artikel.  Naam krant, pag.nrs. 


Tijdschriftartikel: achternaam auteur, initialen voornamen. (jaar). Titel artikel. Naam tijdschrift. Jaargang (nummer), pag.nrs.


KIJK FILMPJE: https://youtu.be/tIP-k2uxHP0?si=7OpxxNDeFUoVoDVT

Oefenen APA


Oefenen APA









Hajer, M., & Meestringa, T. (2004). Handboek taalgericht vakonderwijs. Bussum: Coutinho.

Oefenen APA









Oefenen APA








Jong, S. de (2013, 23 november). Bij autofictie mag een lezer best weten om wie het gaat. NRC Weekend, Opinie & Debat p. 11

Oefenen APA














Oefenen APA







Cito (z.j.). Monitoring and evaluation systems. Geraadpleegd op 29 november 2013, via   http://www.cito.com/







Oefenen APA















Hoe ga je dit doen? 
1. Thema kiezen.

2. Je gaat (online) onderzoek doen om vervolgens een historisch onderzoek te schrijven. Dit betekent dat je datgene wat je hebt onderzocht uitschrijft in maximaal één A4 en goed voorziet van een complete bronvermelding. Je zorgt ook voor een goede toelichting op de betrouwbaarheid van de bronnen (dus: wat maakt deze bron betrouwbaar?). 

3. Vervolgens ga je interviewvragen bedenken naar aanleiding van je onderzoek. Aan de hand van deze vragen interview je iemand uit een bepaalde generatie: bijvoorbeeld je opa/oma of je moeder/vader.  

Lesplanning

  • Bedenk relevante en goed geformuleerde open interviewvragen bedenken. Minimaal 15 vragen.

  • Heb je je historisch onderzoek erin verwerkt?

  • Plan het interview

  • Interview afgenomen voor 16 november 2026, in week 47 uitwerken en inleveren (A3a en A3b)

  • Toetsbespreking


Beoordeling

Mijn inzet is zichtbaar, productief en doelgericht.


Ik kan relevante en goed geformuleerde open interviewvragen bedenken. Minimaal 10 vragen.

Ik kan begrijpelijke aantekeningen maken tijdens een interview.

P l a n n i n g > in je agenda schrijven!


week 44: apa bronvermelding, vragen interview voorbereiden en historisch onderzoek inleveren in som

week 45: interviewen, schrijfplan maken

week 46: voorwoord en inleiding schrijven, start schrijven portret

week 47: portret schrijven en inleveren eind week 47

week 48: portret 2 schrijven en inleveren eind week 48

week 49: nawoord, inhoudsopgave, alles controleren en inleveren, geprint op woensdag 3 december 2026 (A3a en A3b) In de een snelhechter inleveren op 7 december. Mag ook eerder.

Schrijfplan

Inleiding


In de inleiding van je uiteenzetting wil je de aandacht van de lezer trekken; dit kun je bijvoorbeeld doen door een anekdote te vertellen, de lezer een vraag te stellen, of de relevantie van het onderwerp (nu of vroeger) te benoemen.


Verder wil je er met je inleiding voor zorgen dat de lezer weet wat hij kan verwachten van jouw tekst; introduceer dus het onderwerp en leg uit waar de uiteenzetting over zal gaan.


Schrijfplan

Kern

In de kern breng je de boodschap van je tekst over: je geeft de feitelijke informatie en de uitleg hierbij. De kern bestaat altijd uit meerdere alinea's.


Zorg ervoor dat de informatie die je geeft in de kern van je uiteenzetting in een logische volgorde staat. Op deze manier is het voor de lezer beter te volgen.


Elk deelonderwerp geef je een eigen alinea. Op die manier wordt je uiteenzetting overzichtelijker en voor de lezer beter te volgen. Alinea = inspringing met Tab-toets

Schrijfplan

Slot

In het slot sluit je de tekst af met een conclusie, een samenvatting of een oplossing van een probleem.

Het slot is het laatste dat mensen lezen, dus zorg voor een goede laatste indruk met een originele, lekkere uitsmijter – dus niet: 'dit was mijn uiteenzetting' of 'einde'.

Het slot bestaat meestal uit één alinea.

Goede inleiding?

Maan ontkent dat ze ‘in de goot’ lag tijdens stille maanden en zegt vrede te hebben met minder succes

Zangeres Maan de Steenwinkel (27) zegt het niet erg te vinden dat haar nieuwe muziek niet aanslaat. Na twee singles met een nieuw geluid bracht ze vorige week een vertrouwde pianoballad uit, maar ook die haalt nog niet de top 200 op Spotify. In haar eerste tv-interview in maanden vertelt Maan waarom ze niet zo nodig meer hoeft te scoren en reageert ze op de ‘bizarre’ geruchten over haar.

Leon van Wijk

26 juli 2024, 12:28Laatste update: 26 juli 2024, 17:25


Citaten?

,,De doelstelling is veranderd’’, zegt Maan donderdag bij Humberto à Paris. De artiest had net een hoogtepunt in haar carrière achter de rug toen ze onverwachts uit de spotlights verdween. Na een uitverkochte Ziggo Dome in 2022 stond ze afgelopen zomer met het vermaarde Metropole Orkest in het Koninklijk Concertgebouw. Daarna was ze maandenlang nagenoeg stil. Ze had vrij genomen om te bedenken wat ze na acht jaar succes wil qua muziek, legde ze later uit. De conclusie: haar oude werk is ze ‘ontgroeid’.

P l a n n i n g

week 46/47: interviewen, schrijfplan maken

  • Uitleg fictieopdracht

  • Maak een schrijfplan (doe dit zo uitgebreid mogelijk)

  • Schrijf een voorwoord




week 46/47: voorwoord en inleiding schrijven, start schrijven portret.

week 50: 1e boek uit en een opdracht maken.


Schrijfplan

  • Vul zo uitgebreid mogelijk in.

  • 1 A4

  • Meer alinea's (deelonderwerpen) in kern mag natuurlijk.

  • Probeer je bronnen er al goed in te zetten.

  • In het voorwoord vertel je voor welk onderwerp (of onderwerpen) je hebt gekozen en waarom.

  • Introduceer hier ook de personen die je gaat interviewen. Plaats die personen (kort) binnen een historische context.

  • Tot slot beschrijf je wat je verwachtingen over dit po zijn.

  • Een voorwoord is een persoonlijke tekst, die je schrijft in de ik-vorm.


Samenhang: inleiding - kern - slot



N.B. verwar een voorwoord niet met een inleiding! Het verschil is dat een inleiding meer inhoudelijk is en het voorwoord meer persoonlijk.

Je moet een voorwoord kort houden – 3 alinea’s max – want de lezer moet namelijk wel geboeid blijven.


Opbouw alinea

  1. In een alinea staat meestal een kernzin -> geeft aan waar de alinea over gaat/ belangrijke informatie.


  1. De rest van de alinea bestaat dan uit toelichting en/of voorbeelden bij de kernzin.

Opbouw alinea (2)


  • Begin de alinea met een inspringing: gebruik daarvoor de tab-toets.

  • Start een alinea met (een)kernzin(nen) (1e en/of 2e zin). De kernzin(en) gaat/gaan over de algemene informatie, gevonden over jouw onderwerp.

  • De rest van de alinea bestaat dan uit;

  • 1. een toelichting en/of voorbeelden bij de kernzin(nen);

  • 2. citaten, voorbeelden en/of ervaringen van de geinterviewde(n)

  • N.b. schrijf je verslag in de derde persoon enkelvoud (hij/zij ....)

Opbouw

  • Voorblad (titel, naam, klas)

  • Voorwoord

  • Inhoudsopgave (pagina's nummeren!)

  • Inleiding

  • Familieportret

  • Historisch onderzoek

  • Nawoord

  • Bronvermelding

Lezen


Lezen


P l a n n i n g


week 44: apa bronvermelding, vragen interview voorbereiden en historisch onderzoek inleveren in som

week 46/47: interviewen en schrijfplan maken

week 46/47: voorwoord en inleiding schrijven, start schrijven portret

week 47: portret schrijven en inleveren 1e portret

week 48: 2e portret en nawoord maken

week 49: alles controleren en inleveren, geprint op donderdag 3 december 2026

  • Verdeel het PO Familiegeschiedenis in jouw tafelgroep

  • Lees (globaal) door

  • Maak aantekeningen van 3 zaken die jij goed geschreven vindt

  • Na stilte werktijd deel je die 3 zaken met de anderen

P l a n n i n g


week 44: apa bronvermelding, vragen interview voorbereiden en historisch onderzoek inleveren in som

week 45: interviewen en schrijfplan maken

week 46: voorwoord en inleiding schrijven, start schrijven portret

week 47: portret schrijven

week 48: feedbackronde, herschrijven en nawoord maken

week 49: alles controleren en inleveren, geprint op woensdag 3 december 2025

Opbouw alinea

  1. In een alinea staat meestal een kernzin -> geeft aan waar de alinea over gaat/ belangrijke informatie.


  1. De rest van de alinea bestaat dan uit toelichting en/of voorbeelden bij de kernzin.

Familieportret

= interviewverslag

Onderwerp: communicatie jaren '80

Vraag 1: Hoe had jij contact met vrienden na schooltijd?

Mijn vriendinnen en ik sturen elkaar de hele avond berichten via Snap. Mijn moeder had geen mobiel en kon dus niet zo makkelijk in contact komen met haar vriendinnen. 'Als wij elkaar echt iets belangrijks te zeggen hadden, stapte ik op de fiets en ging naar die vriendin om bij te kletsen', vertelt mijn moeder.

P l a n n i n g

week 44: apa bronvermelding, vragen interview voorbereiden en historisch onderzoek inleveren in som

week 45: interviewen en schrijfplan maken

week 46: voorwoord en inleiding schrijven, start schrijven 1e portret

week 47: 1e portret inleveren aan het eind van de week. 2e persoon interviewen en een portret schrijven

  • per vraag/ antwoord uitschrijven

  • verbind de verschillende vragen tot een logisch geheel

  • wissel indirecte en directe rede af

week 48: portret afmaken (let op: vrijdag 28/11 vervalt!)

week 49:


inleveren via SOM voor 3 december 2026


Opbouw alinea

  1. In een alinea staat meestal een kernzin -> geeft aan waar de alinea over gaat/ belangrijke informatie.


  1. De rest van de alinea bestaat dan uit toelichting en/of voorbeelden bij de kernzin.

Familieportret

= interviewverslag

Onderwerp: communicatie jaren '80

Vraag 1: Hoe had jij contact met vrienden na schooltijd?

Mijn vriendinnen en ik sturen elkaar de hele avond berichten via Snap. Mijn moeder had geen mobiel en kon dus niet zo makkelijk in contact komen met haar vriendinnen. 'Als wij elkaar echt iets belangrijks te zeggen hadden, stapte ik op de fiets en ging naar die vriendin om bij te kletsen', vertelt mijn moeder.

Portret Bana Alabed

In het nieuws



  1. Welke vragen worden in de lead van dit bericht beantwoord?

  2. Welke informatie krijg je in alinea 1?

  3. Waarom krijgt Bana Alabed een prijs (alinea 2)?

  4. Wat is moreel leiderschap?

  5. Welke andere woorden dan 'zei' gebruikt de journalist bij citaten?

Portret Bana Alabed

In het nieuws


  1. wie, wat, waar, waarom?

  2. start tweets op X, sfeerbeschrijving huis en 7-jarige Bana.

  3. strijdt voor kinderrechten over de hele wereld: 'Haar toewijding...wereld naar verlangt.'

  4. vorm van leidinggeven die draait om eerlijkheid en het inspireren van anderen door voorbeeldgedrag.

  5. ...', deelt ze / ..was volgens haar... / ..., zo vertelde ze

  1. Welke vragen worden in de lead van dit bericht beantwoord?

  2. Welke informatie krijg je in alinea 1?

  3. Waarom krijgt Bana Alabed een prijs (alinea 2)?

  4. Wat is moreel leiderschap?

  5. Welke andere woorden dan 'zei' gebruikt de journalist bij citaten?

Schrijftips

1. Schrijf foutloos: geen spel- en formuleerfouten.

2. Maak je zinnen niet te lang.

3. Bedenk goed waar een zin begint en eindigt.

4. Een zin begint niet met een voegwoord (terwijl, want, maar, en).

5. Lees je tekst nog eens goed na.


  • In het nawoord heb je ruimte om te reflecteren en te evalueren. Het is belangrijk om stil te staan bij jouw ervaringen van de afgelopen periode.

  • Wat ging goed? Wat vond je moeilijk? Wat heb je geleerd? Wat zou je de volgende keer anders doen? Zijn je verwachtingen (zie voorwoord) uitgekomen?


Ook het nawoord is een persoonlijke tekst, die je schrijft in de ik-vorm.


Samenhang: inleiding - kern - slot



Je moet een nawoord kort houden – 3 alinea’s – want de lezer moet namelijk wel geboeid blijven.


NA

Meer samenhang


P l a n n i n g

Deze week:


  • familieportret (=interviewverslag) af + nawoord schrijven

  • geef elkaar feedback (ook inleveren!) met behulp van vragenlijst


  • inleveren PO tot nu toe - via SOM voor 10 december 2025

  • 5 december en 10 december geen les van mij

  • volledig PO Familiegeschiedenis inleveren voor 16 januari 2026