§1.1 Kantelt het economisch wereldbeeld?

• newEditor
• Aardrijkskunde
• Middelbare school
• havo

Introductie

Instructie van ongeveer 20 minuten over de global shift: de economische macht verschuift van de Verenigde Staten en Europa naar opkomende economieën. Leerlingen leren wat vrijhandel en handelsbelemmeringen zijn en wat een multipolaire wereldeconomie is.

H O O F D S T U K 1 · W E R E L D H A N D E L I N B E W E G I N G

1.1

Kantelt het economisch wereldbeeld?

De economische macht van de wereld verschuift. Waarheen, en waarom?

Gemaakt bij buiteNLand 3 havo, 5e editie

Welkom. Vandaag kijken we hoe de wereldeconomie verandert: wie heeft de macht, en wie wint aan invloed. Foto: Pudong in Shanghai, China. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Siyuan Hu / Unsplash

1.1

Kantelt het economisch wereldbeeld?

Dit leer je

Je kunt uitleggen wat de global shift is en hoe vrijhandel die versterkt.

Je kunt uitleggen wat een multipolaire wereldeconomie is.

Lees de twee doelen voor. Aan het eind van de les controleren we ze. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

1.1

Kantelt het economisch wereldbeeld?

A C T I V E R E N

Wat weet je al over globalisering en wereldhandel?

Laat de klas woorden invullen: bijvoorbeeld import, export, containerschip, China, webshop, big tech. Alles is goed; ga niet verbeteren. Haal er één of twee woorden uit om op terug te komen. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

1.1

Kantelt het economisch wereldbeeld?

De global shift

De global shift is de verschuiving van economische macht van de oude centra, de Verenigde Staten en Europa, naar opkomende economieën in Azië, Afrika en Zuid-Amerika.

Een opkomende economie is een land waar de economie snel groeit. China is zo'n land: het werd een grootmacht in productie en handel.

Shanghai, China · de skyline van Pudong, een centrum van handel

Globalisering: landen raken steeds meer met elkaar verbonden, economisch en cultureel.

Leg uit: vroeger lagen de economische centra vooral in de VS en Europa. Nu groeien landen in Azië, Afrika en Zuid-Amerika snel; dat is de global shift. Opkomende economie = land met snelle economische groei. Big tech-bedrijven (Amazon, Google) versterken dit: hun handel is vaak digitaal en gaat over grenzen. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Ralf Leineweber / Unsplash

1.1

Kantelt het economisch wereldbeeld?

Waar liggen de oude en nieuwe centra?

Wereldkaart · twee oude centra en drie opkomende economieën

L E G E N D A

1

2

3

4

5

1

New York, Verenigde Staten: oud centrum

2

Amsterdam, Europa: oud centrum

3

Beijing, China: opkomende economie

4

Delhi, India: opkomende economie

5

São Paulo, Brazilië: opkomende economie

Een kaart laat zien in welke richting de macht verschuift.

Laat de klas de punten aanwijzen op de kaart: waar ligt de macht van oudsher (1 en 2), en waar groeit de economie nu (3, 4 en 5)? Ook in Afrika groeien economieën snel; die staan hier niet op. Vraag: welke werelddelen komen erbij? ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Natural Earth (public domain), drawn for LessonUp

1.1

Kantelt het economisch wereldbeeld?

V R A A G 1

Vroeger kwam veel kleding uit Europa, nu vooral uit Azië. Welk begrip past hierbij?

A

Handelsbelemmering

B

Quotum

C

Global shift

D

Invoerrecht

Goed is C: de productie en de economische macht verschuiven naar Azië. Een handelsbelemmering, quotum en invoerrecht beperken juist de handel; ze verklaren de verschuiving niet. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

1.1

Kantelt het economisch wereldbeeld?

Vrijhandel en handelsbelemmeringen

Vrijhandel

Weinig of geen handelsbelemmeringen. Goederen en diensten gaan makkelijk over de grens.

Landen specialiseren zich in wat ze het best maken en verkopen dat overal.

Handelsbelemmering

Iets wat de handel tussen landen beperkt.

Invoerrecht: belasting op een product dat het land binnenkomt.

Quotum: een maximum aan producten dat mag binnenkomen.

Vrijhandel = handel zonder (veel) handelsbelemmeringen. Vrijhandel versterkt de globalisering en daarmee de global shift: China profiteerde veel van vrijhandel. Een handelsbelemmering werkt andersom: ze remt de handel. Voorbeeld invoerrecht: een belasting op staal uit het buitenland maakt dat staal duurder. Voorbeeld quotum: er mogen maximaal 1000 auto's per jaar binnen. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

Vrijhandel of handelsbelemmering?

1.1

Kantelt het economisch wereldbeeld?

V R A A G 2

Vrijhandel

Handelsbelemmering

Extra belasting op ingevoerd staal

Kleding gaat zonder heffing over de grens

Maximaal 1000 auto's mogen binnen

Boeren verkopen vrij in het buurland

Heffing op ingevoerde elektronica

Landen handelen zonder extra regels

Vrijhandel: kleding zonder heffing, boeren die vrij verkopen, handel zonder extra regels. Handelsbelemmering: belasting op staal (invoerrecht), maximaal 1000 auto's (quotum), heffing op elektronica (invoerrecht). Vraag door: hoe beïnvloeden handelsbelemmeringen de global shift? Ze kunnen die vertragen, en handel verschuift naar landen met minder belemmeringen. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

1.1

Kantelt het economisch wereldbeeld?

Eén centrum of meerdere centra?

Eén dominant centrum

Eén land of regio heeft de meeste economische macht.

Zo was het vroeger: de Verenigde Staten en Europa bepaalden veel.

Multipolair

Een multipolaire wereldeconomie heeft meerdere grote spelers: de VS, de Europese Unie, China en India.

Elke regio heeft eigen sterke punten. Landen en bedrijven moeten zich steeds aanpassen.

Pol = machtscentrum. Multipolair = meerdere polen. Door de global shift is de wereld niet meer van één centrum afhankelijk, maar dynamischer en ingewikkelder: wie niet innoveert, valt terug. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

1.1

Kantelt het economisch wereldbeeld?

V R A A G 3

Welke situatie hoort bij een multipolaire wereldeconomie?

A

Eén land bepaalt wat er in de wereldeconomie gebeurt

B

De VS, de EU, China en India hebben allemaal veel invloed

C

Alleen Europa en de VS handelen met elkaar

D

Alle landen ter wereld zijn precies even sterk

Goed is B: meerdere sterke centra. A is een economie met één centrum. C beschrijft de wereld van vroeger, zonder opkomende economieën. D gaat te ver: multipolair betekent meerdere grote spelers, niet alle landen gelijk. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

Vul de juiste begrippen in.

De global shift is de verschuiving van economische macht naar opkomende economieën. Zo ontstaat een multipolaire wereldeconomie.

global shift

opkomende economieën

multipolaire

quotum

invoerrecht

1.1

Kantelt het economisch wereldbeeld?

V R A A G 4

Antwoord: global shift, opkomende economieën, multipolaire. Quotum en invoerrecht zijn handelsbelemmeringen. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

1.1

Kantelt het economisch wereldbeeld?

V R A A G 5

Leg uit waarom vrijhandel de global shift versterkt.

Model: vrijhandel betekent weinig handelsbelemmeringen. Daardoor stromen goederen en diensten makkelijker tussen landen. Landen als China konden zo groeien als producent en exporteur, en de economische macht verschuift. Let op: vrijhandel en handelsbelemmeringen niet door elkaar halen. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

1.1

Kantelt het economisch wereldbeeld?

Begrippen

Global shift

De verschuiving van economische macht van de VS en Europa naar opkomende economieën.

Opkomende economie

Een land waar de economie snel groeit, zoals China.

Vrijhandel

Handel zonder of met weinig handelsbelemmeringen.

Handelsbelemmering

Iets wat handel beperkt, zoals een invoerrecht of een quotum.

Multipolaire wereldeconomie

Een wereldeconomie met meerdere grote spelers, niet met één centrum.

Loop de begrippen langs. Laat de klas een eigen voorbeeld noemen bij vrijhandel en bij handelsbelemmering. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash