Zinsdelen en woordsoorten klas 1

Zinsdelen en woordsoorten

klas 1

1 / 18
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolhavoLeerjaar 2

In deze les zitten 18 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Zinsdelen en woordsoorten

klas 1

Wat zijn ook alweer zinsdelen?

Wat zijn ook alweer woordsoorten?

Zinsdelen 

Het verdelen van de zin in stukjes (zinsdelen). Deze stukjes kun je omwisselen in de zin. Ieder stukje krijgt een naam. 


Redekundig ontleden


Woordsoorten

Het benoemen van elk los woord uit de zin. 


Taalkundig ontleden

Nu eerst... zinsdelen


Waarmee start ik bij het ontleden in zinsdelen? Het vinden van ...

A

Het onderwerp

B

De persoonsvorm

C

Het lijdend vw

D

Het meewerkend vw

stap 1: pv

Je vindt de persoonsvorm door de getalproef, vraagproef of tijdproef te doen. Onderstreep de pv en zet strepen aan beide kanten. Schrijf eronder: pv+ wg 

wg = werkwoordelijk gezegde (geen koppelww)

LET OP: alles voor de pv = 1 zinsdeel!

stap 2: gezegde -> andere ww

Zoek andere werkwoorden in de zin en zet ook strepen aan beide zijden van dit werkwoord. Schrijf eronder wg.


Voorbeeld:

Thijs / had / dat zeker niet  / kunnen / weten /.

pv + wg                                     wg              wg

stap 3: onderwerp

Onderwerp: wie/wat + gezegde

Zet ook weer strepen aan beide zijden.


LET OP: alleen pv + ow zijn verplicht aanwezig in een zin. De rest is optioneel. 

stap 4: lijdend voorwerp

Twee manieren:

  • Wie/wat + gezegde + ow?

  •  wie/wat + WORDT + volt. dw? (Is er geen volt dw? Dan maak je van het ww een volt dw)


Zet weer strepen aan beide zijden

stap 5: Meewerkend voorwerp

Aan wie/voor wie?


Ik / geef / mijn moeder / de tas

aan wie of voor wie --> mijn moeder

stap 6: bijw. bepaling

Geeft antwoord op de vraag: Waar? Wanneer? Waarom? Hoe? 

LET OP: er kunnen meerdere bijwoordelijke bepalingen in een zin zitten! Deze noteer je los van elkaar, dus zet er strepen tussen. Voorbeeld:

De man / gaat / morgen / in Leiden / winkelen

              ow/ pv + wg/     bwb    / bwb         / wg                        


En nu... woordsoorten

Je benoemt elk woord in de zin. Je hakt de zin dus NIET in stukjes. 

Welke woordsoorten zijn er?

Bepaald lidwoord (blw): de en het

Onbepaald lidwoord (olw) een

Zelfstandig naamwoord (zn): mensen, dieren, dingen, plaatsen, eigennamen. Je kunt er (vaak) een lw voor zetten

Bijv. nw (bn): zegt iets over een zn, maar kan ook deel van het naamwoordelijk gezegde zijn. Zij is mooi


Woordsoorten

Werkwoorden: hww, zww. 1 ww in de zin? Dan is dit het zww. Zijn er meer ww in de zin? Het belangrijkste ww is het zww, de rest zijn automatisch hww'en.

Bijwoord (bw): zegt iets over een bn, de hele zin, een ww, een plaats of tijd. Woorden als niet en altijd zijn ook bw.

Voorzetsel (vz): ... het kooitje (in, op, onder, tussen, etc., maar ook met, te, via, per)


Persoonlijk vnw

Verwijzen naar levende wezens of zaken:

Ik -  mij

Jij - jou

Hij/zij/het - hem/haar

Wij - ons

Jullie/u - Jullie/u

Zij - Hen


Bezittelijk vnw

Duidt een bezit aan. 

Mijn (fiets)

Jouw

Zijn/haar

Ons/onze

Jullie/uw

Hun

Voegwoorden

Verbindt twee enkelvoudige zinnen --> samengestelde zin

Nevenschikkende voegwoorden (Gelijk niveau, verbindt twee hoofdzinnen): En, of, want, maar, dus

Onderschikkende voegwoorden (verschil in niveau, verbindt een hoofdzin en bijzin): zodat, doordat, omdat, etc.


Wederkerend vnw

Ik schaam me 

Wij schamen ons

etc.

Er is een onderscheid tussen verplichte en toevallige wederkerende vnw

Wederkerig vnw

elkaar