Zinsdelen en woordsoorten
klas 1
Zinsdelen en woordsoorten
klas 1
Wat zijn ook alweer zinsdelen?
Wat zijn ook alweer woordsoorten?
Zinsdelen
Het verdelen van de zin in stukjes (zinsdelen). Deze stukjes kun je omwisselen in de zin. Ieder stukje krijgt een naam.
Redekundig ontleden
Woordsoorten
Het benoemen van elk los woord uit de zin.
Taalkundig ontleden
Nu eerst... zinsdelen
Waarmee start ik bij het ontleden in zinsdelen? Het vinden van ...
Het onderwerp
De persoonsvorm
Het lijdend vw
Het meewerkend vw
stap 1: pv
Je vindt de persoonsvorm door de getalproef, vraagproef of tijdproef te doen. Onderstreep de pv en zet strepen aan beide kanten. Schrijf eronder: pv+ wg
wg = werkwoordelijk gezegde (geen koppelww)
LET OP: alles voor de pv = 1 zinsdeel!
stap 2: gezegde -> andere ww
Zoek andere werkwoorden in de zin en zet ook strepen aan beide zijden van dit werkwoord. Schrijf eronder wg.
Voorbeeld:
Thijs / had / dat zeker niet / kunnen / weten /.
pv + wg wg wg
stap 3: onderwerp
Onderwerp: wie/wat + gezegde
Zet ook weer strepen aan beide zijden.
LET OP: alleen pv + ow zijn verplicht aanwezig in een zin. De rest is optioneel.
stap 4: lijdend voorwerp
Twee manieren:
Wie/wat + gezegde + ow?
wie/wat + WORDT + volt. dw? (Is er geen volt dw? Dan maak je van het ww een volt dw)
Zet weer strepen aan beide zijden
stap 5: Meewerkend voorwerp
Aan wie/voor wie?
Ik / geef / mijn moeder / de tas
aan wie of voor wie --> mijn moeder
stap 6: bijw. bepaling
Geeft antwoord op de vraag: Waar? Wanneer? Waarom? Hoe?
LET OP: er kunnen meerdere bijwoordelijke bepalingen in een zin zitten! Deze noteer je los van elkaar, dus zet er strepen tussen. Voorbeeld:
De man / gaat / morgen / in Leiden / winkelen
ow/ pv + wg/ bwb / bwb / wg
En nu... woordsoorten
Je benoemt elk woord in de zin. Je hakt de zin dus NIET in stukjes.
Welke woordsoorten zijn er?
Bepaald lidwoord (blw): de en het
Onbepaald lidwoord (olw) een
Zelfstandig naamwoord (zn): mensen, dieren, dingen, plaatsen, eigennamen. Je kunt er (vaak) een lw voor zetten
Bijv. nw (bn): zegt iets over een zn, maar kan ook deel van het naamwoordelijk gezegde zijn. Zij is mooi
Woordsoorten
Werkwoorden: hww, zww. 1 ww in de zin? Dan is dit het zww. Zijn er meer ww in de zin? Het belangrijkste ww is het zww, de rest zijn automatisch hww'en.
Bijwoord (bw): zegt iets over een bn, de hele zin, een ww, een plaats of tijd. Woorden als niet en altijd zijn ook bw.
Voorzetsel (vz): ... het kooitje (in, op, onder, tussen, etc., maar ook met, te, via, per)
Persoonlijk vnw
Verwijzen naar levende wezens of zaken:
Ik - mij
Jij - jou
Hij/zij/het - hem/haar
Wij - ons
Jullie/u - Jullie/u
Zij - Hen
Bezittelijk vnw
Duidt een bezit aan.
Mijn (fiets)
Jouw
Zijn/haar
Ons/onze
Jullie/uw
Hun
Voegwoorden
Verbindt twee enkelvoudige zinnen --> samengestelde zin
Nevenschikkende voegwoorden (Gelijk niveau, verbindt twee hoofdzinnen): En, of, want, maar, dus
Onderschikkende voegwoorden (verschil in niveau, verbindt een hoofdzin en bijzin): zodat, doordat, omdat, etc.
Wederkerend vnw
Ik schaam me
Wij schamen ons
etc.
Er is een onderscheid tussen verplichte en toevallige wederkerende vnw
Wederkerig vnw
elkaar