Rekenen N4
Domein 3
Verhoudingen herkennen en gebruiken
Rekenen N4
Domein 3
Verhoudingen herkennen en gebruiken
Lesdoel
Ik kan in een eenvoudige situatie de juiste grootheid, eenheid en het juiste meetinstrument kiezen en daarmee schattingen en berekeningen maken.
Wat zijn verhoudingen?
Een verhouding geeft aan wat het verband is tussen 2 of meer hoeveelheden.
- hoe meer appels, hoe meer geld je moet betalen.
Wat zijn verhoudingen?
- denk aan mengen van verf
- omrekenen van hoeveelheden in recepten
- vergelijken van prijzen en hoeveelheden
Verhoudingstabel op rekenkaart
Stappenplan verhoudingstabel
1. Schrijf de verhouding die je nodig hebt, in een verhoudingstabel.
2. Bedenk hoe je de verhouding gaat omrekenen.
3. Verwerk stap 2 in de verhoudingstabel.
4. Reken de verhouding om.
Verhoudingstabel
Soms is het handig een verhoudingstabel te gebruiken. Het is nooit verplicht, het is een hulpmiddel.
Verhoudingstabel
Wat je aan de bovenkant doet, moet je aan de onderkant ook doen en andersom.
Gebruik je rekenmachine
Je hoeft niets uit je hoofd uit te rekenen, dus gebruik altijd je rekenmachine, of reken het na op je rekenmachine.
Ook op het examen, en noteer je berekening wanneer daarom gevraagd wordt.
Recepten
Een verhouding tussen bijvoorbeeld aantal cupcakes en meel.
Recepten
Hoeveel gram meel heb je nodig voor 24 cupcakes?
Recepten
Voor 12 cupcakes heb je
180 gram meel nodig.
Recepten
Voor 12 cupcakes heb je
180 gram meel nodig.
24 cupcakes is 2x zo veel.
Recepten
Voor 12 cupcakes heb je
180 gram meel nodig.
24 cupcakes is 2x zo veel.
dus meel ook 2x zo veel
2 x 180 = 360 gram
Hoeveel eieren heb je nodig voor 36 cupcakes?
4
8
12
36
Uitleg
Hoeveel eieren heb je nodig voor 36 cupcakes?
36 cupcakes = 3x zo veel
dus eieren = ook 3 x zo veel.
Voor 12 cupcakes = 4 eieren
Voor 36 cupcakes = 3 x 4 = 12 eieren
Recepten
In een recept werk je ook met de verhouding tussen het aantal personen en de ingrediënten.
Hoeveel gram spaghetti heb je nodig voor 2 personen?
150
200
300
600
Uitleg
Hoeveel gram spaghetti heb je nodig voor 2 personen?
300 gram voor 4 personen
2 personen is de helft van 4 personen
dus 300 : 2 = 150 gram
Hoeveel gram spaghetti heb je nodig voor 6 personen?
150
300
450
600
Uitleg 1
Hoeveel gram spaghetti heb je nodig voor 6 personen?
- 300 gram voor 4 personen
Manier 1:
terugrekenen naar 1 persoon
300 : 4 = 75 gram per persoon
voor 6 personen is x 6
75 x 6 = 450 gram voor 6 personen
Uitleg 2
Hoeveel gram spaghetti heb je nodig voor 6 personen?
-300 gram voor 4 personen
Manier 2:
terugrekenen naar 2 personen
300 : 2 = 150 gram voor 2 personen
voor 6 personen is x 3
150 x 3 = 450 gram voor 6 personen
Peter verft een oppervlak van 32 m2. Hoeveel liter verf heeft hij hiervoor nodig?
1
2
3
Ik weet niet hoe ik dit moet uitrekenen.
In verhoudingstabel - stap 1
Schrijf de verhouding die je nodig hebt, in een verhoudingstabel.
In verhoudingstabel - stap 2
Bedenk hoe je de verhouding gaat omrekenen.
Je moet omrekenen van 8 m2 naar 32 m2
In verhoudingstabel - stap 3
Verwerk stap 2 in de verhoudingstabel.
x4
In verhoudingstabel - stap 4
Reken de verhouding om
x4
x4
Je navigatiesysteem toont je snelheid in km/u. Hoeveel kilometer leg je af in 3 uur?
5
18
30
45
In verhoudingstabel
In verhoudingstabel
Je navigatiesysteem toont je snelheid in km/u. Hoeveel uur moet je fietsen om 75 km af te leggen?
5
6
7,5
8
In verhoudingstabel
In verhoudingstabel
Hoeveel eieren heb je nodig voor 6 personen?
Hoeveel eieren heb je nodig voor 6 personen?
6
8
9
10
In verhoudingstabel
In verhoudingstabel
In verhoudingstabel
In verhoudingstabel
Verhoudingen vergelijken
Stappenplan:
1. Bedenk naar welke hoeveelheid je de verhoudingen gaat omrekenen.
2. Reken de verhoudingen om naar dezelfde hoeveelheid.
3. Vergelijk de verhoudingen.
Waar zijn de citroenen het goedkoopst?
Groentesuper
Van Houten
Even duur
Ik weet niet hoe ik dit moet uitrekenen.
Uitleg
Stappenplan:
1. Beide naar 1 citroen.
Uitleg
Stappenplan:
1. Beide naar 1 citroen.
2. Groentesuper 1,40 : 5 = 0,28
Van Houten: 0,99 : 3 = 0,33
Uitleg
Stappenplan:
1. Beide naar 1 citroen.
2. Groentesuper 1,40 : 5 = 0,28
Van Houten: 0,99 : 3 = 0,33
3. Groentesuper het goedkoopst
In verhoudingstabel
Groentesuper
Van Houten
In verhoudingstabel
Groentesuper
Van Houten
Verhoudingentaal
met verschillende delen
Verschillende manieren om dit te zeggen:
2 staat tot 4
2 opgegeten stukken pizza in verhouding
tot 4 niet opgegeten stukken pizza.
Je neemt 2 delen van het één en 4 delen van het ander.
In totaal heb je 6 delen.
Verhoudingentaal
met deel en totaal
Verschillende manieren om dit te zeggen:
2 per 6
2/6 deel van de pizza is opgegeten
2 van de 6
2 van de 6 stukken pizza zijn opgegeten
2 staat op de 6
2 op de 6 stukken pizza zijn opgegeten
Je neemt 2 delen van het geheel.
In totaal heb je 6 delen.
Verhoudingen vereenvoudigen
2/6 deel van de pizza is opgegeten
Deel beide aantallen zo vaak mogelijk door hetzelfde getal en kijk daarna of je ze nog verder kunt delen.
2 en 6 kun je beide door 2 delen
2/6 = 1/3
Verhoudingentaal
met deel en totaal
Verschillende manieren om dit te zeggen:
2 per 6
2/6 deel van de pizza is opgegeten
2 van de 6
2 van de 6 stukken pizza zijn opgegeten
2 staat op de 6
2 op de 6 stukken pizza zijn opgegeten
Je neemt 2 delen van het geheel.
In totaal heb je 6 delen.
Verhoudingentaal
met verschillende delen
Verschillende manieren om dit te zeggen:
2 staat tot 4
2 opgegeten stukken pizza in verhouding
tot 4 niet opgegeten stukken pizza.
Je neemt 2 delen van het één en 4 delen van het ander.
In totaal heb je 6 delen.
Verhoudingen vereenvoudigen
2/6 deel van de pizza is opgegeten
Deel beide aantallen zo vaak mogelijk door hetzelfde getal en kijk daarna of je ze nog verder kunt delen.
2 en 6 kun je beide door 2 delen
2/6 = 1/3
Percentages, breuken en verhoudingen vergelijken
Stappenplan:
1. Schrijf op wat je moet vergelijken.
2. Reken de breuk of verhouding om naar een percentage.
3. Vergelijk de gegevens.
Rekenkaart voor procenten
Welk deel van de kopjes is rood?
....... van de ....... kopjes is rood
....... deel van de kopjes is rood
Hoeveel procent van de kopjes is rood?
....... % van de kopjes is rood
Welk deel van de kopjes is rood?
3 van de 4 kopjes is rood
....... deel van de kopjes is rood
Hoeveel procent van de kopjes is rood?
....... % van de kopjes is rood
3 van de 4 kopjes is rood
3/4 deel van de kopjes is rood
Hoeveel procent van de kopjes is rood?
....... % van de kopjes is rood
Welk deel van de kopjes is rood?
3 van de 4 kopjes is rood
3/4 deel van de kopjes is rood
Hoeveel procent van de kopjes is rood?
75% van de kopjes is rood
Welk deel van de kopjes is rood?
Welke groep is naar verhouding groter, de groep studenten die gaan doorleren of de groep studenten die aan de slag gaan bij hun stagebedrijf?
Studenten die doorleren.
Studenten die aan de slag gaan bij stagebedrijf.
Beide even groot.
Ik weet niet hoe ik dit moet uitrekenen.
Uitleg
Stap 1.
35% gaat doorleren
2 op de 5 bij stagebedrijf
Uitleg
Stap 1.
35% gaat doorleren
2 op de 5 bij stagebedrijf
Stap 2.
Ik weet dat 1/5 = 20%
2/5 is 2 x 20 = 40%
Uitleg
Stap 1.
35% gaat doorleren
2 op de 5 bij stagebedrijf
Stap 2.
Ik weet dat 1/5 = 20%
2/5 is 2 x 20 = 40%
Stap 3.
De groep studenten die bij stagebedrijf aan de slag gaan, is groter.
Vereenvoudigen
16/64
Door welk getal kun je bovenkant en onderkant delen?
Vereenvoudigen
16/64
Door welk getal kun je bovenkant en onderkant delen?
bijvoorbeeld door 2:
16 : 2 = 8
64 : 2 = 32
Dus 16/64 = 8/32
Kun je nog verder delen?
Vereenvoudigen
16/64
Door welk getal kun je bovenkant en onderkant delen?
bijvoorbeeld door 2:
16 : 2 = 8
64 : 2 = 32
Dus 16/64 = 8/32
Kun je nog verder delen?
Ja
Vereenvoudigen
8/32
Door welk getal kun je bovenkant en onderkant delen?
bijvoorbeeld door 2:
8 : 2 = 4
32 : 2 = 16
Dus 16/64 = 8/32 = 4/16
Kun je nog verder delen?
Vereenvoudigen
8/32
Door welk getal kun je bovenkant en onderkant delen?
bijvoorbeeld door 2:
8 : 2 = 4
32 : 2 = 16
Dus 16/64 = 8/32 = 4/16
Kun je nog verder delen?
Ja
Vereenvoudigen
4/16
Door welk getal kun je bovenkant en onderkant delen?
bijvoorbeeld door 2:
4 : 2 = 2
16 : 2 = 8
Dus 16/64 = 8/32 = 4/16 = 2/8
Kun je nog verder delen?
Vereenvoudigen
4/16
Door welk getal kun je bovenkant en onderkant delen?
bijvoorbeeld door 2:
4 : 2 = 2
16 : 2 = 8
Dus 16/64 = 8/32 = 4/16 = 2/8
Kun je nog verder delen?
Ja
Vereenvoudigen
2/8
Door welk getal kun je bovenkant en onderkant delen?
bijvoorbeeld door 2:
2 : 2 = 1
8 : 2 = 4
Dus 16/64 = 8/32 = 4/16 = 2/8 = 1/4
Kun je nog verder delen?
Vereenvoudigen
2/8
Door welk getal kun je bovenkant en onderkant delen?
bijvoorbeeld door 2:
2 : 2 = 1
8 : 2 = 4
Dus 16/64 = 8/32 = 4/16 = 2/8 = 1/4
Kun je nog verder delen?
Nee
Vereenvoudigen =
snellere manier bijv. 16/64
Door welk getal kun je de bovenkant en onderkant delen? Eerst proberen of je beide getallen door een zo groot mogelijk getal kunt delen.
Bijv. door 8 is:
16 : 8 = 2 en 64 : 8 = 8
Dus 16/64 = 2/8
Kan je nog verder delen? Ja! 2/8
deel beide nu door het getal 2
( 2 : 2 = 1 en 8 : 2 = 4) Antwoord: 1/4
Samengestelde eenheden uitrekenen
Stappenplan
1. Schrijf op wat je moet omrekenen
2. Reken uit hoeveel x groter of kleiner de ene eenheid is geworden
3. Reken uit hoeveel de andere eenheid x datzelfde getal is
4. Reken het eindantwoord uit
Martijn gaat naar de sportschool. Hij heeft de loopband ingesteld op 12 km/u. Wat is zijn snelheid in meter per seconde? Rond af op 1 decimaal.
3
3,3
4
12
Martijn gaat naar de sportschool. Hij heeft de loopband ingesteld op 12 km/u. Wat is zijn snelheid in meter per seconde? Rond af op 1 decimaal.
1. 12 km/u naar m/s
2. 12 kilometer = 12000 meter
3. 1 uur = 60 minuten = 3600 seconden
4. 12000 : 3600 = 3,3 m/s
OF zie plaatje 12 : 3,6 = 3,3
Exclusief btw
Wat kost de bank zonder de btw?
Wat kost de bank zonder de btw?
947,21
990,91
1178
1540,79
Uitleg
Wat kost de bank zonder de btw?
1199 is 121%
Uitleg
Wat kost de bank zonder de btw?
1199 is 121%
1199 : 121 = 9,90909
omrekenen naar 100%
9,0909 x 100 = 990,909 afgerond 990,91
Uitleg
Wat kost de bank zonder de btw?
1199 is 121%
1199 : 121 = 9,90909
omrekenen naar 100%
Hoe doe je dat?
Uitleg
Wat kost de bank zonder de btw?
1199 is 121%
omrekenen naar 1%
1199 : 121 = 9,90909
Levi ontvangt op zijn spaarrekening 0,3% rente. Na de rentebijschrijving van één jaar staat er € 1203,60 op zijn spaarrekening. Hoeveel stond er vorig jaar op zijn spaarrekening?
1240,82
1168,5436
1168,54
1200
Rekenen met snelheid
Stappenplan
1. Schrijf de afstand en de tijd die je weet in een verhoudingstabel.
2. Bedenk hoe je de tijd of afstand gaat omrekenen.
3. Reken de verhouding om.
4. Schrijf het antwoord met de juiste eenheid op.
Brent gaat met de scooter naar zijn werk. Hij rijdt 40 km/u. Hoeveel uren en minuten is hij onderweg?
1 uur
1,15 uur
1 uur en 15 minuten
1 uur en 25 minuten
Stap 1
Zie tabel.
Stap 1
Zie tabel.
Stap 2
Afstand naar werk is 50 km, als ik omreken naar 10 km, kan ik daarna omrekenen naar 50 km.
Gebruik je rekenmachine!
Stap 1
Zie tabel.
Stap 2
Afstand naar werk is 50 km, als ik omreken naar 10 km, kan ik daarna omrekenen naar 50 km.
Stap 3
Zie tabel.
Stap 1
Zie tabel.
Stap 2
Afstand naar werk is 50 km, als ik omreken naar 10 km, kan ik daarna omrekenen naar 50 km.
Stap 3
Zie tabel.
Stap 4
Juiste eenheid uren en minuten dus 75 minuten is 1 uur en 15 minuten.
Schaallijn
Schaal is verhouding tussen afmeting op de kaart en de werkelijke afmeting.
Schaallijn (zie pijl) geeft aan hoe groot een afstand op de kaart in werkelijkheid is.
Hier dus: 1 stukje is 500 meter
Rekenen met schaallijn of schaalstok
Hoeveel kilometer moet Chris fietsen van huis naar het café?
Rekenen met schaallijn of schaalstok
Hoeveel kilometer moet Chris fietsen van huis naar het café?
Schat hoeveel keer de lijn in de route past.
Rekenen met schaalstok
De schaalstok past ongeveer 4x in de route.
De afstand is dus ongeveer:
4 x 500 m = 2000 m
Rekenen met schaalstok
De schaalstok past ongeveer 4x in de route.
De afstand is dus ongeveer:
4 x 500 m = 2000 m
De vraag is hoeveel kilometer, dus omrekenen:
2000 : 1000 = 2 km
Wat is de afstand tussen A en B in werkelijkheid in km? (schaallijn in meter)
12000
12
60000
60
Wat is de afstand tussen A en B in werkelijkheid in km?
Hoeveel keer past de schaallijn in de afstand?
Wat is de afstand tussen A en B in werkelijkheid in km?
Hoeveel keer past de schaallijn in de afstand?
5 x
Wat is de afstand tussen A en B in werkelijkheid in km?
Hoeveel keer past de schaallijn in de afstand?
5 x
Wat is de afstand in m?
5x 12000 = 60000 m
Wat is de afstand tussen A en B in werkelijkheid in km?
Hoeveel keer past de schaallijn in de afstand?
5 x
Wat is de afstand in m?
5x 12000 = 60000 m
In welke eenheid moet het antwoord?
Wat is de afstand tussen A en B in werkelijkheid in km?
Hoeveel keer past de schaallijn in de afstand?
5 x
Wat is de afstand in m?
5x 12000 = 60000 m
In welke eenheid moet het antwoord? kilometer
Wat is de afstand tussen A en B in werkelijkheid in km?
Hoeveel keer past de schaallijn in de afstand?
5 x
Wat is de afstand in m?
5x 12000 = 60000 m
In welke eenheid moet het antwoord? kilometer
Omrekenen: 60000 : 1000 = 60 km
Einde theorie
Domein 3, Verhoudingen herkennen en gebruiken
We gaan nu de gemengde opdrachten maken.
Afronding van de les
Lesdoel
Ik weet wat vlakke en ruimtelijke figuren zijn en kan deze herkennen.
Ik weet wat omtrek, oppervlakte en inhoud is en hoe ik dit moet berekenen met de juiste eenheden.
Ik weet wat plattegronden zijn en routes te volgen of te beschrijven.
Ik kan rekenen met een schaallijn of schaal.
Ik kan eenheden omrekenen met de rekenkaart?
Ik kan in herkenbare situaties onderscheid maken tussen omtrek, oppervlakte en inhoud, de juiste eenheden gebruiken, en eenvoudige berekeningen uitvoeren met vlakke en ruimtelijke figuren, plattegronden, routes en schaal.
Wat zijn 2 dingen de je uit deze les
zeker wilt onthouden?
Welk onderdeel vond jij het lastigst vandaag?
Wat hielp jou het meest om dit te begrijpen?