Dinsdag 6 oktober

Goedemorgen! 

Fijn dat je er bent.


- Lever je telefoon alvast in.

- Pak je map en Chromebook uit de kast en log in. 


1 / 68
volgende
Slide 1: Slide
newEditorMentorlesVoortgezet speciaal onderwijsLeerroute 1

In deze les zitten 68 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 120 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Goedemorgen! 

Fijn dat je er bent.


- Lever je telefoon alvast in.

- Pak je map en Chromebook uit de kast en log in. 


Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Lesprogramma:


1e uur: Koken

2e uur: Koken

Lezen


3e uur: Engels

4e uur: Rekenen/ Wiskunde


5e uur: Nederlands/ Maatschappijkunde / Nask

6e uur: Economie / Aardrijkskunde

Deze slide heeft geen instructies

1e & 2e lesuur: Koken

Deze slide heeft geen instructies

Lezen

30

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Pauze

15

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

3e lesuur: Engels / Economie

Deze slide heeft geen instructies

Van productiefactor tot prijs

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoel

Ik kan uitleggen met welke productiefactoren bedrijven waarde toevoegen, hoe afschrijving werkt, wat het verschil is tussen vaste en variabele kosten, en hoe je kostprijs en consumentenprijs berekent.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden passen volgens jou bij kosten en prijs in een bedrijf?

Gebruik dit als voorkennis-activatie. Verwachte woorden: winst, btw, grondstoffen, arbeid, machine, kosten, prijs, verkoop.

Waarde toevoegen in een bedrijf

Een bedrijf voegt waarde toe door van grondstoffen, arbeid en kapitaal een product of dienst te maken.


Door productie wordt iets meer waard dan de losse onderdelen apart.

Leg uit dat 'waarde toevoegen' betekent dat de verkoopwaarde hoger wordt doordat een bedrijf iets maakt, bewerkt, vervoert of verkoopt.

De productiefactoren

  • Natuur: grondstoffen zoals hout, graan of metaal

  • Arbeid: het werk van mensen

  • Kapitaal: machines, gebouwen en gereedschap

  • Ondernemerschap: het organiseren en nemen van risico

Gebruik consequent de term productiefactoren. Benoem dat sommige methodes natuur en kapitaal apart of samen bespreken, maar houd hier deze vierdeling aan.

Voorbeeld: een bakkerij

  • Meel en water = natuur

  • Bakkers in de winkel en bakkerij = arbeid

  • Oven en kassa = kapitaal

  • De eigenaar plant en beslist = ondernemerschap

Koppel elk voorbeeld terug aan waarde toevoegen: van losse ingrediënten naar brood dat verkocht kan worden.

Waarom zijn productiefactoren belangrijk?

Bedrijven hebben productiefactoren nodig om te kunnen produceren.


Meer of betere productiefactoren kunnen zorgen voor:

  • hogere productie

  • betere kwaliteit

  • lagere kosten per product

  • meer opbrengst

Voorkom de misvatting dat meer van alles altijd beter is; het gaat ook om slim combineren en efficiënt werken.

Welke productiefactor hoort bij ovens en kassa's?

A

arbeid

B

kapitaal

C

natuur

D

ondernemerschap

Sluit aan bij het voorbeeld van de bakkerij. Veelgemaakte fout: denken dat alles in het bedrijf 'arbeid' is.

Productiefactoren en waarde toevoegen

Een bedrijf voegt waarde toe door productiefactoren slim te gebruiken. Natuur zijn grondstoffen zoals hout of graan. Arbeid is het werk van mensen. Kapitaal zijn machines, gebouwen en gereedschap.

waarde
Natuur
Arbeid
Kapitaal
winst
klanten
restwaarde
variabele kosten

Laat leerlingen de kernbegrippen uit de eerste subtopic terughalen.

Afschrijving van kapitaalgoederen

Kapitaalgoederen, zoals machines, gaan meerdere jaren mee.


Ze worden minder waard door:

  • slijtage

  • veroudering

  • intensief gebruik


Die waardedaling noem je afschrijving.

Benadruk dat afschrijving geen directe uitgave per jaar hoeft te zijn, maar wel een kostenpost in de berekening.

Jaarlijkse afschrijving berekenen

De formule is:


jaarlijkse afschrijving = (aanschafwaarde - restwaarde) / levensduur


  • aanschafwaarde: wat je ervoor betaalt

  • restwaarde: waarde aan het einde

  • levensduur: aantal jaren gebruik

Gebruik precies deze formule en houd de termen gelijk op de volgende slide.

Voorbeeld van afschrijving

Een machine kost €12.000.

De restwaarde is €2.000.

De levensduur is 5 jaar.


(12.000 - 2.000) / 5 = 2.000


De jaarlijkse afschrijving is €2.000.

Reken het stap voor stap voor: eerst het verschil, daarna delen door het aantal jaren.

Afschrijving als kostenpost

Afschrijving hoort bij de kosten van een bedrijf.


Zo neem je mee dat machines niet oneindig meegaan en elk jaar een deel van hun waarde verliezen.

Verbind deze slide met de volgende subtopic: afschrijving telt meestal mee bij vaste kosten.

Hoe bereken je de jaarlijkse afschrijving?

A

aanschafwaarde × levensduur

B

restwaarde ÷ levensduur

C

aanschafwaarde - restwaarde

D

(aanschafwaarde - restwaarde) ÷ levensduur

Distractors komen uit stappen die leerlingen vaak los onthouden maar niet goed combineren.

Afschrijving berekenen

Een machine gaat meerdere jaren mee en wordt minder waard. Die waardedaling heet afschrijving. Voor de berekening gebruik je de aanschafwaarde, de restwaarde en de levensduur. Daarna deel je het verschil door het aantal jaren.

afschrijving
aanschafwaarde
levensduur
kostprijs
omzet
arbeid

Controleer of leerlingen de drie termen uit de formule nog kennen.

Vaste kosten

Vaste kosten blijven gelijk, ook als een bedrijf meer of minder produceert.


Voorbeelden:

  • huur

  • verzekering

  • afschrijving

  • abonnementen

Noem dat vaste kosten meestal per periode worden bekeken, bijvoorbeeld per maand of per jaar.

Variabele kosten

Variabele kosten veranderen mee met de hoeveelheid productie.


Voorbeelden:

  • grondstoffen

  • verpakkingsmateriaal

  • energie bij productie

  • transport per product

Maak duidelijk dat variabele kosten stijgen als je meer maakt en dalen als je minder maakt.

Vaste en variabele kosten

  • veranderen niet direct mee

  • blijven ook bij lage productie

  • vaak per maand of jaar

Vaste kosten

Variabele kosten

  • veranderen met de productie

  • horen vaak bij elk extra product

  • samen met vaste kosten vormen ze de totale kosten

Gebruik deze vergelijking om het onderscheid scherp te krijgen voordat kostprijs wordt berekend.

Voorbeeld met productie

Maakt een bedrijf meer producten?


  • Huur blijft gelijk

  • Grondstoffen nemen toe

  • Afschrijving blijft gelijk

  • Verpakking neemt toe

Laat leerlingen zien dat niet alle kosten hetzelfde reageren op hogere productie.

Wat vind jij nog het lastigst aan kosten?

1

vaste kosten

2

variabele kosten

3

het verschil

4

de voorbeelden

Deze slide heeft geen instructies

Vaste en variabele kosten

Vaste kosten blijven gelijk als een bedrijf meer of minder produceert. Variabele kosten veranderen juist mee met de productie. Samen vormen ze de totale kosten, die je nodig hebt om de kostprijs te berekenen.

Vaste kosten
Variabele kosten
totale kosten
consumentenprijs
winstopslag
restwaarde

Leg de koppeling naar de volgende subtopic: totale kosten zijn nodig voor kostprijs.

Wat is de kostprijs?

De kostprijs is wat een product het bedrijf kost.


Daarin tel je alle kosten mee die nodig zijn om het product te maken of te leveren.

Houd het eenvoudig: kostprijs is niet hetzelfde als verkoopprijs.

Kostprijs berekenen

De formule is:


kostprijs per product = totale kosten / aantal producten


Totale kosten = vaste kosten + variabele kosten

Benadruk dat het gaat om kosten per stuk. Dat helpt straks bij de stap naar consumentenprijs.

Voorbeeld van kostprijs

Totale kosten zijn €5.000.

Er worden 1.000 producten gemaakt.


5.000 / 1.000 = 5


De kostprijs is €5 per product.

Je kunt mondeling toevoegen dat bij meer productie de kostprijs per stuk soms daalt, omdat vaste kosten worden verdeeld.

Waarom de kostprijs belangrijk is

Een bedrijf gebruikt de kostprijs om:

  • een verkoopprijs te kiezen

  • winst te berekenen

  • te zien of produceren slim is

Verbind kostprijs aan ondernemerschap: beslissen over prijs en winst hoort bij het runnen van een bedrijf.

Wat is de kostprijs per product?

A

totale kosten ÷ aantal producten

B

aantal producten ÷ totale kosten

C

vaste kosten ÷ variabele kosten

D

kostprijs + winst

Controleert of leerlingen de formule kunnen herkennen en niet verwarren met prijs of winst.

Kostprijs

De kostprijs is wat een product het bedrijf kost. Je berekent die door de totale kosten te delen door het aantal producten. Zo krijg je de kosten per stuk.

kostprijs
totale kosten
aantal producten
consumentenprijs
winst
btw

Gebruik de formulering van de contentslides bijna letterlijk voor herkenning en zekerheid.

Van kostprijs naar consumentenprijs

De consumentenprijs is de prijs die de klant betaalt.


Die ligt meestal hoger dan de kostprijs, omdat het bedrijf winst wil maken en vaak ook btw rekent.

Noem alleen btw en winst als hoofdredenen; houd de stap overzichtelijk voor dit niveau.

Consumentenprijs berekenen

Je rekent vaak in stappen:


kostprijs → winstopslag → verkoopprijs exclusief btw → btw erbij → consumentenprijs

Gebruik deze slide als ketenoverzicht. Geen extra formules nodig als dat niet in de methode staat.

Voorbeeld van consumentenprijs

Kostprijs = €5,00

Winstopslag = €2,00

Verkoopprijs exclusief btw = €7,00

Btw = 21% van €7,00 = €1,47


Consumentenprijs = €8,47

Reken de btw hardop uit. Als 21% nog lastig is, laat zien dat dit 0,21 × 7,00 is.

Wat tel je na de verkoopprijs exclusief btw nog erbij op?

A

afschrijving

B

btw

C

levensduur

D

grondstoffen

Toetst de stappen van kostprijs naar consumentenprijs.

Van kostprijs naar consumentenprijs

De klant betaalt de consumentenprijs. Je rekent eerst vanaf de kostprijs naar de verkoopprijs exclusief btw. Daarna tel je de btw erbij op.

consumentenprijs
kostprijs
btw
restwaarde
arbeid
afschrijving

Laat leerlingen de keten uit slide 19 en het voorbeeld uit slide 20 samen gebruiken.

Welke stap naar consumentenprijs onthoud jij het best?

Bespreek dat het antwoord moet gaan over de volgorde: kostprijs, winstopslag/verkoopprijs ex. btw, btw, consumentenprijs.

Aan de slag!

30

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

4e lesuur: Rekenen / Wiskunde

Deze slide heeft geen instructies

Aan de slag!

30

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Pauze

15

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

5e lesuur: Nederlands / maatschappijkunde / Nask

Deze slide heeft geen instructies

6e lesuur: Aardrijkskunde

Deze slide heeft geen instructies

Orkanen en tornado's

Open met het verschil tussen 'heftige storm' in het dagelijks taalgebruik en de aardrijkskundige begrippen orkaan en tornado. De les draait om plaats, route en gevolgen van beide weersverschijnselen.

Lesdoel

Ik kan met behulp van een kaart het ontstaan en de route van een orkaan beschrijven.

De docentdoelen noemen ook kenmerken van orkanen en tornado's en waarom ze veel schade aanrichten. Die kennis ondersteunt dit ene lesdoel en komt in de inhoud terug.

Welke woorden denk jij bij orkanen en tornado's?

Gebruik de woordwolk om voorkennis op te halen. Let op woorden over plaats, schade, wind, regen en verschillen tussen beide verschijnselen.

Wat is een orkaan?

  • Een orkaan is een zeer krachtige storm boven warm zeewater

  • De storm draait om een rustig middelpunt: het oog

  • Rond het oog zitten de hardste wind en de zwaarste buien

  • Een orkaan kan honderden kilometers breed zijn

Gebruik consequent het woord 'orkaan' voor een tropische wervelstorm. Je kunt kort noemen dat de naam per werelddeel verschilt, maar houd de focus op het begrip en de opbouw.

Hoe ontstaat een orkaan?

Warm zeewater verwarmt de lucht erboven. Die warme, vochtige lucht stijgt op, koelt af en vormt wolken en regen. Daarbij komt energie vrij, waardoor de lucht nog sneller opstijgt en de storm sterker wordt. Zo kan een draaiende tropische storm uitgroeien tot een orkaan.

Benadruk dat warm zeewater de energiebron is. Houd het eenvoudig op VMBO-niveau: warm water, opstijgende vochtige lucht en vrijkomende energie versterken de storm.

Waar ontstaan orkanen?

  • Boven tropische zeeën met warm water

  • Meestal tussen ongeveer 5° en 30° breedte

  • Niet precies op de evenaar

  • Vooral in de Atlantische Oceaan, Caribische Zee en Golf van Mexico

Leg eenvoudig uit dat er rond de evenaar te weinig draaiing is om een orkaan goed op gang te brengen. Vermijd te technische uitleg als de klas daar nog niet aan toe is.

De route van een orkaan

  • Een orkaan begint boven warme zee

  • Eerst beweegt hij vaak met de passaatwinden mee naar het westen

  • Daarna buigt de route vaak af naar het noorden of noordoosten

  • Boven land of kouder water wordt de orkaan zwakker

Koppel dit direct aan kaartlezen: leerlingen moeten op een kaart kunnen aanwijzen waar de storm ontstaat, welke richting hij eerst volgt en waar hij afbuigt.

Een orkaan op de kaart

Op een kaart kun je het ontstaan en de route van een orkaan volgen. Je let op warm zeewater, de ligging in de tropen, de bewegingsrichting over zee en het moment waarop de storm afbuigt of land bereikt.

Noem eventueel een bekend voorbeeld, zoals een orkaan in het Caribisch gebied, maar voeg geen extra feiten toe die niet nodig zijn voor het lesdoel. Het gaat hier om het beschrijven van route met kaartkenmerken.

Waarom ontstaat een orkaan niet precies op de evenaar?

A

Te weinig draaiing

B

Te veel regen

C

Te weinig wolken

D

Te veel land

Sluit aan bij slide 4: rond de evenaar is er te weinig draaiing om een orkaan goed op gang te brengen.

Ontstaan en route van een orkaan

Een orkaan ontstaat boven warm zeewater. Eerst beweegt de storm vaak naar het westen met de passaatwinden mee. Daarna buigt de route vaak af naar het noorden of noordoosten. Boven land of kouder water wordt de orkaan zwakker.

warm zeewater
westen
noorden
kouder water
evenaar
oosten
zuiden
droog land
onweer

Controleer of leerlingen de vaste route goed koppelen aan kaartlezen: ontstaan boven warme zee, eerst westwaarts, daarna afbuigen en verzwakken.

Wat is een tornado?

  • Een tornado is een smalle, draaiende luchtkolom

  • Hij hangt onder een zware onweersbui

  • De slurf raakt de grond

  • Een tornado is veel kleiner dan een orkaan

Maak meteen het schaalverschil duidelijk: orkaan is een groot weersysteem, tornado is een veel kleinere maar zeer felle windkolom.

Kenmerken van orkanen

  • Ontstaan boven warm zeewater

  • Groot gebied met wind en neerslag

  • Hebben een oog en een oogwand

  • Kunnen meerdere dagen blijven bestaan

  • Verplaatsen zich over grote afstanden

Deze slide heeft geen instructies

Kenmerken van tornado's

  • Ontstaan bij zware onweersbuien

  • Smalle slurf met zeer hoge windsnelheden

  • Duurt meestal korter dan een orkaan

  • Treft een kleiner gebied

  • Schade is vaak heel plaatselijk maar extreem

Gebruik hier het contrast in duur, grootte en verspreiding van schade. Dat helpt leerlingen de begrippen uit elkaar te houden.

Orkaan en tornado vergeleken

  • Ontstaat bij onweer

  • Veel kleiner gebied

  • Duurt vaak kort

  • Trekt een smal spoor van schade

  • Ontstaat boven zee

  • Zeer groot weersysteem

  • Duurt vaak lang

  • Route is op grote schaal te volgen

Orkaan

Tornado

Deze vergelijking is belangrijk omdat leerlingen de twee verschijnselen vaak verwarren. Laat ze vooral letten op plaats, schaal en duur.

Welk kenmerk past het best bij een tornado?

A

Oog en oogwand

B

Boven warm zeewater

C

Smalle slurf

D

Meerdere dagen

Toetst het onderscheid tussen orkaan en tornado. Leerlingen verwarren vaak de kenmerken van beide.

Orkaan en tornado vergeleken

Een orkaan ontstaat boven zee en is een groot weersysteem. Een tornado ontstaat bij zwaar onweer en trekt vaak een smal spoor van schade.

zee
groot
onweer
smal spoor
land
klein
regen
breed gebied
oog

Laat leerlingen letten op plaats van ontstaan, schaal en soort schade.

Wat vind jij het duidelijkste verschil?

1

Plaats

2

Grootte

3

Duur

4

Schadespoor

Deze slide heeft geen instructies

Waarom is een orkaan zo gevaarlijk?

  • Zeer harde wind blaast daken, bomen en palen om

  • Hevige regen veroorzaakt overstromingen

  • Aan de kust kan hoog water het land op stuwen

  • Door de grote omvang wordt een groot gebied geraakt

Je kunt hier het begrip stormvloed kort noemen als opstuwing van zeewater aan de kust, zonder het te technisch te maken.

Waarom is een tornado zo gevaarlijk?

  • De windsnelheid is in een klein gebied extreem hoog

  • Gebouwen kunnen in korte tijd zwaar beschadigd raken

  • Voorwerpen worden door de lucht geslingerd

  • De schade ontstaat plotseling en op een smal spoor

Benadruk dat klein niet hetzelfde is als minder gevaarlijk. Een tornado treft minder oppervlakte, maar kan lokaal verwoestend zijn.

Schade: oorzaak en gevolg

Harde wind → schade aan huizen, bomen en stroomkabels

Hevige regen → wateroverlast en overstromingen

Hoog zeewater aan de kust → extra schade in lage gebieden

Rondvliegende voorwerpen → gevaar voor mensen en gebouwen

Lees de pijlen als oorzaak-gevolg. Dit helpt leerlingen om niet alleen kenmerken te kennen, maar ook te begrijpen waarom de schade zo groot kan zijn.

Afsluiting

Deze slide heeft geen instructies