HS 3 De Tweede Wereldoorlog


3.1: Oorlog in Europa
&
3.2: Oorlog buiten Europa


1 / 54
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 54 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les


3.1: Oorlog in Europa
&
3.2: Oorlog buiten Europa


Wat gaan we doen vandaag?

  • Introductie Tweede Wereldoorlog

  • Lesdoelen

  • Uitleg

    • 3.1: Oorlog in Europa

  • Zelf aan de slag

  • Check lesdoelen

Lesdoelen

  • Aan het einde van de les…

    • 3.1: Oorlog in Europa

      • ..kun je uitleggen hoe Hitler de oorlog veroorzaakte

      • ..hoe Duitsland de macht uitbreidde binnen Europa

      • ..hoe Duitsland verloor in Oost- en West-Europa



3.1: Oorlog in Europa



Het begrip ‘Wereldoorlog’

  • Betekenis?

  • we·reld·oor·log (de; m; meervoud: wereldoorlogen) 1oorlog waar een groot deel van de wereld in betrokken is. (vandale.nl)

  • Een wereldoorlog is een oorlog die niet beperkt is tot een land, regio of werelddeel maar wereldwijd, over een groot deel van de Aarde, wordt uitgevochten. (wikipedia.nl)

  • Begin en eind?

  • 18 september 1931

  • 1 september 1939

  • 14 mei 1940

  • 8 december 1941

  • 5 mei 1945?




Gebeurtenissen in Duitsland – aanloop WWII

  • 1933: NSDAP aan de macht

  • Uitbreiding van het leger

  • 1936: Troepen naar het Rijnland

  • 1938: Anschluss (‘aansluiting’) Oostenrijk

  • 1938: Annexatie van Sudetenland na de Conferentie van München

    • “Appeasementpolitiek”

Welk verdrag werd door Duitsland genegeerd?

A

Verdrag van München

B

Verdrag van Versailles

C

Verdrag van Versailles II

D

Verdrag van Locarno

Wat was de gevolgen van het verdrag?

A

Economische bloei in Duitsland

B

Oprichting van de NAVO

C

Beperkingen voor het Duitse leger

D

Duitse annexatie van Oostenrijk

Wat was het doel van de conferentie van München?

A

Duitsland straffen voor de oorlog

B

Vrede in Europa behouden

C

Nieuwe bondgenootschappen vormen

D

Militaire versterking van Frankrijk

Wat hield de appeasementpolitiek in?

A

Actief ingrijpen in conflicten

B

Toegeven aan eisen van agressors

C

Versterken van het leger

D

Verenigen van Europese landen

Waarom werd appeasementpolitiek bekritiseerd?

A

Het versterkte de democratie

B

Het hielp economische groei

C

Het leidde tot meer agressie

D

Het bevorderde internationale samenwerking


Verdrag van München – “Peace of our time”

De Tweede Wereldoorlog

  • 1939: Duitsland valt Polen binnen

    • Dit is het begin van de Tweede Wereldoorlog

  • Duitsland gebruikt de blitzkrieg

    • Een snelle vorm van oorlogvoering


  • Luchtoorlog tegen Groot-Brittannië -> Battle for Britain

  • 1941: Duitsland valt de Sovjet-Unie binnen

    • Er ontstaat een tweefrontenoorlog

    • Etnische zuiveringen

    • Verhongering

    • Russische winters -> onvoorbereide Duitsers


De oorlog in Nederland

  • 14 mei 1940


  • Het bombardement op Rotterdam


  • Begin Tweede Wereldoorlog in Nederland

Duitse verliezen in Oost- en West-Europa

  • Groepen:

    • Geallieerden: Groot-Brittannië, Frankrijk, Sovjet-Unie (1941) en de VS (1941)

    • As-mogendheden: Duitsland, Italië, Japan


  • Oost-Europa

    • 1941: Sovjet-Unie raakt betrokken bij de oorlog


  • West-Europa

    • 1943 - 1945: VS en G-B dringen het Duitse leger terug in Zuid- en West-Europa

    • 6 juni 1944: D-Day in Normandië

    • 8 mei 1945: Duitsland geeft zich over

Sleepvraag

Geallieerden

As-mogendheden

Japan

Groot-Brittannië

Italië

Verenigde Staten

3.2: Oorlog buiten Europa


Lesdoelen

  • 3.2: Oorlog buiten Europa

    • ..kun je uitleggen waarom en hoe Japan gebieden veroverde

      • ..kun je uitleggen hoe Japan de veroverde gebieden behandelde

      • ..kun je uitleggen hoe Japan de oorlog verloor


Japanse veroveringen

  • Japan was een bondgenoot van Duitsland


  • Ook Japan wilde meer grondgebied


  • 1931 en 1937 -> Japan valt China binnen


  • 1941 -> Japan schakelt de VS tijdelijk uit

    • Bombardement op Pearl Harbour, een haven in Hawaii

    • Japan kon hierdoor bijna heel Zuidoost-Azië veroveren

    • Ook Nederlands-Indië


Behandeling bezette gebieden

  • Het leven was zwaar onder Japans bestuur


  • Behandeling van vrouwen


  • Dwangarbeid


  • Jappenkampen

Overwinning van Japan

  • 1943: Japanners worden teruggedrongen door de VS

    • Japan zet kamikazes in -> zelfmoordpiloten


  • 1945: atoombommen op Hiroshima en Nagasaki

    • 15 augustus 1945: overgave van Japan

    • Definitief einde Tweede Wereldoorlog


3.3: Bezet Nederland


De Duitse inval in Nederland

  • 14 mei 1940: het bombardement op Rotterdam

  • 15 mei 1940: Bezetting gaat van start

  • Koningin met haar regering in Londen

  • Nederlandse leger was niet up-to-date

    • Geen moderne wapens

    • Te weinig onderofficieren

    • Geen goede uniformen


Duits bestuur tijdens de bezetting

  • Arthur Seyss-Inquart

    • Door Hitler als rijkscommissaris in Nederland benoemd

  • Waarom de bezetting van Nederland?

    • Nederland hoorde bij de Germanen

    • ‘Broedervolk’

    • Het Arische ras

  • Verdere Duitse invloed in Nederland:

    • Duitse polizei

    • Duitse verdediging tegen Engeland

    • Duitse ambtenaren

Nazificatie

  • Seyss-Inquart zette de nazificatie in:

    • Het hele volk ‘hersenspoelen’ met nationaal-socialistisch gedachtegoed

    • Censuur in het nieuws

    • Gelijkschakeling van organisaties

  • Dit wordt geleidelijk heftiger….


  • 1940: Alle joden in dienst van de overheid worden geregistreerd

    • Om vervolgens ontslagen te worden…

  • Joodse bedrijven worden in beslag genomen

  • Joden mogen niet meer hun geloof openlijk uitoefenen



Nederlandse politiek?

  • Eerste en Tweede Kamer: ‘gestopt tot nader order’

  • Communistische partij: verboten

  • Revolutionaire Socialistische Partij: verboten


  • NSB: Nationaal Socialistische Beweging

    • Onder leiding van Anton Mussert

    • Weinig mensen wilden lid worden


  • Nederlandse Unie

    • Veel vertrouwen in de politiek was er niet meer

    • Deze unie wilde met de Duitsers samenwerken, maar dan wel op de ‘Nederlandse’ manier

Toenemende dwang, groeiende anti-Duitse stemming

  • Het codewoord: dwang

    • Dwang om in Duitsland te werken: het was nu niet meer vrijwillig. Je werd opgehaald om in Duitsland te gaan werken

    • Dwang voor het leveren van productiemiddelen: de Nederlandse economie moest middelen leveren -> schaarste



De houding van Nederlanders

  • Groot gedeelte: aanpassing aan de situatie

    • Klein deel: collaboratie

    • Klein deel: verzet


  • Collaboratie:

    • Pro-Duits

    • Foute Nederlanders

  • Verzet:

    • Het helpen van onderduikers (joden, of mannen die waren opgeroepen voor de arbeidsinzet)


De bevrijding


Totale ontregeling?


  • Bevrijding West-Europa:

  • D-Day: 6 juni 1944

    • Officiele naam: Operatie Overlord

    • Geallieerden wilden het westen van Europa bevrijden

    • Einde Operatie Overlord: de bevrijding van Parijs


Is Nederland bevrijd of niet?

  • Nee: het zuiden is nog bezet, het noorden niet meer

  • Het gewelddadige verzet blijft doorgaan, zowel van Nederlandse als Duitse kant

Hongerwinter

  • De winter van ’44-’45

  • Er was níks meer

    • Nee, echt niks: geen eten, geen brandstof

    • Geen gas, elektriciteit, licht, vuur, warmte, voedsel

    • Dit ging ver: witte verf op bomen, houtblokjes tussen de tramrails?

    • Hongertochten: te voet of te fiets naar het noorden van het land voor eten

      • Hier werd soms misbruik van gemaakt


  • Voor die tijd een ‘normale’ winter -> klimaat

    • De winter kwam zo hard aan omdat er geen voorzieningen waren

Zelf aan de slag


Lesdoelen

  • Aan het einde van de les…

    • 3.3: Bezet Nederland

      • ..kun je uitleggen hoe de bezetting in Nederland begon

        • De Duitsers vielen Nederland binnen. Seyss-Inquart werd rijkscommissaris van Nederland. Eerst waren de Duitsers nog best oké, de regering van Wilhelmina en Nederlandse regering vluchtten naar Londen.

      • ..hoe de bezetting in Nederland verliep

        • De joodse Nederlanders werden per trein afgevoerd naar kampen. Jonge mannen werden naar Duitsland ontvoerd om in de fabrieken tewerkgesteld te worden. Ook waren er stakingen in Nederland. De NSB had de leiding in Nederland. Als je deel daarvan was dan werd je beschouwd als een landverrader.

      • ..hoe de Nederlanders zich opstelden tegenover de Duitsers

      • ..hoe Nederland werd bevrijd

3.4: De Holocaust


Lesdoelen

  • 3.4: De Holocaust

    • ..welk antisemitisme er was in Duitsland

      • ..hoe Joodse Duitsers werden vervolgd

      • ..hoe Joodse Nederlanders werden vervolgd

      • ..hoe Joden in Europa werden vermoord


Antisemitisme

  • “De Eeuwige Jood”


  • Antisemitisme kent een lange geschiedenis

    • Romeinse tijd

    • De Pest, 1347

    • De Verlichting

    • Joden leefden afgezonderd met eigen regels, mensen begrepen dit vaak niet

Meer Jodenvervolging

  • 25 februari 1941: de Februaristaking -> staking door arbeiders tegen de anti-Joodse maatregelen

  • Mei 1942: het dragen van een Davidsster wordt verplicht

  • Juli 1942: Joden worden via Westerbork afgevoerd naar Auschwitz


  • Daarnaast:

    • NSB wordt de enige toegestane politieke partij in Nederland

    • Nederlandse Unie wordt verboden

1935: Rassenwetten van Neurenberg

  • Wet ter bescherming van het Duitse bloed en eer:

    • Verbiedt hert huwelijk en seksuele relaties tussen Joden en niet-Joden

    • Buitenechtelijke relaties tussen Joden en niet-Joden worden verboden

  • Staatsburgerschapswet:

    • Bepaalt wie wel een Duitse burger is en wie niet

    • Joden werden niet meer gezien als Duitse burgers


  • Joden mochten dus ook niet meer voor de overheid werken. Ze verloren massaal hun banen

Rassenwetten

Zelf aan de slag

Check lesdoelen

  • Aan het einde van de les…

    • 3.2: Bezet Nederland

      • ..kun je uitleggen hoe de bezetting in Nederland begon

      • ..hoe de bezetting in Nederland verliep

      • ..hoe de Nederlanders zich opstelden tegenover de Duitsers

      • ..hoe Nederland werd bevrijd

    • 3.3: De Holocaust

      • ..welk antisemitisme er was in Duitsland

      • ..hoe Joodse Duitsers werden vervolgd

      • ..hoe Joodse Nederlanders werden vervolgd

      • ..hoe Joden in Europa werden vermoord


3.5: Lessen van de oorlog


Planning

  • Lesdoelen

  • Uitleg

    • Lessen van de oorlog

  • Zelf aan de slag

  • Check lesdoelen

Lesdoelen

  • Aan het einde van de les…

    • ..kun je uitleggen hoe de Verenigde Naties ontstonden en te werk gaan

    • ..kun je uitleggen hoe Duitse en Japanse leiders werden berecht

    • ..kun je uitleggen hoe de Nederlanders de Tweede Wereldoorlog herdenken

Lessen van de oorlog


Een nieuwe volkenorganisatie

  • 1945: na de Tweede Wereldoorlog worden de Verenigde Naties (VN) opgericht,

    • Via samenwerking de veiligheid en vrede behouden


  • De VN Veiligheidsraad:

    • Neemt bindende besluiten

    • Vijftien lidstaten, tien wisselen er


  • Permanente leden: VS, Rusland, China, Groot-Brittannië, Frankrijk

    • Hebben veto-recht: recht om besluiten tegen te houden

Oorlogsmisdaden berechten

  • 1943: Geallieerden wilden nazi-leiders berechten voor oorlogsmisdaden

    • Dit was iets nieuws


  • Processen van Neurenberg

    • 11 nazi’s kregen de doodstraf

    • Arthur Seyss-Inquart ook


  • In Nederland:

    • Anton Mussert werd berecht


  • Japan:

    • Tussen 1946 en 1948; oorlogstribunaal in Tokio

Herdenken en vieren van de oorlog

  • Op veel plekken in Europa: 8 mei als einde van de oorlog

    • Capitulatie van Duitsland

  • Buiten Europa: 15 augustus

    • Japanse capitulatie


  • Nederland:

    • 4 mei: Nationale Dodenherdenking op de Dam in Amsterdam

    • 5 mei: Bevrijdingsdag door heel Nederland

    • 15 augustus: in Den Haag, Nationale Indië-Herdenking

Zelf aan de slag

Check lesdoelen

  • Aan het einde van de les…

    • ..kun je uitleggen hoe de Verenigde Naties ontstonden en te werk gaan

    • ..kun je uitleggen hoe Duitse en Japanse leiders werden berecht

    • ..kun je uitleggen hoe de Nederlanders de Tweede Wereldoorlog herdenken