Positieve klassenafspraken maken
Samen bouwen aan onze klas
Lesduur is: 60 minOnderdelen in deze les
Samen bouwen aan onze klas
Open met het idee dat een fijne klas niet vanzelf ontstaat. Deze les gaat over samen kiezen welk gedrag we in de klas wél willen zien.
Lesdoel
Ik kan samen met mijn klas 5 positieve klassenafspraken maken.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen bij een fijne klas?
Gebruik de woorden uit de cloud om de les te openen. Vraag door op woorden als respect, rust, luisteren, helpen en veiligheid.
Waarom afspraken samen maken?
Als je afspraken samen maakt, voelen ze meer van ons.
Dan is vaak duidelijker welk gedrag we van elkaar verwachten.
Dat helpt bij:
meer rust
meer respect
beter samenwerken
een prettige sfeer
Leg kort het nut van inspraak uit: afspraken werken beter als studenten zich erin herkennen.
Gedrag bepaalt de sfeer
De sfeer in de klas ontstaat door kleine keuzes.
Bijvoorbeeld:
luisteren als iemand praat
elkaar helpen
rustig reageren bij verschil van mening
Maak de koppeling met dagelijks gedrag: niet alleen grote conflicten, maar juist gewone momenten bepalen de klassensfeer.
Regels en afspraken
Regels worden meestal van bovenaf bepaald en gelden voor iedereen.
Afspraken maak je met elkaar in een groep.
In deze les gaat het om afspraken over wenselijk gedrag in deze klas.
Gebruik eventueel het voorbeeld dat schoolregels, zoals op tijd komen, al bestaan. De klas maakt nu eigen gedragsafspraken erbij.
Positief formuleren
Een goede afspraak zegt wat je wel doet.
Dus liever:
We luisteren naar elkaar
We laten elkaar uitpraten
We gaan respectvol met elkaar om
Dan weet iedereen beter wat er verwacht wordt.
Benadruk plustaal: positief gedrag is duidelijker en bruikbaarder dan alleen zeggen wat niet mag.
Van voorbeeld naar afspraak
Voorbeelden uit de klas helpen om afspraken te maken.
Denk aan situaties zoals:
samenwerken
meningsverschil
iets persoonlijks delen
hulp vragen
Laat zien dat afspraken niet los staan van de praktijk. Ze komen voort uit echte klassituaties.
Wat is het voordeel van afspraken samen maken?
Meer straf
Meer rust
Meer huiswerk
Meer toetsen
Sluit aan bij de slides over eigenaarschap, sfeer en duidelijkheid. De foute opties zijn bewust schoolwoorden die niet passen bij het doel van klassenafspraken.
Maak de tekst compleet
Een goede afspraak zegt wat je wel doet. Afspraken maak je met elkaar in de klas. Zo wordt het duidelijk welk gedrag we van elkaar verwachten.
De woorden komen letterlijk uit het eerste lesblok: positief formuleren, samen maken en wenselijk gedrag.
Welke klassituatie vraagt volgens jou om een duidelijke afspraak?
Laat studenten een echte klassituatie noemen, bijvoorbeeld samenwerken, hulp vragen, verschil van mening of iets persoonlijks delen. Bespreek daarna welke afspraak daarbij zou passen.
Wat is een sterke afspraak?
Sterke klassenafspraken zijn:
duidelijk
positief geformuleerd
voor iedereen begrijpelijk
passend bij deze klas
breed genoeg, niet over elk detail
Gebruik het woord overkoepelend: liever een afspraak die meerdere situaties helpt dan veel kleine losse afspraken.
Voorbeelden van plustaal
Van negatief naar positief:
Niet door elkaar praten → We luisteren als iemand praat
Geen ruzie maken → We lossen problemen rustig op
Niet uitlachen → We behandelen elkaar met respect
Deze slide ondersteunt het om voorbeelden te laten invullen of om samen zinnen om te zetten naar plustaal.
Thema's voor afspraken
Goede klassenafspraken gaan vaak over:
respect
luisteren
samenwerken
veiligheid
omgaan met verschillen
ruimte om je mening te geven
Gebruik deze thema's als kapstok tijdens het groepswerk, zonder zelf al de vijf definitieve afspraken in te vullen.
Samen tot vijf afspraken
Iedere groep bedenkt afspraken die passen bij deze klas.
Daarna worden overeenkomsten zichtbaar:
welke ideeën vaak terugkomen
welke afspraken breed helpen
welke formulering het duidelijkst is
Zo kom je samen tot maximaal vijf afspraken.
Benadruk dat het doel niet is om zoveel mogelijk regels te verzamelen, maar om te kiezen wat echt werkt voor de klas.
Welke afspraak is positief geformuleerd?
Niet schreeuwen
Geen ruzie maken
We luisteren naar elkaar
Niet uitlachen
Controleert of studenten plustaal herkennen. De drie foute antwoorden zijn negatief geformuleerd en komen dicht in de buurt van de voorbeelden op de slides.
Vul de juiste woorden in
Sterke klassenafspraken zijn duidelijk en positief geformuleerd. Ze zijn voor iedereen begrijpelijk en passen bij deze klas. Samen kies je daarna maximaal vijf afspraken.
Laat studenten de kern van een sterke afspraak en het doel van het groepswerk herhalen.
Welk thema vind jij het belangrijkst voor onze klas?
Respect
Luisteren
Samenwerken
Veiligheid
Mening geven
Deze slide heeft geen instructies
Afspraken vastleggen
Afspraken werken beter als ze zichtbaar zijn.
Vastleggen helpt om:
ze te onthouden
er later op terug te komen
elkaar eraan te herinneren
Noem dat de gekozen afspraken bijvoorbeeld op een flap, poster of in de klas kunnen komen te staan.
Elkaar positief aanspreken
Bij afspraken hoort ook hoe je elkaar aanspreekt.
Dat kan op een respectvolle manier:
rustig blijven
zeggen wat je ziet
verwijzen naar de afspraak
helpen om het beter te laten lukken
Leg de nadruk op positief aanspreken: niet aanvallen, maar herinneren aan het gezamenlijke doel.
Afspraken levend houden
Een afspraak helpt pas echt als je ermee blijft werken.
Belangrijk is daarom:
af en toe terugkijken
zien wat goed gaat
elkaar stimuleren
bijsturen als iets niet lukt
Verbind dit aan monitoren en waarderen. Afspraken zijn geen eenmalig lijstje, maar onderdeel van de klas.
Waarom leg je klassenafspraken zichtbaar vast?
Voor meer regels
Om ze te onthouden
Voor minder pauze
Om te controleren
De juiste keuze sluit aan bij onthouden, terugkijken en elkaar herinneren. 'Om te controleren' is een plausibele misvatting, maar te beperkt en niet positief genoeg.
Maak de tekst af
Als je iemand aanspreekt, blijf je rustig. Je zegt wat je ziet en je verwijst naar de afspraak. Daarna help je om het beter te laten lukken.
Herhaalt stap voor stap hoe je elkaar positief aanspreekt.
Hoe kun je afspraken in de klas levend houden?
Goede antwoorden noemen iets als terugkijken, elkaar helpen, benoemen wat goed gaat of bijsturen als iets niet lukt. Gebruik dit als brug naar het vastleggen van de afspraken.
Wat neem jij mee uit deze les?
Laat studenten kort benoemen wat ze uit de les meenemen, bijvoorbeeld plustaal, samen kiezen of respectvol aanspreken.
Wat hielp jou vandaag het meest om dit te begrijpen?
Vraag eventueel door: hielp een voorbeeld, de uitleg, het omzetten naar plustaal of het bespreken in de groep?
Wat vond jij nog lastig bij het maken van afspraken?
Gebruik deze antwoorden om te zien waar nog steun nodig is voordat de definitieve 5 afspraken worden vastgelegd.
Begrippenlijst
klassenafspraak - een afspraak die je samen maakt over gedrag in de klas
plustaal - taal die zegt welk gedrag je wél wilt zien
wenselijk gedrag - gedrag dat helpt bij een fijne en veilige klas
respect - elkaar serieus nemen en netjes behandelen
samenwerken - met anderen aan hetzelfde doel werken
verantwoordelijkheid - weten dat jouw gedrag invloed heeft op de groep
monitoren - samen bekijken of afspraken goed werken
Deze slide heeft geen instructies
