Open de les met het onderscheid tussen tegenwoordige tijd en verleden tijd. Deze les combineert paragraaf 7 en 8: persoonsvorm in t.t. en persoonsvorm van zwakke werkwoorden in v.t.
Leerdoelen
-> Ik kan de persoonsvorm in de tegenwoordige tijd goed spellen.
-> Ik kan de persoonsvorm van zwakke werkwoorden in de verleden tijd goed spellen.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
par. 7 Persoonsvorm in de t.t.
Bij de persoonsvorm in de tegenwoordige tijd let je op het onderwerp.
werkwoord: lopen
ik-vorm: ik loop
jij achter de persoonsvorm: loop jij
jij voor de persoonsvorm: jij loopt
hij/zij/u: loopt
wij/jullie/zij: lopen
Benadruk dat leerlingen eerst de stam of ik-vorm moeten vinden. Laat ze het verschil horen tussen vraagzin en gewone zin: 'laad jij' tegenover 'jij laadt'.
Voorbeeld met laden
laden → stam: laad
ik ....................................
................................... ik?
jij ....................................
.............................. hij/u?
hij/u ...............................
wij ..................................
..................................wij?
Gebruik dit als model. Laat leerlingen zien dat je steeds teruggaat naar de stam 'laad'. Wijs op de extra -t bij jij en hij/zij/u, behalve als jij achter de persoonsvorm staat.
Regels om te onthouden
Zoek eerst het hele werkwoord.
Maak daarna de ik-vorm/stam.
Bij jij en hij/zij/u komt vaak een -t.
Staat jij achter de persoonsvorm? Dan schrijf je meestal geen -t.
In het meervoud gebruik je het hele werkwoord zonder -en weg te halen: wij laden.
Koppel deze regels straks aan de voorbeelden boffen en geven. Mogelijke valkuil: leerlingen schrijven bij vraagzinnen met jij te snel een extra -t.
Welke vorm is goed gespeld?
jij laad
laadt jij
jij laadt
wij laad
Toetst de regel uit de t.t.: bij jij vóór de persoonsvorm komt meestal -t. De andere opties zijn veelgemaakte fouten.
Vul de juiste werkwoordsvormen in
Bij de tegenwoordige tijd kijk je eerst naar de stam van het werkwoord. Je schrijft: ik laad, maar jij laadt. In een vraagzin schrijf je: laad jij?
Alle vormen komen direct uit het voorbeeld met laden. Let vooral op het verschil tussen 'jij laadt' en 'laad jij'.
par. 8 Persoonsvorm in de v.t.
Bij zwakke werkwoorden in de verleden tijd gebruik je de regel van
't ex-kofschip / taxi-kofschip.
Neem het hele werkwoord.
Haal -en eraf.
Kijk naar de laatste medeklinker van de stam.
Zit die letter in taxi kofschip? Dan krijg je -te / -ten
Is die letter een klinker of zit de medeklinker er niet in? -> Dan krijg je -de / -den.
Houd dezelfde woordkeuze aan: zwakke werkwoorden, stam, enkelvoud, meervoud. Noem alleen deze regel; vermijd nu uitzonderingen van sterke werkwoorden.
Voorbeeld met blaffen
blaffen
stam: blaf
laatste letter van de stam: f
f zit in taxi kofschip
dus in de verleden tijd: -te / -ten
Enkelvoud: blafte
Meervoud: blaften
Voltooid deelwoord: geblaft
Taxi Kofschip
Loop de stappen hardop door: blaffen → blaf → f zit in taxi kofschip → dus t-klank in de verleden tijd. Koppel eventueel ook kort aan het voltooid deelwoord, omdat dat in het voorbeeld van de docent staat.
Enkelvoud en meervoud in de v.t.
Bij zwakke werkwoorden geldt:
enkelvoud: stam + te of de
meervoud: stam + ten of den
Voorbeelden:
hij maakte → zij maakten
ik antwoordde → wij antwoordden
het bloeide → ze bloeiden
Gebruik hier de voorbeelden uit het lesplan: antwoorden, bloeien, maken, braden. Laat leerlingen steeds eerst de stam bepalen en daarna kiezen tussen t of d.
Vul de verleden tijd aan
Bij zwakke werkwoorden haal je eerst -en van het hele werkwoord af. Daarna kijk je naar de laatste letter van de stam. Zit die letter in taxi kofschip, dan schrijf je in het enkelvoud -te en in het meervoud -ten.
Controleert de stappen van de regel en het verschil tussen enkelvoud en meervoud.
Aan de slag
Par. 7 Persoonsvorm tegenwoordige tijd
Blz. 252: opdracht 3, 4 en 5
Par. 8 Persoonsvorm verleden tijd
Blz. 254: opdracht 1, 2 en 4
Klaar? -> exit ticket
Tijdens het werken kun je kort klassikaal teruggrijpen op de voorbeelden boffen, geven, antwoorden, bloeien, maken en braden als extra ondersteuning nodig is.