6 januari

• newEditor

Welkom terug!

• Kleine schrijfopdracht ‘sneeuw’

• Terugblik Saidjah & Adinda

• Korte uitleg postkolonialisme: zelf en ander

• Leestaak deze week: toespraak aan de hoofden van de Lebak

Schrijfopdracht sneeuw

• We zijn voor de vakantie met de opsomming als stijlfiguur bezig geweest.

• Deel zoveel mogelijk beschrijvingen van sneeuw via de link naar Answergarden. Ze verschijnen straks (anoniem) in beeld.

• Vervolgens gaan we met de beschrijvingen een poëtische opsomming maken. En we bekijken een voorbeeldgedicht over sneeuw, met een opsomming erin.

Sneeuw

Aan de sneeuw

Droog water, koele wol, wit roet, gehakte veren,

Wees welkom boven op mijn beste hoed en kleren,

Ik zie niet hoe men u met reden haten zou,

Die ons van boven brengt de warmte met de kou.

Constantijn Huygens

Nu jullie!

• Gebruik de opsommingen uit Answergarden om een gedicht te maken. Na een regel met opsommingen deel je een bespiegeling / gedachte / wens bij de opsomming.

Uitleg postkolonialisme: zelf en ander

• ‘postkolonialisme’: de periode die na het kolonialisme komt en de kritiek op de gevolgen daarvan, vanuit het perspectief van de (voormalig) gekoloniseerde.

• Volgens het oriëntalisme kunnen we in literatuur vanuit het dominante westerse perspectief verschillende eigenschappen verwachten van westerse en niet-westerse personages. Brainstorm welke.

• Tip: welke eigenschappen kent Stern Saidjah toe?

Westerse en niet-westerse personages

Hoe zien we dit terug in Saidjah en Adinda?

Toespraak aan de hoofden van de Lebak:hoofdstuk 8 in het boek
(Saidjah en Adinda is hoofdstuk 17)

• Max Havelaar beschrijft hierin het onrecht dat de arme Javanen in Lebak ondergaan.

• Hij maakt duidelijk dat hij op de hoogte is van het onrecht tegen de inlandse arbeiders. Hij roept het beeld op van wat het nageslacht zal zeggen over de manier waarop de hoofden hun verantwoordelijkheden hebben gebruikt of misbruikt, en biedt aan om samen een einde te maken aan het stelen van buffels van de inlandse bevolking.

Leerdoelen: waar let je op tijdens het lezen?

• Je kunt uitleggen wie de hoofden van de Lebak zijn en wat hun rol is in het koloniale bewind van Nederlands-Indië.

• Je kent de inhoud van Havelaars toespraak

• Je kunt analyseren welke argumenten en overtuigingstechnieken Havelaar gebruikt.

• Je kunt bespreken wat de toespraak zegt over koloniale machtsverhoudingen en rechtvaardigheid.

• Je kunt je eigen mening geven over de effectiviteit en toon van de toespraak.

De toespraak tot de hoofden van Lebak: de film

Vergelijk:

Tekst film

Ik weet… dat velen onder u uitmunten in kennis en braafheid van hart. Ik hoop mijn kennis met die van u te kunnen vermeerderen. Ik heb gelezen dat er veel goeds is in Banten-Kidoel. Uw volk bezit rijstvelden in de dalen. En u hebt rijstvelden in de bergen. En u wilt allen in vrede leven. Maar ik heb ook ontdekt dat uw bevolking arm is. Daarover was ik verheugd omdat God mij gezonden heeft…naar een gebied waar nog veel werk te doen is. Anderen begrijpen niet dat wij zo arm zijn. Wij hebben in dit gebied akkers genoeg.Het ontbreekt ons niet aan regen. Op vele plaatsen is de grond zacht en vruchtbaar. De grond vraagt één graankorrel om een volle halm terug te geven. Toch zijn wij arm. Niet omdat God ons slaat met ramp na ramp…zodat we moeten zeggen: Hij wil het zo. Hoofden van Lebak, ons land is arm omdat wij zoveel misstappen hebben begaan. Daarom verlaten onze mensen dit land.

Tekst boek

Toen de Gouverneur-generaal my gelastte tot u te gaan om adsistent resident te zyn in deze afdeeling, was myn hart verheugd. Het kan u bekend zyn dat ik nooit Bantan-Kidoel had betreden. Ik liet my dus geschriften geven, d ie over uwe afdeeling handelen, en heb gezien dat er veel goeds is in Bantan-Kidoel. Uw volk bezit rystvelden in de dalen, en er zyn rystvelden op de bergen. En ge wenscht in vrede te leven, en 

ge begeert niet te wonen in de landstreken die bewoond worden door anderen. Ja, ik weet dat er veel goeds is in Bantan-Kidoel! 

Maar niet hierom alleen was myn hart verheugd. Want ook in andere streken zou ik veel goeds gevonden hebben. 

Want ik weet dat Allah den arme liefheeft, en dat Hy rykdom geeft aan wien hy beproeven wil. Maar tot de armen zendt Hy wie zyn woord spreekt, opdat zy zich oprichten in hun ellende. 

Doch ik ontwaarde dat uwe bevolking arm is, en hierover was ik blyde in het binnenste myner ziel. 

Geeft Hy niet regen waar de halm verdort, en een dauwdrup in den bloemkelk die dorst heeft? 

En is het niet schoon, te worden uitgezonden om de vermoeiden te zoeken, die achterbleven na den arbeid en neerzonken langs den weg, daar hun knieën niet sterk meer waren om optegaan naar de plaats van het loon? Zou ik niet verheugd wezen de hand te mogen reiken aan wie in de groeve viel, en een staf te geven aan wien de bergen beklimt? Zou niet myn hart opspringen als het ziet gekozen te zyn onder velen, om van klagen een gebed te maken en dankzegging van geween? 

Vervolg boek

ik ben zeer blyde geroepen te zyn in Bantan-Kidoel! 

Ik heb gezegd tot de vrouw die myne zorgen deelt en myn geluk grooter maakt: ‘verheug u, want ik zie dat Allah zegen geeft op het hoofd van ons kind! Hy heeft my gezonden naar een oord waar niet alle arbeid is afgeloopen, en Hy keurde my waardig daar te zyn vóór den tyd van den oogst. Want niet in het snyden der padie is de vreugde: de vreugde is in liet snyden der padie die men geplant heeft. En de ziel des menschen groeit niet van het loon, maar van den arbeid die het loon verdient. En ik zeide tot haar: Allah heeft ons een kind gegeven, dat eenmaal zeggen zal: ‘weet ge dat ik zyn zoon ben?’ En dan zullen er wezen in het land, die hem groeten met liefde, en die de hand zullen leggen op zyn hoofd, en zeggen zullen: ‘zet u neder aan ons maal, en bewoon ons huis, en neem uw deel aan wat wy hebben, want ik heb uwen vader gekend.’ 

Hoofden van Lebak, er is veel te arbeiden in uwe landstreek? 

Zeg my, is niet de landman arm? Rypt niet uw padie dikwerf ter voeding van wie niet geplant hebben? Zyn er niet vele verkeerdheden in uw land? Is niet het aantal uwer kinderen gering? 

Is er niet schaamte in uwe zielen, als de bewoner van Bandoeng dat daar ten-oosten ligt, uwe streken bezoekt, en vraagt: ‘waar zyn de dorpen, en waar de landbouwers? En waarom hoor ik den gamlang niet, die blydschap spreekt met koperen mond, noch het gestamp dër padie uwer dochters?’ 

Is het u niet bitter, te reizen van hier tot de Zuidkust, en de bergen te zien die geen water dragen op hunne zyden, of de vlakten waar nooit een buffel den ploeg trok? 

Ja, ja, ik zeg u dat uw en myn ziel daarover bedroefd is! En daarom juist zyn wy Allah dankbaar dat hy ons macht heeft gegeven om hier te arbeiden. 

Want wy hebben in dit land akkers voor velen, schoon de bewoners weinig zyn. En het is niet de regen die ontbreekt, want de toppen der bergen zuigen de wolken des hemels ter aarde. En niet overal zyn rotsen die plaats weigeren aan den wortel, want op veel plaatsen is de grond week en vruchtbaar, en roept om de graankorrel die hy ons wil weergeven in gebogen halm. En er is geen oorlog in het land die de padie vertreedt als ze nog groen is, noch ziekte die den patrol nutteloos maakt.(55). Noch zyn er zonnestralen, heeter dan noodig is om het graan te doen rypen dat u en uw kinderen voeden moet, noch banjirs die u doen jammeren: ‘wys my de plaats waar ik gezaaid heb!’(56) 

Waar Allah waterstroomen zendt, die de akkers wegnemen... waar Hy den grond hard maakt als dorre steen... waar Hy Zyn zon doet gloeien ter verschroejing... waar Hy oorlog zendt, die de velden omkeert... waar Hy slaat met ziekten die de handen slap maken, of met droogte die de aren doodt... daar, Hoofden van Lebak, buigen wy deemoedig het hoofd, en zeggen: ‘Hy wil het zoo!’ 

Maar niet aldus in Bantan-Kidoel! 

Wat valt je op?

De toespraak tot de hoofden van Lebak is heel bekend geworden omdat:

• het een briljant staaltje retorische kunst is,

• Wordt gebruikt om onrecht aan de kaak te stellen binnen de koloniale context van Nederlands-Indië, waarbij Max Havelaar (Multatuli) de hoofden vleierig maar scherp aanspreekt,

• De gezamenlijke verantwoordelijkheid  van de hoofden benadrukt en tegelijkertijd zijn lezers (de Nederlandse elite) confronteert met hun eigen hypocrisie

Leestaak deze week

• Lees de toespraak aan de hoofden van de Lebak (reader p. 37- 45)

• Lees de aanvullende bron op Padlet.

Essay: Wat doet de Toespraak tot de Hoofden van Lebak met jou?

• In de Toespraak tot de Hoofden van Lebak probeert Max Havelaar de Javaanse bestuurders aan te spreken op hun geweten. Hij spreekt met passie, boosheid en idealisme over rechtvaardigheid en verantwoordelijkheid. Ook al is de tekst oud, zijn boodschap kan nog steeds iets bij je oproepen: bewondering, twijfel, irritatie of juist inspiratie.

• Opdracht:
  Schrijf een mini-essay van ongeveer 150 woorden waarin je laat zien hoe jij reageert op de toespraak én wat je ervan kunt leren. Verwerk daarbij ten minste één verwijzing naar de tekst (een citaat of een korte beschrijving van een passage). Kies één van de onderstaande invalshoeken:

• Keuze 1 – Persoonlijk- belevend Wat kun jij ervan leren?
  Wat kun jij als spreker of leerling vandaag nog leren van Havelaars manier van spreken en overtuigen? Wat raakt jou in zijn woorden — en waarom?

• Keuze 2 – Analytisch Hoe overtuigt hij?
  Welke retorische middelen gebruikt Max Havelaar om zijn publiek te raken en overtuigen (bijvoorbeeld emotie, herhaling of moreel appel)? Wat vind jij daarvan: werkt het nog steeds of niet meer, en waarom?

• Keuze 3 – Kritisch / omgekeerde speech
  Kijk kritisch naar de manier waarop Max Havelaar de regenten toespreekt. Welke eigenschappen, houdingen of gedragingen benadrukt hij in zijn woorden? Denk daarna na over hoe de speech op de regenten zelf zou overkomen. Schrijf een omgekeerde speech: laat een regent het woord nemen en reageren op Havelaars kritiek. Gebruik je analyse van de manier waarop hij hen toespreekt om een geloofwaardige en overtuigende reactie te geven.