Memo 2 KGT H1 Burgers en stoommachines

• newEditor
• Geschiedenis
• Middelbare school
• vmbo k
• Leerjaar 2

Burgers en stoommachines

1

vmbo-kgt

Oriëntatie op het hoofdstuk

Lees het bijschrift en bekijk de afbeelding.

Kijkvraag:

Bedenk twee voordelen van een stoomtrein ten opzichte van andere vervoermiddelen, zoals de koets of trekschuit.

Wat weet je over …

bestaansmiddelen.

Blader door hoofdstuk 1. Over welk nieuw bestaansmiddel gaat dit hoofdstuk? En over welke bestaansmiddelen heb je al geleerd?

Een stoomlocomotief rijdt station Amsterdam Centraal binnen. (Foto rond 1920.)

Text

Oriëntatie in de tijd

Oriëntatie op de kaart

Welke steden werden verbonden met elkaar door de eerste spoorwegen in Nederland?

Oriëntatie op de kaart

Overzicht van het hoofdstuk

Historisch denken

Continuïteit en verandering

Leerdoelen:

• Je kunt voorbeelden geven van snelle, langzame, grote en kleine veranderingen.

• Je kunt uitleggen wat een revolutie is.

• Je kunt onderscheiden wat in een bepaalde tijd op politiek, sociaal, economisch en cultureel gebied verandert en wat hetzelfde blijft.

Toepassen

Kiesrecht voor vrouwen

Leerdoel:

• Je kunt je kennis uit een basisparagraaf toepassen.

• Je onderzoekt twee bronnen over het vrouwenkiesrecht.

Vrouwen aan het werk

Leerdoel:

• Je kunt je kennis uit een basisparagraaf toepassen.

• Je onderzoekt hoe een werkdag van een arbeidersvrouw eruit zag.

De industriële revolutie basis

§1.1

Ga naar de online Ontdekkingsplaat

Bedenk een feit dat in deze bron te zien is, en bedenk ook een mening over wat te zien is in deze bron.

De industriële revolutie basis

Leerdoel:

Je kunt uitleggen waarom huisnijverheid verdween toen er fabrieken kwamen.

§1.1

Oorzaken van de industrialisatie

Leerdoel:

• Je kunt vier oorzaken noemen van de industrialisatie in Groot-Brittannië en beschrijven wanneer deze in Nederland begon.

Gevolgen van de industrialisatie

Leerdoel:

• Je kunt ten minste vier gevolgen van de industriële revolutie noemen.

Geen begrippen

Begrippen:

verstedelijking

arbeider

industriële revolutie

moderne tijd

Van handwerk naar machine

Begrippen:

huisnijverheid

fabriek

industrialisatie

Begrippen:

• huisnijverheid

  • fabriek

  • industrialisatie

De industriële revolutie basis

Leerdoel:

Je kunt uitleggen waarom huisnijverheid verdween toen er fabrieken kwamen.

§1.1

Bron 2 Deze wever werkt thuis bij het zolderraam. Hij werkt met gereedschap om de draad op de spoel te zetten. Met de spoel gaat hij straks een stof weven. Rechts staat het weefgetouw.

Van handwerk naar machine

De industriële revolutie basis

§1.1

Geen begrippen

Leerdoel

• Je kunt vier oorzaken noemen van de industrialisatie in Groot-Brittannië en beschrijven wanneer deze in Nederland begon.

Bron 3 Industrie in Enschede rond 1900. (Tekening uit 1916.)

Oorzaken van de industrialisatie

De industriële revolutie basis

§1.1

Begrippen:

• verstedelijking

  • arbeider

  • industriële revolutie

  • moderne tijd

Leerdoel:

• Je kunt ten minste vier gevolgen van de industriële revolutie noemen.

Bron 5 In 1866 waren er grote explosies in een steenkoolmijn bij Barnsley in Groot-Brittannië. Daarbij kwamen 361 mijnwerkers en hulpverleners om het leven. Zij waren tussen de 10 en 67 jaar oud.

Gevolgen van de industrialisatie

Memory game van paragraaf 1.1 basis

Antwoorden van Memory game van paragraaf 1.1 basis

Differentiëren

Vind je paragraaf 1 moeilijk?

Dit kun je doen:

Kennis

• Maak de herhalingsvragen (docentmateriaal).

• Oefen online begrippen en jaartallen met de Flitskaarten (leerlingmateriaal).

Kennis en toepassen

• Maak online de Test jezelf bij deze paragraaf (leerlingmateriaal).

Beheers je de stof van paragraaf 1?

Dit kun je doen:

• Werk verder in de volgende paragraaf.

• Maak één van de twee steropdrachten voor extra uitdaging (docentmateriaal).

• Maak de Verdiepingsparagraaf (leerlingmateriaal).

Leven in een industriestad basis

§1.2

Ga naar de online Ontdekkingsplaat

Deze bron vertelt iets over de werkomstandigheden in mijnen.

Noem drie dingen die je uit deze bron te weten komt over de werkomstandigheden in een mijn.

Leven in een industriestad basis

Leerdoel:

Je kunt de werk- en leefomstandigheden van arbeiders beschrijven.

§1.2

Het leven van de burgerij

Leerdoel:

• Je kunt de werk- en leefomstandigheden van de gegoede burgerij en de middenklasse beschrijven.

Het leven van arbeiders

Het liberalisme

Leerdoel:

• Je kunt een belangrijk economisch idee en een belangrijk politiek idee noemen van liberalen in de 19e eeuw.

Begrippen:

gegoede burgerij

middenklasse

Geen begrippen

Begrippen:

liberaal

liberalisme

grondrecht

kiesrecht

Leven in een industriestad basis

§1.2

Geen begrippen

Leerdoel:

• Je kunt de werk- en leefomstandigheden van arbeiders beschrijven.

Bron 2 In de grote steden woonden in bepaalde buurten enorm veel mensen. Zoals hier, in deze arbeiderswijk in Amsterdam. De huizen werden per kamer aan gezinnen verhuurd.

Het leven van arbeiders

Leven in een industriestad basis

§1.2

Begrippen:

• gegoede burgerij

  • middenklasse

Leerdoel:

• Je kunt de werk- en leefomstandigheden van de gegoede burgerij en de middenklasse beschrijven.

Bron 4 Portret van de familie Waller: vader en moeder met hun zes kinderen bij de piano. Bloemendaal, 1913. (Foto van Adriaan Boer.)

Het leven van de burgerij

Leven in een industriestad basis

§1.2

Begrippen:

• liberaal

  • liberalisme

  • grondrecht

  • kiesrecht

Leerdoel:

• Je kunt een belangrijk economisch idee en een belangrijk politiek idee noemen van liberalen in de 19e eeuw.

Het liberalisme

Bron 5 Een tekening van een grote aardewerkfabriek in Maastricht, rond 1865. Petrus Regout richtte het familiebedrijf op. (Portret uit 1849.)

Memory game van paragraaf 1.1 en 1.2 basis

Paragraaf 1 = WIT, Paragraaf 2 = GROEN

Antwoorden van Memory game van paragraaf 1.1 en 1.2 basis

Paragraaf 1 = WIT, Paragraaf 2 = GROEN

Differentiëren

Vind je paragraaf 2 moeilijk?

Dit kun je doen:

Kennis

• Maak de herhalingsvragen (docentmateriaal).

• Oefen online begrippen en jaartallen met de Flitskaarten (leerlingmateriaal).

Kennis en toepassen

• Maak online de Test jezelf bij deze paragraaf (leerlingmateriaal).

Toepassen

• Oefen met bronnen in Toepassen (leerlingmateriaal).

Beheers je de stof van paragraaf 2?

Dit kun je doen:

• Werk verder in de volgende paragraaf.

• Maak één van de twee steropdrachten voor extra uitdaging (docentmateriaal).

• Maak de Verdiepingsparagraaf (leerlingmateriaal).

Arbeiders gaan samenwerken basis

§1.3

Ga naar de online Ontdekkingsplaat

Door samen te werken en met z'n allen te staken probeerden arbeiders hun positie te verbeteren.

Zou jij zelf lid worden van een vakbond (een beroepsvereniging), zodat je samen met andere werknemers sterk staat. Of vind je dat in deze tijd niet meer nodig? Geef een argument voor je mening.

Arbeiders gaan samenwerken basis

Leerdoel:

Je kunt beschrijven wat verschillende groepen deden om de arbeiders en armen te helpen.

§1.3

Het socialisme

Leerdoel:

• Je kunt uitleggen wat socialisten wilden veranderen aan de samenleving en hoe ze dat wilden doen.

Samen sterk

Sociale wetten

Leerdoel:

• Je kunt met een voorbeeld uitleggen hoe sociale wetten de situatie van arbeiders verbeterden.

Begrippen:

socialisme

socialist

politieke partij

algemeen kiesrecht

Begrippen:

sociale wet

Begrippen:

liefdadigheid

vakbond

Arbeiders gaan samenwerken basis

§1.3

Begrippen:

• liefdadigheid

  • vakbond

Leerdoel:

• Je kunt beschrijven wat verschillende groepen deden om de arbeiders en armen te helpen.

Bron 2 Een vrouw zamelt geld in voor een goed doel, zoals hulp aan arme mensen. (Amsterdam, 1908-1914.)

Samen sterk

Arbeiders gaan samenwerken basis

§1.3

Begrippen:

• socialisme

  • socialist

  • politieke partij

  • algemeen kiesrecht

Leerdoel:

• Je kunt uitleggen wat socialisten wilden veranderen aan de samenleving en hoe ze dat wilden doen.

Bron 3 De leider van de socialisten houdt een toespraak tijdens een demonstratie. (Foto van rond 1900.)

Het socialisme

Arbeiders gaan samenwerken basis

§1.3

Begrippen:

• sociale wet

Leerdoel:

• Je kunt met een voorbeeld uitleggen hoe sociale wetten de situatie van arbeiders verbeterden.

Bron 4 De arbeidsinspectie fotografeerde deze overtreding van de Wet op de Kinderarbeid. Deze kinderen werkten in de jutespinnerij Ter Horst in Rijssen.

Sociale wetten

Memory game van paragraaf 1.1 t/m 1.3 basis

Paragraaf 1 = WIT, Paragraaf 2 = GROEN, Paragraaf 3 = BLAUW

Antwoorden van Memory game van paragraaf 1.1 t/m 1.3 basis

Paragraaf 1 = WIT, Paragraaf 2 = GROEN, Paragraaf 3 = BLAUW

Differentiëren

Vind je paragraaf 3 moeilijk?

Dit kun je doen:

Kennis

• Maak de herhalingsvragen (docentmateriaal).

• Oefen online begrippen en jaartallen met de Flitskaarten (leerlingmateriaal).

Kennis en toepassen

• Maak online de Test jezelf bij deze paragraaf (leerlingmateriaal).

Toepassen

• Oefen met bronnen in Toepassen (leerlingmateriaal).

Beheers je de stof van paragraaf 3?

Dit kun je doen:

• Werk verder in de volgende paragraaf.

• Maak één van de twee steropdrachten voor extra uitdaging (docentmateriaal).

• Maak de Verdiepingsparagraaf (leerlingmateriaal).

Meer mensen krijgen inspraak basis

§1.4

Ga naar de online Ontdekkingsplaat

Bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer (het Nederlandse parlement) in 2021 stemde 78% van de burgers die mogen stemmen. Dat zijn veel mensen, maar het betekent ook dat 1 op 5 personen niet stemde.

Waarom zouden sommige mensen niet gaan stemmen? Bedenk ook met je kennis over de geschiedenis van het kiesrecht een argument om wél te gaan stemmen.

Meer mensen krijgen inspraak basis

Leerdoel:

Je kunt uitleggen wat er in het bestuur van Nederland veranderde door de grondwet van 1848.

§1.4

Vrouwen willen gelijkheid

Leerdoel:

• Je kunt uitleggen wat feministen wilden veranderen aan de samenleving.

Een nieuwe grondwet

Nederland wordt een democratie

Leerdoel:

• Je kunt beschrijven dat Nederland steeds democratischer werd.

Geen begrippen

Begrippen:

grondwet

parlement

regering

parlementaire democratie

Begrippen:

feminisme

eerste feministische golf

Meer mensen krijgen inspraak basis

§1.4

Begrippen:

• grondwet

  • parlement

  • regering

  • parlementaire democratie

Leerdoel:

• Je kunt uitleggen wat er in het bestuur van Nederland veranderde door de grondwet van 1848.

Bron 2 Johan Rudolf Thorbecke schreef mee aan de nieuwe grondwet van 1848. (Portret gemaakt door Johan Heinrich Neuman in 1852.)

Een nieuwe grondwet

Meer mensen krijgen inspraak basis

§1.4

Leerdoel:

• Je kunt uitleggen wat feministen wilden veranderen aan de samenleving.

Bron 3 De Vereniging voor Vrouwenkiesrecht in actie. Vrouwen trokken met twee reclamewagens door Amsterdamse straten en deelden pamfletten uit voor een bijeenkomst op 15 februari 1914.

Vrouwen willen gelijkheid

Begrippen:

feminisme

eerste feministische golf

Geen begrippen

Leerdoel:

• Je kunt beschrijven dat Nederland steeds democratischer werd.

Bron 4 Een vrouw stemt in 1921 voor het eerst tijdens de verkiezingen voor de gemeenteraad van Amsterdam.

§1.4

Meer mensen krijgen inspraak basis

Nederland wordt een democratie

Memory game van paragraaf 1.1 t/m 1.4 basis

Paragraaf 1 = WIT, Paragraaf 2 = GROEN, Paragraaf 3 = BLAUW, Paragraaf 4 = ORANJE

Antwoorden van Memory game van paragraaf 1.1 t/m 1.4 basis

Paragraaf 1 = WIT, Paragraaf 2 = GROEN, Paragraaf 3 = BLAUW, Paragraaf 4 = ORANJE

Differentiëren

Vind je paragraaf 4 moeilijk?

Dit kun je doen:

Kennis

• Maak de herhalingsvragen (docentmateriaal).

• Oefen online begrippen en jaartallen met de Flitskaarten (leerlingmateriaal).

Kennis en toepassen

• Maak online de Test jezelf bij deze paragraaf (leerlingmateriaal).

Toepassen

• Oefen met bronnen in Toepassen (leerlingmateriaal).

Beheers je de stof van paragraaf 4?

Dit kun je doen:

• Maak de Verdiepingsparagraaf (leerlingmateriaal).