Biologie Examentraining: Organen en Systemen

Biologie Examentraining: Organen en Systemen

1 / 63
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBiologieMiddelbare schoolvmbo kLeerjaar 4

In deze les zitten 63 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Biologie Examentraining: Organen en Systemen

Leerdoelen

Aan het einde van de les kun je de functies van de lever, nieren, huid en het lymfestelsel uitleggen en verschillen tussen planten-, vlees- en alleseters benoemen.

Wat weet je al over de functies van de lever en nieren?

Lever: Functies

  1. Regelt het glucosegehalte door omzetting van glucose en glycogeen.

  2. Zet voedingsstoffen om, zoals fibrinogeen voor bloedstolling.

  3. Produceert gal voor vetverwerking en slaat het tijdelijk op in de galblaas.

  4. Breekt afvalstoffen af, zoals dode rode bloedcellen (ontlasting wordt bruin).

  5. Breekt overtollige eiwitten af, waarbij ureum ontstaat.

  6. Verwijdert gifstoffen zoals alcohol en medicijnen uit het bloed.

Hepatites

  1. De lever kan ontstoken raken door een hepatitisvirus (hepatitis).

  2. Er zijn verschillende vormen, zoals hepatitis A, B, C en E.

  3. Hepatitis B verspreidt zich via bloedcontact of onveilige seks.

  4. Klachten zijn vaak mild en verdwijnen vanzelf, maar de ziekte kan chronisch worden.

  5. Een chronische ontsteking kan levercirrose veroorzaken (afsterven van levercellen).

  6. Langdurige ontsteking verhoogt het risico op leverkanker.

Wat is een belangrijke functie van de lever?

A

Opslaan van zuurstof

B

Ontgiften van schadelijke stoffen

C

Produceren van insuline

D

Reguleren van hartslag

Welke stof wordt door de lever geproduceerd?

A

Adrenaline

B

Insuline

C

Serotonine

D

Gal voor vetvertering

Wat reguleert de lever in het bloed?

A

Lichaamstemperatuur

B

Hartslag

C

Bloeddruk

D

Bloedsuikerspiegel

Nieren

  1. Liggen boven in de buikholte, achter de lever en maag.

  2. Ontvangen zuurstofrijk bloed via de nierslagaders, dat afvalstoffen bevat (zoals ureum).

  3. Verwijderen schadelijke stoffen en zuiveren het bloed, dat via de nieraders wegstroomt.

  4. Bestaan uit nierschors, niermerg en nierbekken.

  5. In nierschors en niermerg vindt filtratie en uitscheiding plaats, waarbij urine ontstaat..

Urineafvoer en regulatie


  • Urine wordt in de nierbekkens verzameld en via urineleiders naar de blaas afgevoerd.

  • Urineblaas slaat urine tijdelijk op, zodat je niet constant hoeft te plassen.

  • Urine verlaat het lichaam via de urinebuis tijdens het plassen.

  • De samenstelling van urine varieert; veel drinken maakt urine lichter, weinig drinken maakt het donkerder.

  • De nieren helpen het inwendige milieu constant te houden door water, zouten en afvalstoffen uit te scheiden.

Wat is de belangrijkste functie van de nieren?

A

Afvalstoffen uit het bloed filteren

B

Voedingsstoffen opslaan

C

Bloeddruk verhogen

D

Zuurstof transporteren

Welke stof wordt door de nieren uitgescheiden?

A

Ureum

B

Eiwitten

C

Glucose

D

Vitamines

Wat reguleren de nieren in het lichaam?

A

Haargroei

B

Spijsvertering

C

Vochtbalans

D

Lichaamsbeweging

Uitwendig en inwendig milieu

  1. Het uitwendige milieu omvat de omgeving, lucht in de longen en inhoud van het darmkanaal.

  2. Het inwendige milieu bestaat uit weefselvloeistof en bloedplasma.

  3. De huid en slijmvliezen vormen een barrière tussen deze milieus.

Opname, opslag en uitscheiding van stoffen

  1. Voedingsstoffen en zuurstof worden opgenomen in het bloed.

  2. Overtollige stoffen worden opgeslagen (bv. glucose als glycogeen, vet in het beenmerg).

  3. Afvalstoffen worden uitgescheiden door longen, lever en nieren.

De rol van hormonen

  1. Hormonen zoals insuline en glucagon houden het glucosegehalte constant.

  2. Zenuwcellen en zintuigen helpen bij het reguleren van het inwendige milieu.

De huid – structuur en functies

  1. Bestaat uit: opperhuid, lederhuid en onderhuids bindweefsel.

  2. Functies:

    • Bescherming tegen schade, infecties en uv-straling.

    • Voorkomen van uitdroging.

Opperhuid – bescherming en vernieuwing

  1. Bestaat uit: hoornlaag en kiemlaag.

  2. Hoornlaag: dode cellen, slijt af en beschermt tegen infecties.

  3. Kiemlaag: levende cellen die zich delen en verhoornen.

  4. Pigmentcellen: beschermen tegen uv-straling.

Lederhuid en onderhuidse lagen

  1. Lederhuid: bevat bloedvaten, zintuigen, haarzakjes, talgklieren en zweetklieren.

  2. Onderhuids bindweefsel: slaat vet op voor isolatie en reserve-energie..

Warmteregulatie

  1. Bij warmte:

    • Zweet verdampt → afkoeling.

    • Bloedvaten verwijden → meer warmteafgifte.

  2. Bij kou:

    • Bloedvaten vernauwen → minder warmteverlies.

    • Spiertjes trekken samen (kippenvel).

Samenvatting

  1. Het lichaam regelt constant de opname, opslag en uitscheiding van stoffen.

  2. De huid beschermt en helpt bij warmteregulatie.

  3. Hormonen en zenuwstelsel werken samen om het lichaam in balans te houden.

Wat is de rol van hormonen?

A

Reguleren van lichaamsprocessen

B

Zorgen voor spiergroei

C

Voorkomen van ziekte

D

Verhogen van temperatuur

Waar worden stoffen opgeslagen in het lichaam?

A

In de huid

B

In de lever en vetweefsel

C

In de spieren

D

In de longen

Hoe worden stoffen uitgescheiden?

A

Via ademhaling

B

Via voeding

C

Via huidtranspiratie

D

Via urine en ontlasting

Wat is het inwendig milieu?

A

De interne omgeving van het lichaam

B

De buitenste huidlaag

C

De spieren in het lichaam

D

De lucht om ons heen

Wat is de bovenste laag van de huid?

A

Onderhuidsbindweefsel

B

Opperhuid

C

Lederhuid

D

Zweetklieren

Welke huidlaag bevat bloedvaten?

A

Opperhuid

B

Onderhuidsbindweefsel

C

Lederhuid

D

Haarfollikels

Wat reguleert de lichaamstemperatuur?

A

Talglieren

B

Opperhuid

C

Zweetklieren

D

Haarfollikels

Welke laag is het dikst?

A

Onderhuidsbindweefsel

B

Epidermis

C

Lederhuid

D

Opperhuid

Wat is de functie van onderhuidsbindweefsel?

A

Bloedcirculatie

B

Haarproductie

C

Isolatie en opslag van vet

D

Zweetafgifte

Lymfestelsel

Learning objective

Functies van het lymfestelsel


  • Afvoer van afvalstoffen uit de organen

  • Afweer tegen ziekteverwekkers

Weefselvloeistof en lymfe

  1. Weefselvloeistof: vocht tussen de cellen met zuurstof en voedingsstoffen

  2. Cellen nemen stoffen op en geven afvalstoffen af

  3. Lymfe: bevat water, witte bloedcellen, antistoffen, hormonen en afvalstoffen

Lymfevaten en stroming

  1. Lymfevaten voeren lymfe weg van de organen

  2. Kleppen zorgen ervoor dat lymfe maar één kant op stroomt

  3. Alle lymfe komt via de rechterlymfestam en borstbuis in het bloed terecht

Lymfeknopen

  1. Liggen in hals, oksels en liezen

  2. Functie: zuiveren lymfe van schadelijke stoffen en ziekteverwekkers

  3. Bevatten witte bloedcellen die antistoffen maken

Wat is de functie van het lymfestelsel?

A

Immuunsysteem ondersteunen

B

Afvalstoffen verwijderen

C

Zuurstoftransport regelen

D

Bloedcirculatie verbeteren

Waar bevinden zich lymfeknopen?

A

In de nek

B

In de lever

C

In de longen

D

Onder de oksels

Wat bevat lymfevocht?

A

Rode bloedcellen

B

Voedingsstoffen

C

Witte bloedcellen

D

Zwarte bloedcellen

Wat gebeurt er bij een infectie?

A

Lymfeknopen zwellen op

B

Lymfe stopt met stromen

C

Bloeddruk stijgt

D

Meer witte bloedcellen

Wat is de rol van lymfeknopen?

A

Ziektebestrijding

B

Filteren van lymfe

C

Zuurstof toevoegen

D

Bloed ophopen

Vlees- planten- en alleseters

Tanden

  1. Tanden en kiezen zitten met wortels in de kaak

  2. Kroon: zichtbaar deel van tand of kies

  3. Glazuur: beschermt tandbeen tegen slijtage

Planteneters

  1. Voeding: alleen plantaardig voedsel

  2. Kenmerken:

    • Lang darmkanaal

    • Plooikiezen: harde richels malen voedsel fijn

    • Geen hoektanden

Vleeseters

  1. Voeding: alleen dierlijk voedsel

  2. Kenmerken:

    • Kort darmkanaal

    • Knipkiezen: snijden vlees in stukken

    • Grote, scherpe hoektanden

Alleseters

  1. Voeding: plantaardig en dierlijk voedsel

  2. Kenmerken:

    • Middellang darmkanaal

    • Knobbelkiezen: malen voedsel fijn

    • Hoektanden meestal aanwezig

Tandverzorging en tandbederf

  1. Tandplak: plakkerig laagje van bacteriën, speeksel en voedselresten

  2. Bacteriën zetten suikers om in zuur → tast glazuur aan

  3. Gaatjes (cariës): ontstaan als glazuur oplost

Tanderosie

  1. Oorzaak: zure dranken en voedingsmiddelen

  2. Gevolg: glazuur lost op, tanden worden zwakker

  3. Voorkomen: minder vaak zure dranken drinken, water en thee verkiezen

Hoe houd je je gebit gezond?

  1. Twee keer per dag poetsen met fluoride tandpasta

  2. Beperken van suikerrijke tussendoortjes

  3. Tandplak verwijderen om tandsteen te voorkomen

Wat zijn de belangrijkste functies van kiezen?

A

Kauwen van voedsel

B

Smaak van voedsel verbeteren

C

Voedsel verteren in de maag

D

Malen van voedsel

Wat is een vleeseter?

A

Heeft scherpe tanden

B

Heeft platte kiezen

C

Eet voornamelijk vlees

D

Eet alleen planten

Wat zijn planteneters?

A

Eten voornamelijk planten

B

Hebben scherpe hoektanden

C

Hebben platte kiezen

D

Eten alleen vlees

Wat is het verschil tussen kiezen en tanden?

A

Tanden zijn alleen voor vleeseters

B

Tanden zijn sterker dan kiezen

C

Kiezen zijn groter

D

Kiezen malen voedsel

Waarom hebben vleeseters scherpe tanden?

A

Om sneller te eten

B

Om hun voedsel te verteren

C

Voor het malen van planten

D

Om vlees te kunnen scheuren

Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.

Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.

Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.