Feit, mening, argument, standpunt
Feit, mening, argument, standpunt
Lesdoel
Feiten, meningen, standpunten, argumenten, drogredenen herkennen
Lesopbouw
Uitleg, tussendoor voor oefenen
=objectief
=subjectief
Feiten en meningen
Feiten zijn uitspraken die waar of niet waar zijn. Ze zijn controleerbaar.
Bijvoorbeeld:
✅ "39 procent van de Nederlanders doet de dagelijkse boodschappen met de auto."
Je kunt onderzoeken of dit klopt door naar statistieken te kijken.
Meningen zijn niet controleerbaar als feit. Je kunt het ermee eens of oneens zijn.
Bijvoorbeeld:
✅ "Mensen zouden de auto vaker moeten laten staan."
Sommige mensen vinden dit een goed idee, anderen niet.
Standpunten en argumenten
Een argument wordt gebruikt om een standpunt te onderbouwen
Een tegenargument gebruik je om aan te tonen dat een standpunt onjuist is
Een weerlegging gebruik je om het tegenargument onderuit te halen.
Voorbeeld:
Melk is gezond (= standpunt) omdat er veel voedingsstoffen in zitten die belangrijk zijn voor een mens. (= argument)
Hier is tegenin te brengen dat veel mensen er allergisch voor zijn. (= tegenargument) en melk dus niet gezond is. Echter zijn de meeste mensen niet allergisch voor melk (=weerlegging), dus kan je nog steeds stellen dat melk gezond is.
Signaalwoorden die een argument aangeven: omdat, want, namelijk, immers, als
Signaalwoorden die een standpunt aangeven: ik vind, dus, daarom, zou moeten, .... is (mening)
Standpunt
Een standpunt geeft de mening van iemand weer. Dit kun je vaak herkennen aan signaalwoorden zoals ik vind, daarom en dus.
Bijvoorbeeld:
✅ "Ik vind dat de bestrijding van de eikenprocessierups niet goed is gegaan."
✅ "Daarom moeten we meer doen aan klimaatverandering!."
Argument
Een argument ondersteunt een standpunt. Argumenten herken je aan signaalwoorden zoals omdat, want, doordat, namelijk.
Bijvoorbeeld:
✅ "(...), want de gemeente kwam pas na zes weken in actie om die vervelende rupsen te bestrijden."
✅ "Mensen moeten namelijk door klimaatverandering steeds vaker op de vlucht slaan.”
Standpunt = mening
Bijvoorbeeld: Snow White is een mooie film.
In betoog: hoofdgedachte = standpunt = conclusie
Argument = mening of feit
-subjectief argument
Bijvoorbeeld: ,want de filmmuziek is erg mooi.
-objectief argument
Bijvoorbeeld: ,want de actrice die Snow White speelt heeft veel prijzen gewonnen voor eerdere films.
Redenering
=
Standpunt + argument
Ik vind dat de bestrijding van de eikenprocessierups niet goed is gegaan (standpunt), want de gemeente kwam pas na zes weken in actie om die vervelende rupsen te bestrijden (argument).
We moeten meer doen aan klimaatverandering! (standpunt). Mensen moeten namelijk door klimaatverandering steeds vaker op de vlucht slaan. (argument)
Redeneringen kan je altijd in een als/dan-constructie zetten. De volgende redeneringen zijn logisch:
Als de gemeente pas na zes weken in actie kwam om de eikenprocessierupsen te bestrijden, dan is de bestrijding van de eikenprocessierups niet goed gegaan.
Als mensen door klimaatverandering steeds vaker op de vlucht moeten slaan, dan moeten we meer doen aan klimaatverandering.
Een onlogische redenering kan je opmerken wanneer je een redenering in een als/dan-constructie zet.
Die megastallen zijn helemaal niet zielig voor dieren, want die dieren worden toch geslacht.
Als dieren geslacht worden, dan is het niet zielig om ze op te sluiten in megastallen.
De argumentatie is niet logisch.
Maken
Opdracht 1 en 2 van werkblad
Opdracht 1: Feit of mening?
Feit
Mening
Feit
Mening
Feit
Mening
Feit
Mening
Opdracht 2: Standpunt en argument herkennen
1. Omdat jongeren vaak te weinig slapen, (zouden middelbare scholen later moeten beginnen.)
2. (Mijn school moet een kantine met gezondere opties aanbieden), want bijna alles wat er nu te koop is, is ongezond.
3. (Dit dorp heeft dringend een speeltuin nodig.) Er is namelijk nergens een plek waar kleine kinderen veilig kunnen spelen.
4. (Fastfood moet duurder worden), want obesitas is een steeds groter probleem in onze samenleving.
5. (De gemeente moet de fietspaden beter onderhouden.) Als ze dat niet doen, gebeuren er steeds meer ongelukken.
6. Tieners presteren slechter op school als ze te vroeg moeten beginnen. (Dus het lesrooster zou moeten worden aangepast.)
7. Er is te weinig groen in de stad, en dat is slecht voor het milieu. (Daarom moeten er meer parken worden aangelegd.)
8. Omdat deze acteur al drie Oscars heeft gewonnen, (is hij zonder twijfel de beste acteur aller tijden.)
9. (Het openbaar vervoer moet goedkoper worden), want veel mensen kunnen het zich nauwelijks veroorloven.
10. (Elektrische auto’s zijn niet zo duurzaam als mensen denken.) De productie van batterijen zorgt namelijk voor veel milieuschade.
Drogredenen
Drogredenen zijn argumenten die niet kloppen. Ze lijken overtuigend, maar zijn ongeldig of misleidend. Vaak merk je niet direct dat er iets mis is met de redenering.
1. Aanval op de persoon
Hierbij wordt iemand niet op basis van argumenten bekritiseerd, maar persoonlijk aangevallen.
Bijvoorbeeld:
❌ "Hoe kan jij als alcoholist een fatsoenlijke mening geven over de politiek?"
Dit zegt niets over het argument van de persoon, alleen iets over zijn privéleven.
2. Misbruik maken van autoriteit
Een beroep doen op een autoriteit die onbetrouwbaar is, bijvoorbeeld omdat diegene geen expert is op dat gebied of een eigen belang heeft.
Bijvoorbeeld:
❌ "Mensen moeten meer doen tegen phishing en andere vormen van cybercrime. Rapper Ronnie Flex is het met me eens!" (Ronnie Flex is geen expert op dit gebied.)
❌ "Megastallen leveren geen gevaar voor de volksgezondheid. Dat zei varkensboer Minnema, die al jaren een megastal heeft." (Minnema heeft een eigen belang en is dus niet objectief.)
Ook een vaag beroep op een bron is een onjuist beroep op autoriteit:
❌ "Het is waar, want ik zag het op YouTube."
3. Overhaaste generalisatie
Hierbij wordt een conclusie getrokken op basis van te weinig gegevens.
Bijvoorbeeld:
❌ "Het was afgelopen winter best koud, dus het klimaat verandert helemaal niet!"
(Eén koude winter zegt niets over klimaatverandering.)
❌ "Ik ben een weekend in Londen geweest en het heeft het hele weekend geregend. Het is daar altijd slecht weer!"
(Eén ervaring betekent niet dat het altijd zo is.)
❌ "Mijn vriend heeft me bedrogen, dus alle mannen zijn niet te vertrouwen."
(Je kunt niet iedereen over één kam scheren op basis van één persoon.)
Voorbeeld
4. Cirkelredenering
Het standpunt en het argument zijn hier eigenlijk hetzelfde, alleen anders geformuleerd.
Bijvoorbeeld:
❌ "Ik vind Willem Alexander geen sympathieke man, want ik mag hem niet zo."
(Er wordt geen extra reden gegeven, alleen een herhaling van de mening.)
5. Populistisch argument
Dit gebeurt op twee manieren:
a) Publiek bespelen – Iets zo beweren dat je publiek er niet tegenin durft te gaan.
❌ “Ieder weldenkend mens vindt dat Wilders een slechte politicus is.”
b) Beroep doen op meerderheid – Denken dat iets waar is omdat veel mensen het zeggen.
❌ "Dit restaurant is het beste, want het is altijd volgeboekt."
(Een populair restaurant hoeft niet per se de beste kwaliteit te hebben.)
Maken
Opdracht 3 van werkblad
Opdracht 3: Welke drogreden?
A. Aanval op de persoon
E. Populistisch argument
E. Populistisch argument
B. Misbruik van autoriteit
D. Cirkelredenering
C. Overhaaste generalisatie
C. Overhaaste generalisatie
A. Aanval op de persoon
C. Overhaaste generalisatie
B. Misbruik van autoriteit
E. Populistisch argument
C. Overhaaste generalisatie
E. Populistisch argument
B. Misbruik van autoriteit
C. Overhaaste generalisatie
A. Aanval op de persoon
Afsluiting
Wat is een feit en wat is een mening?
Aan welke signaalwoorden kan je een standpunt herkennen?
Aan welke signaalwoorden kan je een argument herkennen?
Afsluiting
Wat betekenen de volgende drogredenen?
Aanval op de persoon
Misbruik van autoriteit
Overhaaste generalisatie
Cirkelredenering
Populistisch argument
Van welke drogreden is er sprake?
"Je kunt niet naar haar advies luisteren over gezondheid, want ze is altijd ziek.“
Cirkelredenering
Populistisch argument
Aanval op de persoon
Onjuist beroep op autoriteit
Afsluiting
Van welke drogreden is er sprake?
"Je kunt niet naar haar advies luisteren over gezondheid, want ze is altijd ziek.“
Aanval op de persoon
"Je kunt niet naar haar advies luisteren over gezondheid, want ze is altijd ziek."
Toelichting: Hier wordt de persoon zelf aangevallen in plaats van dat het argument over gezondheid wordt besproken.
Van welke drogreden is er sprake?
"Volgens mijn kapper moeten we allemaal 10 glazen water per dag drinken om gezond te blijven, dus dat moet wel waar zijn.“
Aanval op de persoon
Onjuist beroep op autoriteit
Populistisch argument
Overhaaste generalisatie
Afsluiting
Van welke drogreden is er sprake?
"Volgens mijn kapper moeten we allemaal 10 glazen water per dag drinken om gezond te blijven, dus dat moet wel waar zijn.“
Misbruik van autoriteit
Toelichting: De kapper wordt aangehaald als autoriteit, maar hij is geen deskundige op het gebied van gezondheid.
Van welke drogreden is er sprake?
"Ik heb gisteren een pizza gegeten in een restaurant en die was niet lekker. Alle pizza's in dit restaurant zullen wel slecht zijn.“
Overhaaste generalisatie
Populistisch argument
Aanval op de persoon
Onjuist beroep op autoriteit
Afsluiting
Van welke drogreden is er sprake?
"Ik heb gisteren een pizza gegeten in een restaurant en die was niet lekker. Alle pizza's in dit restaurant zullen wel slecht zijn.“
Overhaaste generalisatie
Toelichting: Op basis van één slechte ervaring wordt een algemene conclusie getrokken over het hele restaurant.
Huiswerk
Opdracht 1 t/m 6, 8 (p. 42 t/m 52)