Les 1
Taalverzorging
Lesduur is: 40 minOnderdelen in deze les
Taalverzorging
Lesprogramma
Recensies zijn nagekeken. Alleen vanmiddag paar kleine puntjes afstemmen met mevr. Berendsen. (Morgen teruggave in de les.)
Uitstroomtoets Taalverzorging - leerdoelen uitdelen
Evaluatie Instaptoets Taalverzorging doornemen
Starten met uitleg koppelwerkwoord
Welk werkwoord is het hoofdwerkwoord, oftewel het belangrijkste werkwoord, in de zin? Hij heeft gesport.
Wat zijn de hulpwerkwoorden in de zinnen: 1. Ik heb vorige week mijn verjaardag gevierd. 2. Zij wil later clown worden?
heb
gevierd
wil
worden
Welk werkwoord is het zelfstandig werkwoord (hoofdwerkwoord) in de zin: Ik zou dat anders gedaan hebben.
zou
gedaan
hebben
Wat is het werkwoordelijk gezegde van de zin: Ik zou dat anders gedaan hebben.
mama lief
papa slapen
popje stout
meloen vies
oma breien
tante zingen
broertje boos
treintje rijden
auto rood
Tommie lachen
hondje blaffen
snoepje lekker
tafel hard
In het rijtje hiernaast staan zinnetjes die een tweejarige peuter zou kunnen uitspreken.
Een peuter spreekt nog niet zo goed Nederlands, maar er zit wel een duidelijke betekenis in de zinnetjes.
Bedenk wat de uitingen in het hoofd van de peuter kunnen betekenen.
Welke zinnen passen qua betekenis bij 'mama lief'?
Sleep ze naar het groene vlak.
papa slapen
popje stout
meloen vies
Welke zinnen passen qua betekenis bij 'auto rood'? Sleep ze naar het groene vlak.
Tommie lachen
snoepje lekker
hondje blaffen
tafel hard
Welke zinnen passen qua betekenis bij 'oma breien'? Sleep ze naar het groene vlak.
tante zingen
broertje boos
treintje rijden
Nu je deze drie vragen hebt beantwoord en de antwoorden hebt gezien, in welke twee groepen kun je de zinnetjes indelen?
Welke van de onderstaande werkwoorden drukken uit dat het onderwerp iets 'is'? Oftewel, welke zijn koppelwerkwoorden?
worden
lijken
fietsen
praten
Zelfstandige werkwoorden
(het onderwerp DOET iets)
fietsen
lachen
praten
hangen
kopen
ademen
openen
publiceren
(en zo zijn er nog honderden meer.)
Koppelwerkwoorden
(het onderwerp IS iets)
zijn
worden
blijven
blijken
lijken
schijnen
heten
dunken
voorkomen
(Deze 9 werkwoorden, zijn de enige kww die er zijn. Leer ze uit je hoofd!)
Is het werkwoord in de zin een koppelwerkwoord of zelfstandig werkwoord? Bewaakte Jan vorige week de schat?
koppelwerkwoord
zelfstandig werkwoord
Is het werkwoord in de zin een koppelwerkwoord of zelfstandig werkwoord? Gaat Piet morgen op pad?
koppelwerkwoord
zelfstandig werkwoord
Is het werkwoord in de zin een koppelwerkwoord of zelfstandig werkwoord? Mijn buurvrouw wordt morgen 43.
koppelwerkwoord
zelfstandig werkwoord
Wat is het woord 'blijven' in onderstaande zin?
Militairen moeten in gevaarlijke situaties altijd rustig blijven.
hulpwerkwoord
zelfstandig werkwoord
koppelwerkwoord
Je hebt vorig jaar ook over het hulpwerkwoord geleerd. Welk werkwoord uit onderstaande zin is een hulpwerkwoord? Jan heeft vanmiddag een vaccin gekregen.
heeft
gekregen
En wat voor soort werkwoord is 'gekregen' dan? Jan heeft vanmiddag een vaccin gekregen.
hulpwerkwoord
koppelwerkwoord
zelfstandig werkwoord
Tot zover...
Je hebt dus 3 soorten werkwoorden:
1. koppelwerkwoorden
2. zelfstandige werkwoorden
3. hulpwerkwoorden
Nu volgen er nog een paar tips om het kww en het zww uit elkaar te kunnen houden.
koppelwerkwoord (1/3)
- Je kunt altijd maar één kww of één zww in een zin hebben.
- Een kww kan dus nóóit samen met een zww in een zin staan.
- Als er meerdere ww in de zin staan, dan staat het kww of zww vaak achteraan. Alle overige werkwoorden zijn dan hww.
In een zin met een kww IS het onderwerp iets.
In een zin met een zww DOET het onderwerp iets.
koppelwerkwoord (2/3)
Als je twijfelt over of het werkwoord als kww in de zin staat of als zww, kijk dan of je het beoogde kww in de zin kunt vervangen voor alle twee de kww uit hetzelfde rijtje.
Bijv.
1a. Hij is aardig voor mij geweest.
'geweest' komt van het kww; 'zijn'. Om nu zeker te weten of het een kww is, kijk je of je 'geweest' in de zin kunt vervangen voor het vdw van 'worden' en 'blijven'. Dan krijg je.
1b. Hij is aardig voor mij gebleven.
1c. Hij is aardig voor mij geworden.
Dit zijn twee correcte zinnen. 'geweest' is dus een kww.
koppelwerkwoord (3/3)
Nu doe je hetzelfde maar dan met de zin:
2a. Hij is in Groningen geweest.
2b. Hij is in Groningen geworden.
2c. Hij is in Groningen gebleven.
Zin 2c klopt, maar 2b niet. Als één van de twee niet klopt, dan is het géén kww. Dan is het belangrijkste ww in de zin een zww.
'Huiswerk' voor morgen
Thuis 20 minuten lezen in je leesboek (morgen geen leesuurtje)
Leerwerkboek B in je tas stoppen en morgen meenemen (en eventueel nog even goed zoeken...;-))
