Franse werkwoorden: nu en toen
Franse werkwoorden: nu en toen
Onderdelen in deze les
Franse werkwoorden: nu en toen
Open met het verschil tussen een handeling in het heden en een afgeronde handeling in het verleden. Dat vormt de rode draad van de les.
Doel van de les
Ik kan avoir, être, aller en regelmatige werkwoorden op -er gebruiken in de présent en de passé composé.
Deze slide heeft geen instructies
Wat gaan we doen?
We bekijken eerst de opbouw van de les.
We oefenen met avoir, être en aller in de présent.
Vervolgens bekijken we regelmatige werkwoorden op -er.
Daarna maken we de stap naar de passé composé.
Tot slot passen we alles toe in korte voorbeelden.
Deze slide sluit aan op de gevraagde eerste planning. Houd het kort en gebruik de planning als routekaart voor de les.
Twee tijden in deze les
Présent gebruik je voor wat nu gebeurt of algemeen waar is.
Passé composé gebruik je voor een handeling die afgerond is.
Voorbeeld:
- Je parle. = ik spreek / ik praat.
- J’ai parlé. = ik heb gesproken.
Leg nog niet alle regels van de passé composé uit; laat vooral het betekenisverschil landen.
Avoir in de présent
j’ai
tu as
il / elle a
nous avons
vous avez
ils / elles ont
Wijs op de afwijkende meervoudsvormen: avons, avez, ont.
Être in de présent
je suis
tu es
il / elle est
nous sommes
vous êtes
ils / elles sont
Laat leerlingen zien dat dit een onregelmatig werkwoord is dat je als vaste reeks leert.
Aller in de présent
je vais
tu vas
il / elle va
nous allons
vous allez
ils / elles vont
Benadruk dat aller vaak 'gaan' betekent, maar ook gebruikt wordt in vaste combinaties.
Wanneer gebruik je deze drie?
avoir: bezit, leeftijd, vaste uitdrukkingen
être: identiteit, toestand, beschrijving
aller: beweging of bestemming
Voorbeelden:
- J’ai 15 ans.
- Je suis prêt.
- Je vais à l’école.
Noem expliciet dat leeftijd in het Frans met avoir gaat, niet met être.
Welke tijd gebruik je voor een afgeronde handeling?
présent
passé composé
infinitief
stam
Controleert het betekenisverschil tussen présent en passé composé uit slides 4 en 5.
Vul de juiste vormen in
In het Frans past het werkwoord zich aan het onderwerp aan. In de présent gebruik je bijvoorbeeld: je suis, j’ai en je vais. Voor leeftijd zeg je niet je suis 15 ans, maar j’ai 15 ans.
De drie lege plekken toetsen kernwoorden uit het eerste grammaticale blok: onderwerp, présent en de vorm vais.
Wanneer kies je avoir, être of aller?
Bespreek dat leerlingen moeten noemen: avoir bij leeftijd/bezit, être bij toestand of identiteit, aller bij beweging of bestemming. Laat ze eventueel een kort eigen voorbeeld geven.
Werkwoorden op -er
Dit is een grote groep regelmatige Franse werkwoorden.
Het hele werkwoord eindigt op -er.
Voorbeelden:
- parler = praten
- aimer = leuk vinden / houden van
- jouer = spelen
- regarder = kijken
Maak duidelijk dat deze groep handig is omdat het patroon meestal hetzelfde blijft.
Présent van een -er-werkwoord
Neem parler als voorbeeld.
stam: parl-
uitgangen: -e, -es, -e, -ons, -ez, -ent
dus:
- je parle
- tu parles
- il parle
- nous parlons
- vous parlez
- ils parlent
Leg uit dat je de stam krijgt door -er weg te halen.
Zelfde patroon, nieuw werkwoord
Hetzelfde patroon werkt ook bij andere regelmatige werkwoorden.
aimer → j’aime, tu aimes, nous aimons
jouer → je joue, tu joues, vous jouez
regarder → je regarde, il regarde, ils regardent
Laat zien dat leerlingen niet elk -er-werkwoord los hoeven te memoriseren als ze het patroon kennen.
Welke vorm hoort bij nous van parler?
parlez
parlons
parlent
parles
De afleiders zijn andere echte -er-uitgangen; zo toets je of leerlingen het patroon echt kennen.
Maak het patroon van -er compleet
Bij een regelmatig werkwoord op -er haal je eerst de uitgang weg. De stam van parler is parl-. In de présent krijg je bij nous parlons en bij ils parlent. In het enkelvoud hoor je vaak bijna geen verschil, maar in de spelling zie je het wel.
Sluit aan bij slides 10 t/m 13: -er, stam en een correcte meervoudsvorm.
Wat is de passé composé?
De passé composé beschrijft een handeling die al is gebeurd en afgerond is.
Opbouw:
hulpwerkwoord in de présent + voltooid deelwoord
Voor veel werkwoorden is het hulpwerkwoord avoir.
Gebruik hier nog geen uitzonderingen; houd de focus op de basisstructuur.
Passé composé met avoir
Voorbeeld met parler:
j’ai parlé
tu as parlé
il a parlé
nous avons parlé
vous avez parlé
ils ont parlé
Alleen het hulpwerkwoord verandert mee.
Benadruk dat het voltooid deelwoord hier hetzelfde blijft: parlé.
Voltooid deelwoord van -er
Bij regelmatige werkwoorden op -er maak je het voltooid deelwoord zo:
stam + é
parler → parlé
aimer → aimé
jouer → joué
regarder → regardé
Wijs op het accent aigu: é. Dat hoort bij deze vorm.
Passé composé met être
Sommige werkwoorden gebruiken être als hulpwerkwoord.
Voor aller krijg je:
je suis allé(e)
tu es allé(e)
il est allé
elle est allée
Voor deze les is aller het belangrijkste voorbeeld met être. Houd de uitleg beperkt tot dit kerngeval.
Présent of passé composé?
Je vais à Paris. = ik ga naar Parijs.
Je suis allé à Paris. = ik ben naar Parijs gegaan.
Je regarde la télé. = ik kijk tv.
J’ai regardé la télé. = ik heb tv gekeken.
De tijd verandert de betekenis van de zin.
Laat contrastief lezen: nu bezig of algemeen tegenover afgerond in het verleden.
Oefenen: zo pak je het aan
Kijk eerst naar het onderwerp.
Kies daarna de juiste tijd: présent of passé composé.
Bepaal het juiste hulpwerkwoord als dat nodig is.
Gebruik bij -er-werkwoorden het vaste patroon.
Controleer tenslotte de spelling van de werkwoordsvorm.
Deze slide vervangt geen activiteit, maar geeft leerlingen een vaste aanpak voor het oefenen.
Veelgemaakte fouten
je a ✗ → j’ai ✓
je suis 15 ans ✗ → j’ai 15 ans ✓
je parlé ✗ → j’ai parlé ✓
je vais allé ✗ → je vais / je suis allé ✓
onderwerp en werkwoord niet laten botsen
Bespreek kort waarom elke fout fout is; dat helpt meer dan alleen het goede antwoord tonen.
Samenvatting
avoir, être en aller zijn belangrijke onregelmatige werkwoorden.
Regelmatige werkwoorden op -er volgen in de présent een vast patroon.
De passé composé maak je met een hulpwerkwoord + voltooid deelwoord.
Vaak gebruik je avoir; bij aller gebruik je être.
Zo kun je in het Frans praten over nu én over iets dat al gebeurd is.
Koppel hier terug naar het lesdoel.
Wat is de juiste opbouw van de passé composé?
stam + ez
onderwerp + infinitief
hulpwerkwoord + voltooid deelwoord
être + présent
Toetst de basisregel uit slide 14.
Vul de passé composé aan
De passé composé gebruik je voor iets dat al gebeurd en afgerond is. Bij veel werkwoorden neem je avoir als hulpwerkwoord, zoals in j’ai parlé. Bij regelmatige werkwoorden op -er maak je het voltooid deelwoord met stam + é. Maar bij aller gebruik je in deze les juist être: je suis allé.
De lege plekken richten zich op de kern van slides 14 t/m 18: naam van de tijd, hulpwerkwoord en uitgang van het voltooid deelwoord.
Welke stap helpt jou het meest bij oefenen?
Verwachte elementen: kijk naar het onderwerp, kies présent of passé composé, bepaal zo nodig het hulpwerkwoord, let op het -er-patroon of voltooid deelwoord, controleer spelling.
Wat ga jij na deze les zeker onthouden?
Reflectievraag zonder fout/goed. Mogelijke antwoorden: verschil tussen présent en passé composé, avoir bij leeftijd, aller met être in de passé composé, patroon van -er.
Wat vond jij vandaag het lastigst?
Gebruik dit om zicht te krijgen op resterende knelpunten, bijvoorbeeld j’ai, keuze van het hulpwerkwoord, of uitgangen van -er-werkwoorden.
Begrippenlijst
werkwoord - woord dat een handeling, toestand of bezit uitdrukt
présent - tegenwoordige tijd in het Frans
passé composé - verleden tijd voor afgeronde handelingen
hulpwerkwoord - werkwoord dat helpt om een tijd te vormen
voltooid deelwoord - vorm zoals parlé in de passé composé
stam - deel van het werkwoord zonder de uitgang
onderwerp - persoon of zaak die de handeling uitvoert
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
avoir - onregelmatig werkwoord: hebben
être - onregelmatig werkwoord: zijn
aller - onregelmatig werkwoord: gaan
regelmatig werkwoord - werkwoord dat een vast vervoegingspatroon volgt
-er-werkwoord - Frans werkwoord dat in het hele werkwoord eindigt op -er
vervoegen - het werkwoord aanpassen aan onderwerp en tijd
Deze slide heeft geen instructies
