Basiskennis brand - Hoofdstuk 10
Basiskennis brand - Hoofdstuk 10
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen
Na deze les kan de student:
Uitleggen wat brand is en welke drie factoren nodig zijn voor brand (branddriehoek).
De verschillende brandklassen en blusmiddelen herkennen.
Weten wat te doen bij (beginnende) brand.
Uitleggen wat brandpreventie en brandrepressie betekenen.
Veilig handelen volgens de deurprocedure en weten wanneer de brandweer ingeschakeld moet worden.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Wat zou jij als beveiliger doen als dit voor je neus gebeurt?
Deze slide heeft geen instructies
Branddriehoek
Er zijn drie factoren nodig voor brand:
Brandbare stof
Zuurstof
Ontbrandingstemperatuur
Deze slide heeft geen instructies
Branddriehoek
Zuurstof = 21%
Stikstof = 78%
Overig = 1%
Deze slide heeft geen instructies
Wat gebeurt er als je één deel van de branddriehoek weghaalt?
De brand dooft
De brand wordt groter
Er komt meer zuurstof vrij
De brand verandert van kleur.
Wat gebeurt er als je één deel van de branddriehoek weghaalt? (kort antwoord)
Brand is alleen mogelijk zolang alle drie onderdelen aanwezig zijn: brandbare stof (brandstof), zuurstof en warmte (ontstekingstemperatuur). Als je één van die drie wegneemt, stopt de brand of kan hij niet ontstaan.
- Brandstof = alles wat kan branden (papier, hout, benzine).
- Zuurstof = de lucht (ongeveer 21% zuurstof) die de vlam nodig heeft om te blijven branden.
- Warmte / ontstekingstemperatuur = genoeg hitte om de brandbare stof te laten gassen of ontbranden.
- Als je één factor weghaalt:
Geen brandstof → er is niets meer om te verbranden (bv. je haalt brandbaar materiaal weg).
- Geen zuurstof → de vlam verstikt en dooft (bv. afdekken met een deksel of blusdeken).
- Geen warmte → de temperatuur daalt onder de ontbrandingstemperatuur en de vlam dooft (bv. blussen met water of koelen met schuim/CO₂).
Kort: brand = brandstof + zuurstof + warmte. Weg één = géén brand.
Brandbare stoffen
Aggregatietoestand (vorm waarin brandbare stoffen voorkomen):
Vast
Vloeibaar
Gasvormig
Deze slide heeft geen instructies
Brandbare vaste stoffen
Bijvoorbeeld hout, papier, kleding, kunststoffen
Als deze stoffen worden verhit treden er brandbare gassen uit. Als het heet genoeg wordt gaan deze gassen branden. (vlammen). Als de gassen zijn opgebrand gaat de vaste stof gloeien
Deze slide heeft geen instructies
Brandbare vloeistoffen
Bijvoorbeeld benzine, alcohol, spiritus
Ook hier brandt niet de vloeistof maar branden de door de verhitting uitredende gassen
3 belangrijke begrippen
Vlampunt (bij deze temperatuur te weinig gassen, de vlam dooft na aansteken)
Brandpunt (de temperatuur waarbij de uittredende gassen blijven branden na ontsteking)
Zelfontbrandingstemperatuur (bij deze temperatuur gaan de gassen vanzelf branden)
Deze slide heeft geen instructies
Wat brandt er eigenlijk bij benzine?
De vloeistof zelf
De dampen/gassen boven de vloeistof
Deze slide heeft geen instructies
Brandbare gassen
Branden alleen bij een juiste mengverhouding tussen de brandbare gas en zuurstof
De verbranding is meestal explosief
Het explosiegebied is daarbij van belang
Deze slide heeft geen instructies
Mengverhouding
Hoeveelheid zuurstof
Hoeveelheid gas
Arm mengsel
Geen brand
Geen explosie
Ideaal mengsel
Wel brand
Wel explosie
Rijk mengsel
Wel brand
Geen explosie
OEG
BEG
Deze slide heeft geen instructies
Branddriehoek
Zuurstof = 21%
Stikstof = 78%
Overig = 1%
Deze slide heeft geen instructies
Zuurstof
Zuurstof brandt mee met de brandbare stof en onderhoudt en bevordert de verbranding
Deze slide heeft geen instructies
Branddriehoek
Zuurstof = 21%
Stikstof = 78%
Overig = 1%
Deze slide heeft geen instructies
Ontbrandingstemperatuur
De laagste temperatuur waarbij een brandbare stof met ontsteking gaat branden
Zelfontbrandingstemperatuur
De laagste temperatuur waarbij een brandbare stof zonder ontsteking gaat branden
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Verbrandingsproducten
Bij een verbranding komen stoffen vrij zoals rook, gevaarlijke stoffen en…..
Bij een volledige verbranding (alles brand optimaal)
Voldoende zuurstof -> CO2 Koolstofdioxide)
Bij onvolledige verbranding (het wil niet goed branden)
Onvoldoende zuurstof -> CO (koolmonoxide)
Deze slide heeft geen instructies
Waarom is koolmonoxide gevaarlijk?
Het ruikt sterk
Het is giftig en reukloos
Het veroorzaakt rook
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Uitbreiding van brand
Vlamoverslag (brandvoortplanting)
Branddoorslag
Brandoverslag
Deze slide heeft geen instructies
Branduitbreidingsfactoren (waar moet je rekening mee houden?)
Kubuseffect (uitbreiding naar 6 zijden)
Straling
Stroming
Geleiding
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Oorzaken van brand
Brandstichting
Open vuur
Mechanische oorzaken
Elektrische apparatuur
Overbelasting
Atmosferische factoren
De 3 O’s – onverschilligheid, onvoorzichtigheid, onwetendheid
Deze slide heeft geen instructies
Brandklassen
Vaste stoffen
Vloeistoffen
Gassen
Metalen
Vetten
Deze slide heeft geen instructies
Welke brandklasse hoort bij een frituurvetbrand?
Klasse D
Klasse B
Klasse F
Klasse A
Deze slide heeft geen instructies
Blusprincipes
Negatieve
katalysator
Verstoren
mengverhouding
temperatuur
Verlagen
Brandbare stof
Wegnemen
zuurstof
Verhinderen
(Afdekken
Verstikken)
Deze slide heeft geen instructies
Soorten blusstoffen
Natte blusstoffen
Droge blusstoffen
Blusgassen
Deze slide heeft geen instructies
Kleine blusmiddelen
Voor beginnende branden
Voorzien van rijkskeurmerk
Beperkte werkingsduur
Draagbare blusmiddelen
Minder dan 20 kg
Rood van kleur
Deze slide heeft geen instructies
Controleren van blusmiddelen
Verzegeling
Borgpen
Uitdroging
Straalpijp aanwezig
Manometer (drukmeter)
Keuringsetiket leesbaar
Gebruiksaanwijzing/pictogram duidelijk
Beschadigingen
Deze slide heeft geen instructies
Kleine blusmiddelen
Draagbare blustoestellen
Brandslang-haspel
Blusdeken
Zand
Sproeischuim-blusser
CO2-blusser
Poederblusser
Vetblusser
Deze slide heeft geen instructies
Brandslanghaspel
Aangesloten op waterleidingnet, hoeveelheid blusstof onbeperkt
Maximale lengte: tussen 20 en 30 meter
Afsluiter heeft 3 standen
1. dicht
2. sproeistand
3. gebonden straal (kan diep tot de kern doordringen)
Gebruik voor: branden van vaste stoffen (klasse A)
Deze slide heeft geen instructies
CO2-blusser (koolzuursneeuwblusser)
Verdrijft de zuurstof
Bestrijden van vloeistof en gasbranden
En onder stroom staande apparaten
Deze slide heeft geen instructies
Sproeischuimblusser (AFFF)
Wordt ook light water genoemd
Bestrijden van vaste- en vloeistofbranden
Deze slide heeft geen instructies
Poederblusser
Breekt de vlammen af (anti katalytisch)
Blusmiddel voor vloeistof en gasbranden
3 soorten poeders
BC-poeder – branden klasse B en C
ABC-poeder – branden klasse A, B en C
D-poeder – branden klasse D
Deze slide heeft geen instructies
Vetblusser
Chemisch schuim
Gebruik voor olie- en frituurvetbranden
Deze slide heeft geen instructies
Blusdeken
Afdekking/verstikking
Voor beginnende brandjes
Of wanneer een persoon in brand staat
Deze slide heeft geen instructies
Zand
Wordt bijna niet meer toegepast
Blussende werking afdekking
Vloeistofplassen afdekken
Deze slide heeft geen instructies
Brandpreventie en- repressie
Deze slide heeft geen instructies
Brandpreventie
Richt zich op het voorkomen van brand
Bouwkundige preventie
Technische preventie
Organisatorische preventie
Deze slide heeft geen instructies
1. Bouwkundige brandpreventie
Brandvertragende middelen
Compartimentering
Branddeuren en brandwerende deuren
Vluchtwegen
Rook en warmteafvoersysteem (RWA)
Deze slide heeft geen instructies
Brandpreventie is vooral de taak van de brandweer.
Eens
Oneens
Stelling: “Brandpreventie is vooral de taak van de brandweer.”
Korte uitleg
De brandweer speelt inderdaad een grote rol in brandveiligheid, maar brandpreventie begint juist vóórdat er brand uitbreekt — en daar ligt een belangrijke taak voor iedere beveiliger.
De brandweer komt pas als het al mis is.
De beveiliger is degene die voorkomt dat het misgaat.
Waarom deze stelling NIET klopt:
Brandpreventie is niet alleen de taak van de brandweer, omdat:
Beveiligers zijn dagelijks aanwezig op locatie.
Ze zien als eerste of vluchtwegen geblokkeerd zijn, nooddeuren openstaan of brandblussers ontbreken.
De beveiliger controleert preventieve maatregelen.
Denk aan:
Brandmeldinstallatie (storingen doorgeven)
Vluchtwegen vrijhouden
Controlerondes (brand- en sluitrondes)
Toezien op rookverbod of verboden apparatuur
De brandweer doet inspecties en adviseert, maar kan niet overal tegelijk zijn.
De beveiliger signaleert dagelijks risico’s en meldt ze direct.
Brandveiligheid is teamwork.
Brandweer, BHV, beveiliging en gebouwbeheer werken samen om risico’s te verkleinen.
🚒 Wanneer de brandweer wél een rol heeft
Controle en keuring van brandveiligheidsvoorzieningen (soms via gemeente).
Adviseren bij bouw en vergunningen.
Oefeningen, voorlichting, en natuurlijk: blussen bij echte brand.
Maar de dagelijkse brandpreventie ligt bij de organisatie zelf — en daar hoort de beveiliger bij.
Compartimentering
Het aanbrengen van scheidingen waardoor, bij een brand, de schade beperkt blijft tot dat ene compartiment
Voordelen: tijd om te vluchten
en makkelijker blussen
Deze slide heeft geen instructies
Vluchtwegen
Goed herkenbaar
Goed verlicht
Breed genoeg
Nooddeur met panieksluiting
Deze slide heeft geen instructies
Rook- en warmteafvoersysteem
Deze slide heeft geen instructies
2. Technische brandpreventie
Brandmeldinstallaties
Automatische brandblusinstallaties
Deze slide heeft geen instructies
Brandmeldcentrale
Computer waar alle brandmeldingen binnenkomen
Stuurt alle automatische alarm en blussystemen aan
Deze slide heeft geen instructies
Omroepinstallatie en slow-whoop
Ontruiming aangeven
Deze slide heeft geen instructies
Handbrandmelder
Deze slide heeft geen instructies
Handmelder groen (deurontgrendeling)
Deze slide heeft geen instructies
Rookmelders
Optische rookmelder (reageert op roetdeeltjes in rook)
Ionisatiemelder (reageert op onzichtbare
Deze slide heeft geen instructies
Temperatuurmelders
Maximaalmelder (reageert boven een bepaalde temp.)
Differentiaalmelder (reageert op snelle temp. stijging)
Deze slide heeft geen instructies
Koolmonoxidemelder
Deze reageert op koolmonoxide (CO). Dit is een dodelijk reukloos gas. CO komt vrij bij een onvolledige verbranding
Deze slide heeft geen instructies
Noodverlichting
Schakelt in na stroomuitval
Voorzien van aparte stroomvoorziening
Deze slide heeft geen instructies
2. Technische brandpreventie
Brandmeldinstallaties
Automatische brandblusinstallaties
Deze slide heeft geen instructies
Sprinklerinstallatie
Ontdekt, meldt, begint met blussen
Deze slide heeft geen instructies
Blusgasinstallatie
Deze slide heeft geen instructies
Blusschuiminstallatie
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Bluspoederinstallatie
Deze slide heeft geen instructies
Handelen bij brandmelding
Ga altijd uit van een echte brand!
Alarmeer de brandweer
Informeren bij locatie van de melding
Waarschuwen conform instructies (BHV)
Niemand toelaten tot object m.u.v. hulpverleners
Hulpverlenende instanties informatie verschaffen
Deze slide heeft geen instructies
Handelen bij storingen
Indien de brandmelding ongewenst is (storing)
Brandweer informeren (anders staan ze op de stoep)
Akoestisch signaal uitschakelen
(Laten) onderzoeken wat de storing heeft veroorzaakt
Installateur of servicemonteur in kennis stellen
Na opheffing storing de BMC resetten (door degene die bevoegd is)
Deze slide heeft geen instructies
3. Organisatorische preventie
Rookverbod
Brandcontroleronde
Ontruimingsplan
Vluchtrouteplan
Deze slide heeft geen instructies
Brandrepressie
Brandrepressie houdt zich bezig met het voorkomen van slachtoffers, het voorkomen van uitbreiding van de brand en het blussen van de brand
Deze slide heeft geen instructies
Wat te doen bij brand
Altijd eerst alarmeren! (externe en interne (BHV) hulpdiensten)
Bij redden: zorgen voor (uw eigen) veiligheid
Blussen van kleine branden (deurprocedure)
Brand beperken
Opvangen, ondersteunen en begeleiden
Deze slide heeft geen instructies
Zelf blussen
De beveiliger kan sommige kleine branden zelf blussen. Hierbij dient rekening te worden gehouden met:
Verstikking
Desoriëntatie
Vergiftiging
Het grootste gevaar bij brand is rook!
Grotere branden: Brandweer!
Deze slide heeft geen instructies
Blussen kleine branden (deurprocedure)
Blusmiddel meenemen naar brand
Kieren voelen met buitenzijde handen
Deurkruk voelen met buitenzijde hand
Ziet u scharnieren -> achter de deur
Ziet u geen scharnieren -> achter de muur
Roepen, kijken
Proefstoot
CP melden dat je naar binnen gaat
Laag bij de grond blijven en blussen
Deze slide heeft geen instructies
Blussen kleine branden (deurprocedure)
Blusmiddel meenemen naar brand
Kieren voelen met buitenzijde handen
Deurkruk voelen met buitenzijde hand
Ziet u scharnieren -> achter de deur
Ziet u geen scharnieren -> achter de muur
Roepen, kijken
Proefstoot
CP melden dat je naar binnen gaat
Laag bij de grond blijven en blussen
Deze slide heeft geen instructies
Waarom voel je met de buitenzijde van je hand?
Om brandwonden te voorkomen
Omdat dat sterker is
Omdat je dan beter voelt
Deze slide heeft geen instructies
Brand beperken
Brandbare stoffen verwijderen
Deuren en ramen sluiten
Ventilatie uitschakelen
Directe omgeving nat houden
Deze slide heeft geen instructies
Opvang brandweer
Opvangen en informeren brandweer
Begeleiden brandweer
Deze slide heeft geen instructies
Bluswatervoorzieningen
Om te kunnen blussen heeft de brandweer water nodig dit halen ze uit:
Brandkranen
Binnenbrandkranen
Droge stijgleiding
Stijgleiding onder permanente druk
Deze slide heeft geen instructies
Bluswatervoorzieningen
Brandkraan brandkraan droge stijgleiding
bovengronds ondergronds
Deze slide heeft geen instructies
Waar vind je ondergrondse kranen?
Deze slide heeft geen instructies
Onderzoek na brand
Brandweer stelt onderzoek in
Bij strafbaar feit; assistentie politie
Deze slide heeft geen instructies
Eind quiz
Deze slide heeft geen instructies
Noem de drie onderdelen van de branddriehoek.
Brandstof, zuurstof en water
Brandstof, zuurstof en warmte
Brandstof, rook en vuur
Zuurstof, rook en hitte
Deze slide heeft geen instructies
Welke blusser gebruik je bij elektrische branden?
Waterblusser
Poederblusser
CO2-blusser
Vetblusser
Deze slide heeft geen instructies
Wat betekent compartimentering?
Het afsluiten van een ruimte met sloten
Het aanbrengen van brandwerende scheidingen om brand te beperken
Het opslaan van brandbare stoffen in aparte vaten
Het ventileren van ruimtes om rook af te voeren
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het grootste gevaar bij brand?
De hitte
De paniek
Het water van de blusmiddelen
De rook
Deze slide heeft geen instructies
Vragen???
Deze slide heeft geen instructies