Voorbehouden-Handelingen-voor-Verpleegkundigen (1).pptx

Voorbehouden Handelingen voor Verpleegkundigen

Welkom bij deze presentatie over voorbehouden handelingen voor verpleegkundigen. We behandelen de Wet BIG, wettelijke kaders, bevoegdheid en bekwaamheid in de praktijk.

Ook bespreken we casuïstiek om het onderwerp te verdiepen en toetsen we uw kennis met quizvragen.


TM

by Team Good Minds

1 / 35
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 35 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Voorbehouden Handelingen voor Verpleegkundigen

Welkom bij deze presentatie over voorbehouden handelingen voor verpleegkundigen. We behandelen de Wet BIG, wettelijke kaders, bevoegdheid en bekwaamheid in de praktijk.

Ook bespreken we casuïstiek om het onderwerp te verdiepen en toetsen we uw kennis met quizvragen.


TM

by Team Good Minds

Inhoudsopgave

Wetgeving

Juridisch kader en Wet BIG

Definitie en categorieën

De 14 voorbehouden handelingen

Bevoegdheid vs. bekwaamheid

Cruciale verschillen en voorwaarden

Casuïstiek en quiz

Praktijksituaties en kennisvragen

Leerling-verpleegkundigen

Specifieke regels en verantwoordelijkheden

Wat zijn Voorbehouden Handelingen?


Definitie

Medische handelingen met aanzienlijke risico's voor de patiënt bij onzorgvuldige uitvoering.


Uitvoering

Alleen uit te voeren door zorgverleners die hiervoor wettelijk bevoegd én bekwaam zijn.


Wettelijke basis

Vastgelegd in de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg (Wet BIG).


Doel

Bescherming van patiënten tegen onbekwaam en onbevoegd medisch handelen.

Verschil: Risicovolle vs. Voorbehouden Handelingen

Risicovolle handelingen

Handelingen die gezondheidsschade kunnen veroorzaken bij onzorgvuldige uitvoering.

Niet specifiek in Wet BIG genoemd maar vereisen wel deskundigheid.

Voorbeeld: infuuszak verwisselen of een stoma verzorgen.

Voorbehouden handelingen

Expliciet genoemd in Wet BIG artikel 36.

Wettelijke beperking wie deze mag uitvoeren.

Voorbeeld: infuus inbrengen of katheteriseren.

Wetgeving: Wet BIG

Patiëntbescherming

Beschermt patiënten tegen ondeskundig en onzorgvuldig handelen.

Bevoegdheidsregeling

Bepaalt wie welke voorbehouden handelingen mag uitvoeren.

Bekwaamheidseis

Stelt voorwaarden voor bekwaamheid bij uitvoering.

Onderscheid bevoegdheden

Differentieert tussen zelfstandig en functioneel zelfstandige bevoegdheid.

14 Categorieën Voorbehouden Handelingen (1/2)


Heelkundige ingrepen

Operatieve ingrepen zoals wonden hechten of abcessen incideren.


Verloskundige handelingen

Begeleiding van bevallingen en gerelateerde ingrepen.


Endoscopieën

Inwendig onderzoek met endoscoop, zoals gastroscopie.


Injecties en puncties

Intraveneuze injecties en vloeistofafname door puncties.


Narcose toepassen

Algehele anesthesie en verdoving toedienen.

14 Categorieën Voorbehouden Handelingen (2/2)


Radioactieve stoffen gebruiken

Toepassen van radioactief materiaal voor diagnostiek of therapie.


Cardioversie en defibrillatie

Elektrische behandeling van hartritmestoornissen.


Elektroconvulsieve therapie

Behandeling met elektrische prikkels bij psychiatrische aandoeningen.


Geneesmiddelen voorschrijven

Verstrekken van recepten voor medicatie.

Wie is Zelfstandig Bevoegd?

Artsen

Volledig zelfstandig bevoegd voor alle handelingen


Tandartsen

Binnen tandheelkundig gebied


Verloskundigen

Binnen verloskundig domein


Verpleegkundig specialisten

Binnen eigen specialisme


5

Physician assistants

Binnen aangewezen gebied

Bevoegdheid voor Verpleegkundigen


Functioneel zelfstandig

Verpleegkundigen zijn functioneel zelfstandig voor bepaalde handelingen, niet zelfstandig bevoegd.


Betekenis

Uitvoering in opdracht van arts zonder direct toezicht of tussenkomst.


Voorbeelden

Injecties geven, katheterisaties uitvoeren, venapuncties en infuuslijnen inbrengen.


Beperkingen

Alleen binnen eigen deskundigheidsgebied en bij voldoende bekwaamheid.

Voorwaarden voor Verpleegkundigen


Opdracht van zelfstandig bevoegde

Handelingen alleen op instructie van arts of specialist



2

Aantoonbare bekwaamheid

Up-to-date kennis en vaardigheden vereist



Volgen van aanwijzingen

Opvolgen van specifieke instructies indien gegeven



Mogelijkheid tot tussenkomst

Arts bereikbaar bij eventuele complicaties

Bevoegd vs. Bekwaam

Bevoegd

Wettelijk toegestaan om bepaalde handelingen uit te voeren.

Gebaseerd op opleiding, registratie en functie.

Blijft geldig zolang registratie actief is.

Bepaald door Wet BIG en instituut.

Bekwaam

Daadwerkelijk in staat om handeling correct en veilig uit te voeren.

Gebaseerd op kennis, ervaring en vaardigheden.

Vervalt zonder regelmatige uitvoering.

Eigen professionele verantwoordelijkheid.

Quiz Vraag 1


Vraag:

Een verpleegkundige heeft 2 jaar niet gewerkt. Mag zij direct na terugkeer alle voorbehouden handelingen uitvoeren waarvoor ze eerder bekwaam was?


Opties:

  • Ja, bevoegdheid vervalt niet na periode van niet werken

  • Ja, mits ze een korte opfriscursus volgt

  • Nee, bekwaamheid moet opnieuw worden aangetoond

  • Nee, ze moet volledig opnieuw worden opgeleid

Antwoord Quiz Vraag 1


Juiste antwoord: Nee, bekwaamheid moet opnieuw worden aangetoond

Bekwaamheid is tijdelijk en vervalt zonder regelmatige uitvoering.


Toelichting

Na lange afwezigheid moet de verpleegkundige haar bekwaamheid opnieuw aantonen.


Vereisten

Scholing, training onder supervisie en formele bekwaamheidsverklaring zijn nodig.

Quiz Vraag 2


Vraag:

Een arts vraagt een verpleegkundige telefonisch om een intraveneuze injectie toe te dienen. Is dit toegestaan?


Opties:

  • Ja, altijd als een arts het vraagt

  • Ja, onder bepaalde voorwaarden

  • Nee, opdrachten moeten altijd schriftelijk zijn

  • Nee, de arts moet fysiek aanwezig zijn

Antwoord Quiz Vraag 2


1

Juiste antwoord: Ja, onder bepaalde voorwaarden

Telefonische opdrachten zijn toegestaan als aan alle vereisten wordt voldaan.


Bekwaamheid verpleegkundige

De verpleegkundige moet bekwaam zijn voor deze specifieke handeling.


Duidelijke opdracht

De instructies moeten helder en eenduidig zijn.


Bereikbaarheid arts

De arts moet beschikbaar zijn bij complicaties of vragen.

Casus 1: De Onervaren Verpleegkundige


Situatie

Anna is net gediplomeerd verpleegkundige. Ze assisteert een arts bij een lumbaalpunctie.


Complicatie

De arts wordt weggeroepen en vraagt Anna de lumbaalpunctie zelf af te maken.


Vraag

Wat moet Anna in deze situatie doen? Mag zij de lumbaalpunctie afmaken?

Bespreking Casus 1




Bekwaamheid ontbreekt

Anna is niet bekwaam voor het zelfstandig uitvoeren van een lumbaalpunctie.



Weigering noodzakelijk

Ze mag de handeling niet overnemen, ook niet op verzoek van de arts.



Communicatie

Anna moet duidelijk aangeven dat ze hiervoor niet bekwaam is.



Alternatieven voorstellen

Ze moet de procedure uitstellen of een bekwame collega vragen.

Casus 2: Het Scholingstraject


Situatie

Jan is verpleegkundige op de interne afdeling en wil leren centraal veneuze katheters inbrengen.


Probleem

Zijn afdelingshoofd weigert dit omdat Jan geen IC-verpleegkundige is.


Vraag

Is het correct dat Jan deze handeling niet mag leren omdat hij geen IC-verpleegkundige is?

Bespreking Casus 2


Onjuiste redenering

De functietitel (IC-verpleegkundige) bepaalt niet automatisch wie bekwaam kan worden.

Bekwaamheid is niet afhankelijk van afdeling maar van scholing en ervaring.


Juiste benadering

Jan kan deze vaardigheid leren via een gestructureerd scholingstraject.

Theoretische kennis moet gecombineerd worden met praktische training.


Vereisten

Scholing, supervisie, formele bekwaamheidsverklaring en regelmatige uitvoering.

Bekwaamheid moet gedocumenteerd en onderhouden worden.

Quiz Vraag 3


Vraag:

Welke handeling is GEEN voorbehouden handeling volgens de Wet BIG?


Opties:

  • A. Een infuuszak verwisselen

  • B. Een intramusculaire injectie geven

  • C. Een blaaskatheter inbrengen

  • D. Medicatie voorschrijven

Antwoord Quiz Vraag 3

Juiste antwoord: A. Een infuuszak verwisselen

Dit is een risicovolle handeling, maar geen voorbehouden handeling volgens de Wet BIG.

Het verwisselen van een infuuszak valt onder reguliere verpleegkundige handelingen.

Toelichting overige opties

  • B. Intramusculaire injectie - Voorbehouden (categorie injecties)

  • C. Blaaskatheter inbrengen - Voorbehouden (categorie katheterisaties)

  • D. Medicatie voorschrijven - Voorbehouden (categorie geneesmiddelen voorschrijven)

Leerling-Verpleegkundigen en Voorbehouden Handelingen


Wettelijk kader

Leerlingen mogen voorbehouden handelingen uitvoeren in opleidingssituaties onder voorwaarden.


Directe begeleiding

Altijd onder toezicht van bevoegd en bekwaam persoon die kan ingrijpen.


Opleidingskader

Uitvoering moet passen binnen het formele opleidingsprogramma.


Ontwikkeling

Toenemende zelfstandigheid naarmate opleiding vordert en bekwaamheid toeneemt.

Juridisch Kader voor Leerlingen

Leerling-verpleegkundige

Niet zelfstandig of functioneel zelfstandig bevoegd


Werkbegeleider/praktijkopleider

Directe supervisie en verantwoordelijkheid


3

Behandelend arts

Opdrachtverstrekker en eindverantwoordelijke


Zorginstelling

Verantwoordelijk voor juiste opleidingscondities

Bekwaamheidsverklaringen tijdens Opleiding


Aftekenlijsten

Gedocumenteerde voortgang via formele aftekenlijsten en beoordelingsformulieren.

Bewijs van opgedane kennis, vaardigheden en attitude.


Stapsgewijze opbouw

Van observeren naar uitvoeren onder directe begeleiding naar supervisie op afstand.

Geleidelijke ontwikkeling van competenties volgens vastgesteld curriculum.


Documentatie

Essentieel voor aansprakelijkheid en onderwijs- en toetsmomenten.

Bewijslast voor verworven bekwaamheden en voortgang.

Quiz Vraag 4


Vraag:

Een tweedejaars leerling-verpleegkundige heeft op school geleerd hoe een subcutane injectie moet worden gegeven. Mag zij dit nu zelfstandig doen op de afdeling?


Opties:

  • Ja, als ze het op school heeft geleerd

  • Ja, maar alleen bij niet-risicovolle patiënten

  • Nee, maar ze mag het wel onder directe begeleiding doen

  • Nee, tweedejaars mogen nooit injecties geven

Antwoord Quiz Vraag 4


1

Juiste antwoord: Nee, maar ze mag het wel onder directe begeleiding doen

Theoretische kennis alleen is onvoldoende voor zelfstandige uitvoering.


Directe begeleiding vereist

Supervisie door bevoegde en bekwame verpleegkundige is noodzakelijk.


3

Formele aftekening

De handeling moet worden afgetekend volgens het opleidingsprotocol.


Progressieve zelfstandigheid

Geleidelijk opbouwen van bekwaamheid in gecontroleerde omgeving.

Quiz Vraag 5


Vraag:

Wie is eindverantwoordelijk als een leerling-verpleegkundige een fout maakt bij het uitvoeren van een voorbehouden handeling?


Opties:

  • A. De leerling zelf

  • B. De begeleidende verpleegkundige

  • C. De arts die de opdracht gaf

  • D. Alle genoemde personen hebben een verantwoordelijkheid

Antwoord Quiz Vraag 5

Leerling

Verantwoordelijk voor werken binnen grenzen van eigen bekwaamheid.

Moet aangeven wanneer opdracht buiten competentie valt.

1

Begeleider

Verantwoordelijk voor adequate supervisie en begeleiding.

Moet ingrijpen bij dreigende fouten.

2

Arts

Verantwoordelijk voor het geven van geschikte opdracht aan juiste persoon.

Moet beschikbaar zijn voor overleg.

3

Instelling

Verantwoordelijk voor creëren van veilige opleidingssituatie.

Zorgt voor juiste protocollen en beleid.

Casus 3: De Leerling en de Spoedpatiënt


Situatie

Een derdejaars leerling-verpleegkundige is alleen op de afdeling.


Probleem

Een patiënt krijgt acute pijn. De arts schrijft telefonisch morfine voor.


Achtergrond

De leerling heeft deze handeling al 10x onder begeleiding uitgevoerd.


Vraag

Mag de leerling zelfstandig de morfine toedienen? Wat moet zij doen?

Bespreking Casus 3




1

Geen zelfstandige uitvoering

Leerling mag dit niet zelfstandig doen, ongeacht eerdere ervaring.



Hulp inschakelen

Direct contact zoeken met bevoegde verpleegkundige van andere afdeling.



3

Arts informeren

Arts op de hoogte stellen van situatie en eventueel laten komen.



Documenteren

Situatie en genomen stappen nauwkeurig vastleggen in dossier.

Praktische Implementatie: Bekwaamheidsregistratie

Registratiesysteem

Ziekenhuisbreed systeem voor het documenteren van bekwaamheden.

Periodieke hertoetsing

Jaarlijkse of tweejaarlijkse evaluatie van bekwaamheden.

E-learning modules

Theoretische kennis up-to-date houden via online trainingen.

Praktijktoetsen

Hands-on assessment van vaardigheden door senior collega's.

Verantwoordelijkheid van de Professional


Eigen bekwaamheid

Zelf verantwoordelijk voor het up-to-date houden van kennis en vaardigheden.


Grenzen kennen

Altijd weigeren bij twijfel over eigen bekwaamheid voor een handeling.


Incidentmelding

Fouten en bijna-fouten melden via het veiligheidsmanagementsysteem.


Protocollen kennen

Op de hoogte blijven van actuele richtlijnen en werkwijzen.

Quiz Vraag 6


Vraag:

Wat moet je doen als je een opdracht krijgt voor een voorbehouden handeling die je lang niet hebt uitgevoerd?


Opties:

  • Gewoon uitvoeren, het is als fietsen - je verleert het niet

  • Uitvoeren, maar extra voorzichtig zijn

  • De handeling opzoeken in een protocol en dan uitvoeren

  • Aangeven dat je niet meer bekwaam bent en hulp vragen

Antwoord Quiz Vraag 6


Eerlijkheid voorop

Eerlijk aangeven dat je niet (meer) bekwaam bent voor deze handeling.

Professionele integriteit vereist erkenning van eigen grenzen.


Hulp inschakelen

Vragen om begeleiding of supervisie bij de uitvoering.

Leren door te observeren en assisteren bij de handeling.


Bekwaamheid herwinnen

Scholing volgen om kennis en vaardigheden op te frissen.

Formele herbeoordeling en registratie van hernieuwde bekwaamheid.

Samenvatting: Sleutelpunten


Wettelijk kader

Voorbehouden handelingen zijn vastgelegd in de Wet BIG met 14 categorieën.


Dubbele eis

Zowel bevoegdheid als bekwaamheid zijn noodzakelijk voor uitvoering.


Leerlingen

Altijd onder directe begeleiding van bevoegde en bekwame professionals.


Eigen verantwoordelijkheid

Professionele plicht om bekwaamheid te onderhouden en grenzen te kennen.


Documentatie

Zorgvuldige registratie van bekwaamheden is essentieel voor kwaliteit en veiligheid.