3.2 De taal die je hoort

3.2 De taal die je hoort

1 / 28
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsVoortgezet speciaal onderwijsLeerroute 3

In deze les zitten 28 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

3.2 De taal die je hoort

Deze slide heeft geen instructies

Lesdoel

Ik kan bruikbare informatie zoeken voor het beantwoorden van een vraag of probleem.

De gebruiker gaf meerdere leerdoelen. Volgens de instructie kies ik één centraal doel dat het best als dragend lesdoel kan dienen. De andere doelen komen terug als ondersteunende inhoud in de subonderdelen en het begrippenoverzicht.

Welke woorden passen voor jou bij bruikbare informatie?

Gebruik de antwoorden om voorkennis op te halen rond zoeken, selecteren en betrouwbaarheid. Vraag kort door op woorden als 'betrouwbaar', 'duidelijk', 'passend' of 'bron'.

Bruikbare informatie zoeken

Bij een vraag of probleem zoek je niet zomaar veel informatie, maar bruikbare informatie.


Bruikbaar betekent:

  • passend bij je vraag

  • duidelijk en begrijpelijk

  • voldoende betrouwbaar

  • concreet toepasbaar

Deze slide heeft geen instructies

Van vraag naar zoekopdracht

Een goede zoekopdracht begint met een duidelijke vraag.


  • onderwerp bepalen

  • kernwoorden kiezen

  • bijwoorden toevoegen die je vraag preciezer maken

Licht toe dat leerlingen hun vraag kleiner en concreter maken voordat ze gaan zoeken. Bijvoorbeeld: niet 'social media', maar 'invloed van social media op slaap bij jongeren'.

Selecteren wat nuttig is

Niet elke tekst helpt evenveel.


Let op:

  • sluit de informatie aan bij je vraag?

  • staat er een uitleg, voorbeeld of feit in?

  • kun je de informatie gebruiken in je antwoord?

  • herhaalt de tekst alleen wat je al weet?

Deze slide heeft geen instructies

Hoofdzaak en bijzaak

Tijdens het zoeken maak je onderscheid tussen hoofdzaak en bijzaak.


  • Hoofdzaak helpt direct bij het beantwoorden van de vraag.

  • Bijzaak is extra informatie, maar niet noodzakelijk.


Zo houd je je antwoord gericht en bondig.

Benadruk dat deze stap de brug vormt naar samenvatten: eerst kiezen wat belangrijk is, daarna pas verwoorden.

Welke informatie is vooral hoofdzaak?

A

Extra voorbeeld

B

Feit bij je vraag

C

Herhaling

D

Los detail

Toetst het onderscheid tussen hoofdzaak en bijzaak uit slides 2-5. De juiste keuze helpt direct bij het beantwoorden van de vraag.

Zoeken en selecteren

Bij een vraag zoek je naar bruikbare informatie. Die informatie past bij je vraag en is betrouwbaar. Daarna kies je de hoofdzaak en laat je de bijzaak weg.

bruikbare informatie
betrouwbaar
hoofdzaak
mening
onduidelijk
bijzaak
zoekopdracht

De drie kernbegrippen komen rechtstreeks uit het eerste lesblok: bruikbare informatie, betrouwbaarheid en hoofdzaak.

Informatie en meningen begrijpen

In een tekst staan vaak informatie en meningen door elkaar.


  • Informatie is controleerbaar.

  • Een mening laat zien wat iemand vindt.

  • Voor een goed antwoord moet je beide herkennen.

Deze slide heeft geen instructies

Interpreteren van een tekst

Interpreteren is meer dan lezen.


  • betekenis afleiden

  • verbanden zien

  • letten op standpunt en bedoeling

Leg uit dat interpreteren betekent dat leerlingen niet alleen losse zinnen overnemen, maar begrijpen wat de schrijver echt zegt of bedoelt.

Samenvatten

Een samenvatting is kort en volledig genoeg.


  • alleen de belangrijkste punten

  • in eigen woorden

  • zonder voorbeelden die niet nodig zijn

  • passend bij de vraag die je wilt beantwoorden

Deze slide heeft geen instructies

Kernzinnen herkennen

Een kernzin bevat de belangrijkste boodschap van een alinea.


Vaak staat die:

  • aan het begin van de alinea

  • soms aan het eind

  • soms moet je haar zelf afleiden

Deze slide heeft geen instructies

Waarom kernzinnen helpen

Als je kernzinnen herkent, kun je sneller:

  • de inhoud begrijpen

  • hoofdpunten selecteren

  • een samenvatting maken

Maak duidelijk dat kernzinnen een hulpmiddel zijn bij zowel zoeken als samenvatten. Daarmee verbind je deze slide aan de vorige onderdelen van de les.

Wat hoort het best bij een mening?

A

Controleerbaar feit

B

Hoofdgedachte

C

Wat iemand vindt

D

Kernzin uit tekst

Sluit aan op slides 6-10. Een mening laat zien wat iemand vindt; informatie is juist controleerbaar.

Begrijpen en samenvatten

Bij interpreteren leid je betekenis af en zie je verbanden. Een samenvatting bevat alleen de belangrijkste punten. Daarbij helpt een kernzin om de hoofdboodschap van een alinea te vinden.

interpreteren
samenvatting
kernzin
mening
bijzaak
zoekopdracht
voorbeeld

Controleert of leerlingen de samenhang zien tussen interpreteren, samenvatten en kernzinnen herkennen.

Hoe maak je een tekst kort én bruikbaar?

Bespreek dat een goed antwoord noemt: de belangrijkste punten kiezen, in eigen woorden formuleren, bijzaken en overbodige voorbeelden weglaten, en aansluiten bij de vraag.

Je gespreksdoel duidelijk maken

In een gesprek heb je een doel, bijvoorbeeld:

  • informatie krijgen

  • iets uitleggen

  • iemand overtuigen

  • samen tot een oplossing komen


Wie het doel kent, spreekt gerichter.

Deze slide heeft geen instructies

Formuleer wat je wilt

Je gespreksdoel breng je duidelijk tot uitdrukking door:

  • meteen je onderwerp te noemen

  • precies te zeggen wat je nodig hebt

  • kort en beleefd te formuleren

Noem eventueel voorbeeldzinnen mondeling, maar houd de slide bondig zoals gevraagd.

Stemgebruik in een gesprek

Je stem beïnvloedt hoe je boodschap overkomt.


  • duidelijk spreken

  • passend tempo

  • hoorbaar volume

  • rustige toon

Deze slide heeft geen instructies

Lichaamstaal in een gesprek

Ook zonder woorden laat je iets zien.


  • houding

  • gezichtsuitdrukking

  • oogcontact

  • gebaren


Goede lichaamstaal ondersteunt je bedoeling.

Wijs op samenhang tussen verbale en non-verbale communicatie: als stem, woorden en houding niet bij elkaar passen, komt de boodschap minder sterk over.

Waardoor wordt je gespreksdoel het duidelijkst?

A

Zacht praten

B

Lang uitleggen

C

Meteen precies zijn

D

Weinig oogcontact

Gebaseerd op slides 11-14: noem meteen je onderwerp, zeg precies wat je nodig hebt en formuleer kort en beleefd.

Gericht spreken

In een gesprek helpt een duidelijk gespreksdoel je om gericht te spreken. Met goed stemgebruik klinkt je boodschap duidelijk. Ook lichaamstaal ondersteunt wat je bedoelt.

gespreksdoel
stemgebruik
lichaamstaal
kernzin
samenvatting
hoofdzaak
zoekopdracht

Verankert de drie kernbegrippen uit het laatste inhoudsblok.

Wat vind jij het lastigst in deze lesstof?

1

Informatie zoeken

2

Hoofdzaak kiezen

3

Samenvatten

4

Gesprek voeren

Deze slide heeft geen instructies

Wat neem jij mee uit deze les?

Laat leerlingen terugkijken op hun eigen leerproces. Goede antwoorden kunnen gaan over bruikbare informatie, kernzinnen, samenvatten of gespreksdoel en presentatie in een gesprek.

Wat hielp jou vandaag het meest?

Gebruik dit als afsluitende reflectie: laat leerlingen benoemen welke uitleg, oefening of strategie hen het meest hielp.

Begrippen

bruikbare informatie - informatie die past bij je vraag of probleem en die je kunt gebruiken in je antwoord

zoekopdracht - de woorden waarmee je gericht informatie zoekt

hoofdzaak - het belangrijkste deel van informatie

bijzaak - extra informatie die minder belangrijk is

informatie - gegevens of uitspraken die controleerbaar zijn

mening - wat iemand vindt of denkt over een onderwerp

interpreteren - betekenis afleiden en begrijpen wat een tekst bedoelt

Deze slide heeft geen instructies

Begrippen

samenvatten - de belangrijkste informatie kort weergeven in eigen woorden

kernzin - de zin met de hoofdgedachte van een alinea

gespreksdoel - wat je met een gesprek wilt bereiken

stemgebruik - de manier waarop je stem klinkt tijdens het spreken

lichaamstaal - wat je met houding, blik en gebaren laat zien

Deze slide heeft geen instructies