Slim omgaan met geld vanaf 18

Slim omgaan met geld vanaf 18

1 / 45
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBucoMBOStudiejaar 1

In deze les zitten 45 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 30 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Slim omgaan met geld vanaf 18

De centrale lijn van de les is dat 18 worden financiële vrijheid geeft, maar ook vaste kosten, risico's en verantwoordelijkheden. De subtopics uit de input zijn verwerkt in deze volgorde: budgetteren, geld verdienen, 18+ kosten, ziektekosten en eigen bijdrage, onverwachte kosten, krediet en roodstaan, BKR-score.

Welke geldkosten of geldrisico’s horen volgens jou bij 18 worden?

Gebruik de inzendingen om voorkennis te activeren. Verwachte thema’s: zorgverzekering, abonnementen, huur, sparen, schulden, roodstaan, onverwachte kosten.

Budgetteren

  • Budgetteren is vooraf plannen wat er binnenkomt en uitgaat

  • Je verdeelt je geld over vaste kosten, variabele kosten en sparen

  • Zo voorkom je dat je aan het einde van de maand tekortkomt

  • Een budget maakt keuzes zichtbaar

Benadruk dat budgetteren niet alleen voor mensen met weinig geld is, maar voor iedereen die grip wil houden.

Soorten uitgaven

  • Huur

  • Zorgverzekering

  • Abonnementen

  • Aflossingen

Variabele kosten

  • Boodschappen

  • Kleding

  • Uitgaan

  • Reizen

Vaste kosten

Maak duidelijk dat vaste kosten meestal elke maand terugkomen en minder makkelijk direct te verlagen zijn dan variabele kosten.

Een eenvoudig maandbudget

  • Inkomsten eerst op een rij

  • Daarna vaste kosten betalen

  • Geld reserveren voor sparen

  • Wat overblijft is vrij besteedbaar

Noem eventueel een simpel voorbeeld met loon of studiefinanciering zonder exacte bedragen verplicht te maken.

"Potjes" helpen bij budgetteren

Slide tekst

Deze slide heeft geen instructies

Waarom budgetteren werkt

Wie plant, ziet eerder of geld genoeg is voor de hele maand. Budgetteren helpt om vaste lasten op tijd te betalen, spaargeld op te bouwen en minder snel naar krediet of roodstaan te grijpen.

Hier leg je de brug naar latere subtopics: onverwachte kosten en lenen worden vaak groter als iemand geen overzicht heeft.

Geld verdienen

  • Inkomsten kunnen komen uit loon, stagevergoeding of eigen werk

  • Meer inkomen geeft meer ruimte, maar lost slechte planning niet automatisch op

  • Regelmaat in inkomen maakt budgetteren makkelijker

  • Onregelmatig inkomen vraagt extra reserve

Deze slide heeft geen instructies

Bruto en netto

  • Bruto is vóór inhoudingen

  • Netto is wat je echt ontvangt

  • Voor je budget gebruik je netto inkomen

Houd het eenvoudig: leerlingen hoeven hier geen volledig belastingstelsel te leren, alleen het verschil dat telt voor hun budget.

Onregelmatig inkomen

  • Uren kunnen per maand verschillen

  • Daardoor wisselt je inkomen ook

  • Reken bij plannen liever met een veilig, lager bedrag

  • Extra inkomen is handig voor sparen of onverwachte kosten

Veel jongeren overschatten wat ze maandelijks kunnen uitgeven als zij rekenen met hun beste maand in plaats van een gemiddelde of minimum.

Inkomen en keuzes

Meer geld verdienen kan helpen, maar financiële rust ontstaat pas als inkomsten en uitgaven bij elkaar passen.


Wie alles direct uitgeeft, houdt ook met een hoger inkomen weinig over.

Deze slide heeft geen instructies

Welk bedrag gebruik je het best voor je maandbudget?

A

Netto inkomen

B

Bruto loon

C

Hoogste maandloon

D

Geleend geld

Toetst de koppeling tussen de slides over bruto/netto en plannen. Een veelgemaakte fout is rekenen met bruto of met een uitzonderlijk hoge maand.

Maak de uitleg compleet

Bij budgetteren plan je wat er binnenkomt en uitgaat. Voor je maandbudget gebruik je je netto inkomen. Heb je een onregelmatig inkomen, dan reken je liever met een lager bedrag zodat je minder snel tekortkomt.

budgetteren
netto inkomen
lager bedrag
bruto loon
hoger bedrag
krediet
roodstaan

De blanks sluiten aan op budgetteren, netto inkomen en veilig plannen bij wisselende inkomsten.

Kosten vanaf 18 jaar

  • Vanaf 18 krijg je meer financiële zelfstandigheid

  • Daar horen ook nieuwe kosten en eigen regelzaken bij

  • Sommige kosten worden vanaf dan verplicht of gebruikelijk

  • Overzicht wordt belangrijker dan daarvoor

Noem dat dit per thuissituatie verschilt, maar dat de stap naar 18 jaar vaak een omslagpunt is in financiële verantwoordelijkheid.

Veelvoorkomende 18+ kosten

  • Kleding

  • Uitgaan

  • Cadeaus

  • Persoonlijke verzorging

Vaste lasten

  • Zorgverzekering

  • Telefoonabonnement

  • Vervoer

  • School- of studiekosten

Overige kosten

Deze slide heeft geen instructies

Zelf regelen hoort erbij

  • Rekening controleren

  • Facturen op tijd betalen

  • Abonnementen volgen

  • Niet zomaar iets afsluiten

Leg uit dat financiële problemen vaak niet alleen ontstaan door weinig geld, maar ook door gemiste betalingen en gebrek aan overzicht.

Eerst verplicht, dan wens

Bij financiële keuzes gaan noodzakelijke kosten vóór leuke uitgaven.

Als vaste lasten niet eerst betaald worden, kan een klein tekort snel uitgroeien tot betalingsproblemen.

Verbind dit alvast met krediet en roodstaan: wie verplichte kosten uitstelt, betaalt later vaak meer.

Wat hoort volgens de les eerst betaald te worden?

A

Leuke uitgaven

B

Vaste lasten

C

Cadeaus

D

Uitgaan

Toetst het principe 'eerst verplicht, dan wens'.

Vul de kernwoorden in

Vanaf 18 jaar krijg je meer zelfstandigheid. Daarbij horen nieuwe kosten en moet je zelf je facturen op tijd betalen. Als je dat niet doet, kunnen betalingsproblemen ontstaan.

18
kosten
facturen
betalingsproblemen
16
wensen
boodschappen
korting

Herhaalt de kern van de 18+-slides: nieuwe kosten én zelf regelen.

Ziektekosten

  • Ziek zijn kan geld kosten naast gewone uitgaven

  • Denk aan afspraken, medicijnen of behandeling

  • Daarom zijn ziektekosten een belangrijk deel van je budget

  • Niet elke zorg is helemaal gratis

Houd het algemeen en praktisch. De kern is dat gezondheid ook financiële gevolgen kan hebben.

Eigen bijdrage

Een eigen bijdrage betekent dat je zelf een deel van bepaalde zorgkosten betaalt. Ook als je verzekerd bent, kun je dus toch nog met extra kosten te maken krijgen.


Voor 2026 is je eigen bijdrage € 385

Voor 2027 wordt je eigen bijdrage € 400

Gebruik geen ingewikkelde uitzonderingen. Het doel is begrip van het principe: verzekering betekent niet altijd dat alles volledig betaald wordt.

Waarom dit meetelt in je budget

  • Zorgkosten kunnen onverwacht oplopen

  • Zonder reserve ontstaat snel stress

  • Vooruit plannen voorkomt verrassingen

Deze slide heeft geen instructies

Verzekerd is niet kosteloos

Een veelgemaakte fout is denken dat een verzekering alle zorgkosten wegneemt. In werkelijkheid kunnen eigen betalingen of niet-verwachte kosten toch druk zetten op je maandbudget.


Voorbeelden van wat NIET in basisverzekering valt

  • reguliere tandheelkunde vanaf 18 jaar, bijvoorbeeld vullingen

  • fysiotherapie vanaf 18 jaar

  • acupunctuur, homeopathie en osteopathie


Aanvullende verzekering = extra kosten

Dit is een belangrijke misvatting om expliciet te benoemen.

Wat betekent een eigen bijdrage?

A

Zorg is altijd gratis

B

De verzekering stopt

C

Je betaalt zelf een deel

D

Je krijgt geld terug

Richt zich op het principe dat verzekerd zijn niet betekent dat alles kosteloos is.

Zorgkosten en budget

Ook als je verzekerd bent, kunnen zorgkosten toch geld kosten. Een eigen bijdrage betekent dat je zelf een deel betaalt. Daarom is een reserve in je budget verstandig.

verzekerd
eigen bijdrage
reserve
roodstaan
gratis
abonnement
lening

Laat leerlingen de misvatting corrigeren dat verzekering alle kosten wegneemt.

Onverwachte kosten

  • Niet alle uitgaven zijn voorspelbaar

  • Een kapotte telefoon, boete of extra reis kan ineens geld kosten

  • Juist onverwachte kosten brengen een budget uit balans

  • Daarom is een buffer belangrijk

Deze slide heeft geen instructies

Voorbeelden van onverwachte kosten

  • Reparatie

  • Medische kosten

  • Verlies of diefstal

  • Een rekening die je vergat

Laat zien dat onverwacht niet altijd groot hoeft te zijn; meerdere kleine tegenvallers kunnen samen ook een probleem vormen.

De functie van een buffer

Een buffer is geld dat je apart houdt voor noodgevallen of plotselinge uitgaven. Met een buffer hoef je minder snel te lenen of rood te staan als er iets misgaat.

Koppel terug naar budgetteren: sparen is niet alleen voor later, maar ook voor bescherming op korte termijn.

Zonder buffer

Onverwachte kosten → tekort op je rekening → krediet of roodstaan → extra kosten of schuldenrisico

Gebruik hier de pijlnotatie bewust, omdat de causale keten zelf de kern van de slide is.

Hoe zou jij onverwachte kosten het liefst opvangen?

1

Met een buffer

2

Door minder uit te geven

3

Door hulp te vragen

4

Dat weet ik nog niet

Deze slide heeft geen instructies

Wat is de functie van een buffer?

A

Sneller lenen

B

Vaste lasten verhogen

C

Geld voor noodgevallen

D

Meer abonnementen nemen

Toetst de link tussen onverwachte kosten en bescherming door sparen.

Maak de keten af

Zonder buffer kunnen onverwachte kosten zorgen voor een tekort op je rekening. Daardoor grijp je sneller naar krediet of roodstaan.

buffer
tekort
krediet
bonus
overschot
verzekering
cadeau

Gebaseerd op de causale keten uit de slides.

Krediet = lening

  • Krediet is geld lenen dat je later terugbetaalt

  • Lenen lijkt een snelle oplossing bij geldtekort

  • Maar terugbetalen kost later opnieuw ruimte in je budget

  • Krediet maakt toekomstige uitgaven zwaarder

  • Rente over lening betalen

Deze slide heeft geen instructies

Hoe hoog is het rentepercentage bij een (persoonlijke) lening?

A

3%-4%

B

6%-7%

C

9%-10%

D

12%-13%

Deze slide heeft geen instructies

Roodstaan op je betaalrekening

Roodstaan betekent dat je meer geld uitgeeft dan er op je betaalrekening staat. Het voelt soms klein of tijdelijk, maar het blijft een vorm van lenen.

Benadruk dat roodstaan vaak onschuldig lijkt doordat het automatisch gebeurt via de bankrekening.

Hoe hoog is het rentepercentage als je rood staat op je betaalrekening?

A

3%-4%

B

6%-7%

C

9%-10%

D

12%-13%

Deze slide heeft geen instructies

Krediet en roodstaan vergeleken

Krediet

  • Tekort op betaalrekening

  • Vaak snel en ongemerkt

  • Ook terugbetalen verplicht

Roodstaan

  • Bewust geleend bedrag

  • Terugbetalen in termijnen of later

  • Kan groter bedrag zijn

Deze slide heeft geen instructies

Waarom lenen risico geeft

Lenen verschuift een probleem naar later. Als je inkomen later niet genoeg blijkt, stapelen kosten zich op en wordt het moeilijker om weer financiële ruimte op te bouwen.

Vermijd een moraliserende toon; focus op het mechanisme van uitstel en opstapeling.

BKR-score

  • Het BKR houdt gegevens bij over bepaalde leningen en betalingsverplichtingen

  • Zo ontstaat informatie over iemands kredietverleden

  • Die informatie kan belangrijk zijn als je later iets wilt lenen

Formuleer zorgvuldig: in dagelijks taalgebruik zeggen mensen vaak 'BKR-score', ook al gaat het in feite om registraties en kredietinformatie.

Waarom BKR ertoe doet

  • Geldverstrekkers kijken naar risico

  • Eerdere schulden of problemen tellen mee

  • (Slecht) Financieel gedrag nu kan later gevolgen hebben

Deze slide heeft geen instructies

Van keuze naar gevolg

Geen overzicht → betalingsproblemen → lening of roodstaan → registratie van kredietverleden → minder financiële mogelijkheden later

Dit is de afrondende inhoudelijke keten van de les. Laat zien hoe alle subtopics samenhangen.

Grip op je geld

Wie budgetteert, rekening houdt met 18+ kosten, ziektekosten en onverwachte kosten, hoeft minder snel te lenen. Zo blijft er meer ruimte over voor keuzes nu én later.

Gebruik deze slide om de centrale vraag af te ronden: grip op geld ontstaat door plannen én vooruitdenken over risico's.

Wat is roodstaan volgens de les?

A

Sparen voor later

B

Meer uitgeven dan op je rekening staat

C

Een rekening vergeten

D

Contant geld opnemen

Controleert of leerlingen roodstaan herkennen als vorm van lenen.

Van keuze naar gevolg

Geen overzicht kan leiden tot betalingsproblemen. Daarna volgen soms lening of roodstaan. Dat kan later je kredietverleden en financiële mogelijkheden beïnvloeden.

overzicht
lening
kredietverleden
korting
cadeau
bijbaan
uitgaan

Sluit aan op de samenvattende keten en de BKR-slides.

Deze slide heeft geen instructies