Afronden en schatten
Afronden en schatten
Open met het idee dat je niet altijd meteen precies hoeft te rekenen. Soms helpt schatten eerst om te weten of een antwoord ongeveer kan kloppen.
Dit ga ik leren
Ik kan getallen afronden en schatten om vooraf te bedenken wat het antwoord ongeveer is en om te controleren of de uitkomst van een deling kan kloppen.
Deze slide heeft geen instructies
Welk woord denk jij bij afronden of schatten?
Gebruik de woorden uit de wolk om voorkennis op te halen, zoals: ongeveer, delen, makkelijker, controle, 10, 100.
Waarom ronden we af?
Je rekent sneller
Je ziet ongeveer wat eruit moet komen
Je controleert of een antwoord logisch is
Handig bij delen, geld en meten
Koppel aan het lesdoel: eerst schatten, daarna rekenen, daarna controleren. Houd het praktisch en herkenbaar.
Wat is afronden?
Afronden betekent dat je een getal vervangt door een makkelijk getal dat er dichtbij ligt.
Voorbeeld:
48 wordt ongeveer 50.
112 wordt ongeveer 110 of 100.
Welk getal je kiest, hangt af van waarop je afrondt.
Benadruk het woord 'dichtbij'. Leerlingen hoeven nog niet alle keuzes te kunnen uitleggen; eerst het idee snappen.
De regel van 5
Kijk naar het cijfer rechts van de plek waarop je afrondt.
0, 1, 2, 3, 4 → naar beneden
5, 6, 7, 8, 9 → naar boven
De 5 is dus het kantelpunt.
Gebruik steeds dezelfde woorden: 'kijk naar het cijfer rechts'. Dat helpt later bij tientallen, honderdtallen en hoger.
Afronden op tientallen
Je kijkt naar de eenheden.
43 → 40
46 → 50
70 → 70
85 → 90
Bij tientallen wordt het laatste cijfer 0.
Wijs aan: bij 43 is de 3 minder dan 5, dus naar beneden. Bij 46 is de 6 groter dan of gelijk aan 5, dus naar boven.
Tientallen op een getallenlijn
42 ligt dichter bij 40
48 ligt dichter bij 50
45 ligt precies in het midden
Bij 45 kies je 50
Laat zien dat afronden niet gokken is. Het gaat om dichtbij en om de vaste regel van 5.
Meer voorbeelden op tientallen
Rond af op tientallen:
21 → 20
24 → 20
25 → 30
67 → 70
99 → 100
Noem vooral 25 en 99. 25 laat de regel van 5 zien. 99 laat zien dat je soms naar het volgende tiental gaat: 100.
Wat doe je bij 45 op tientallen?
naar 40
naar 50
naar 35
blijft 45
Check of leerlingen de regel van 5 begrijpen: 45 ligt in het midden en gaat naar boven.
Vul de goede woorden in
Bij afronden op tientallen kijk je naar de eenheden. Is dat cijfer 0 tot en met 4, dan ga je omlaag. Is het 5 tot en met 9, dan ga je omhoog.
Deze zin sluit direct aan bij slides 4 t/m 7: kijk naar de eenheden en gebruik de regel van 5.
Afronden op honderdtallen
Je kijkt naar de tientallen.
120 → 100
149 → 100
150 → 200
184 → 200
Bij honderdtallen worden de laatste twee cijfers 00.
Zeg expliciet: je rondt af op honderden, dus je kijkt één plek naar rechts, naar de tientallen.
De 5 bij honderdtallen
250 → 300
351 → 400
444 → 400
450 → 500
Als de tientallen 5 of meer zijn, ga je omhoog.
Maak duidelijk dat bij 351 niet alle laatste cijfers los tellen; je kijkt eerst naar de tientallen. Die bepalen omhoog of omlaag.
Afronden op duizendtallen
Je kijkt naar de honderdtallen.
1.200 → 1.000
1.499 → 1.000
1.500 → 2.000
3.840 → 4.000
Bij duizendtallen worden de laatste drie cijfers 000.
Herhaal het patroon: kijk steeds naar het cijfer rechts van de plek waarop je afrondt.
De 5 bij duizendtallen
Voorbeelden:
4.500 → 5.000
7.349 → 7.000
7.500 → 8.000
9.999 → 10.000
Ook hier geldt: 5 of meer is omhoog.
Noem dat 9.999 afrondt naar 10.000. Dat helpt bij het begrijpen van de sprong naar het volgende duizendtal.
Afronden op tienduizendtallen
Je kijkt naar de duizendtallen.
12.000 → 10.000
14.999 → 10.000
15.000 → 20.000
27.400 → 30.000
Bij tienduizendtallen worden de laatste vier cijfers 0000.
Spreek het rustig uit: tienduizendtallen. Laat leerlingen vooral het kijkcijfer vinden: de duizendtallen.
De 5 bij tienduizendtallen
35.000 → 40.000
42.300 → 40.000
45.000 → 50.000
88.888 → 90.000
Gebruik 35.000 en 45.000 om de regel van 5 nog eens heel duidelijk te maken.
Waar kijk je bij honderdtallen?
naar eenheden
naar tientallen
naar honderdtallen
naar duizendtallen
Veelgemaakte fout: leerlingen kijken naar de eenheden. Hier moet duidelijk worden dat je één plek rechts kijkt.
Vul de goede getallen in
Bij honderdtallen worden de laatste twee cijfers 00. Bij duizendtallen worden de laatste drie cijfers 000. Bij tienduizendtallen worden de laatste vier cijfers 0000.
Hier controleer je of leerlingen het patroon in de grote getallen zien.
Hoe rond je 15.000 af?
Verwacht in het antwoord dat de leerling noemt: kijk waarop je afrondt, kijk naar het cijfer rechts, 0-4 omlaag, 5-9 omhoog.
Stappenplan afronden
Kijk waarop je moet afronden.
Kijk naar het cijfer rechts daarvan.
Is dat 0 t/m 4? Ga omlaag.
Is dat 5 t/m 9? Ga omhoog.
Maak de cijfers rechts daarna 0.
Dit is het vaste schema van de les. Gebruik het later ook bij schatten en controleren van delingen.
Zelf nadenken: tientallen
Denk na over het afronden op tientallen:
32 → ?
57 → ?
64 → ?
75 → ?
98 → ?
Laat leerlingen eerst hardop zeggen naar welk cijfer rechts ze kijken: de eenheden.
Zelf nadenken: honderdtallen
Denk na over het afronden op honderdtallen:
121 → ?
250 → ?
389 → ?
640 → ?
951 → ?
Herinner aan de stap: kijk naar de tientallen, niet naar de eenheden.
Zelf nadenken: duizendtallen
Denk na over het afronden op duizendtallen:
1.240 → ?
1.500 → ?
2.799 → ?
6.320 → ?
8.501 → ?
Laat leerlingen het honderdtal aanwijzen voordat ze afronden.
Zelf nadenken: tienduizendtallen
Denk na over het afronden op tienduizendtallen:
12.400 → ?
15.200 → ?
34.999 → ?
45.000 → ?
71.300 → ?
Laat leerlingen het duizendtal zoeken. Dat is het kijkcijfer bij afronden op tienduizendtallen.
Wat is 250 afgerond op honderdtallen?
200
250
300
350
250 is een belangrijk grensgeval: de tientallen zijn 5, dus omhoog.
Vul de antwoorden in
32 wordt op tientallen 30. 75 wordt op tientallen 80. 1.500 wordt op duizendtallen 2.000. 45.000 wordt op tienduizendtallen 50.000.
Dit checkt de voorbeelden uit de zelf-denken-slides. Let op de 5 als kantelpunt.
Schatten bij een deling
Met afronden kun je eerst schatten.
Voorbeeld:
198 : 4 wordt ongeveer
200 : 4 = 50
Dan weet je: het echte antwoord ligt in de buurt van 50.
Leg uit dat schatten niet exact is. Het helpt om te voorspellen en te controleren.
Controle van een deling
Voorbeeld:
196 : 4 = 49
Schatting:
200 : 4 = 50
49 ligt dicht bij 50.
De uitkomst kan dus kloppen.
Verbind dit direct aan het lesdoel: schatten vooraf en controleren achteraf.
Nog een controle
Voorbeeld:
3.120 : 6 = 520
Schatting:
3.000 : 6 = 500
520 ligt in de buurt van 500.
De uitkomst is logisch.
Bespreek ook dat een antwoord soms iets hoger of lager is dan de schatting. Dat is normaal.
Wanneer klopt iets niet?
Voorbeeld:
198 : 4 = 80
Schatting:
200 : 4 = 50
80 ligt niet in de buurt van 50.
Dan weet je: opnieuw kijken.
Belangrijk inzicht: schatten helpt fouten ontdekken zonder alles meteen opnieuw uit te rekenen.
Welke schatting past bij 198 : 4?
100 : 4 = 25
200 : 4 = 50
300 : 4 = 75
200 : 2 = 100
Leerlingen gebruiken hier afronden om eerst te schatten voor een deling.
Maken
Opdracht 12 blz. 85; Rond af en reken met de afgronde getallen de som uit.
Opdracht 13 blz 86; rond af en reken met de afgeronde getallen de som uit.
Heb je tijd over? Werk dan op studiemeter
Startrekenen online; 1F; domein 1 getallen; oefeningen; delen
deeltafel
delen met grote getallen
tientallen delen
Deze slide heeft geen instructies
Wat heb jij vandaag geleerd?
Reflectie zonder goed of fout. Mogelijke antwoorden: afronden op tientallen, de regel van 5, schatten bij delen, controleren van antwoord.
Wat vond jij nog moeilijk?
Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen benoemen wat nog lastig is, bijvoorbeeld honderdtallen of grote getallen.
Belangrijke woorden
afronden - een getal vervangen door een makkelijk getal dat dichtbij ligt
schatten - vooraf bedenken wat ongeveer het antwoord is
tiental - een getal als 10, 20, 30, 40
honderdtal - een getal als 100, 200, 300
duizendtal - een getal als 1.000, 2.000, 3.000
tienduizendtal - een getal als 10.000, 20.000, 30.000
uitkomst - het antwoord van een som
Deze slide heeft geen instructies