Onderwerp?
Onderwerp?
Deze slide heeft geen instructies
Welvaart en ontwikkeling
Paragraaf 3.2
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen
Uitleggen wat ontwikkeling is en hoe je dit meet met bnp per inwoner en de HDI.
Uitleggen waarom bnp per inwoner alleen niet genoeg is om het ontwikkelingspeil van een land te bepalen.
Met behulp van de Grote Bosatlas ontwikkelingsverschillen tussen en binnen landen herkennen en beschrijven.
Kaarten en tabellen lezen en vergelijken om conclusies te trekken over welvaart en ontwikkeling.
Deze slide heeft geen instructies
De les vandaag
Gatentekst paragraaf 1 (10 min)
Flashcards (2 min)
opgave 4, 6 en 9 van paragraaf 1 (15 min)
Uitleg paragraaf 2 (deel 1, 15 min)
Opdrachten paragraaf 2 (10 min)
Deze slide heeft geen instructies
Gatentekst paragraaf 1
minute
second
Gatentekst: India en Groot-Brittannië
In de 19e eeuw was India een kolonie van Groot-Brittannië. Dit heet ____________: een land heeft macht over een ander land en gebruikt dit vooral voor eigen voordeel. India werd gebruikt als ____________: het leverde goedkope grondstoffen en was een belangrijke ____________ voor Britse producten.
Terwijl Groot-Brittannië snel groeide door de ____________, ging het in India juist slecht met de lokale industrie. Veel fabrieken verdwenen, wat ____________ wordt genoemd. Na de Tweede Wereldoorlog werd India onafhankelijk. Dit proces heet ____________.
In de laatste decennia is de economie van India sterk veranderd. Het land koos steeds meer voor een ____________, waardoor buitenlandse bedrijven welkom werden. In sommige gebieden ontstonden ____________, waar ____________ zich vestigden. Dit zorgde voor economische groei en meer banen, vooral in grote steden.
Door deze ontwikkeling groeiden steden snel. Dit noemen we ____________. Steden als Mumbai en Delhi zijn belangrijk voor de economie, maar de groei zorgt ook voor ____________, omdat niet iedereen evenveel profiteert van de vooruitgang.
Woordenlijst
• afzetmarkt
• de-industrialisatie
• dekolonisatie
• exploitatiekolonie
• industrialisatie
• kolonialisme
• multinational / multinationale onderneming
• sociale ongelijkheid
• speciale economische zone
• verstedelijking
• vrijemarkteconomie
Flashcards
Maak minimaal 3 flashcards van de begrippen uit paragraaf 1 die je nog lastig vindt.
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
Ontwikkelingskenmerken
Het ontwikkelingspeil van een land hangt vooral samen met het welvaartspeil.
Hoe hoger de welvaart, hoe meer ontwikkeld een land is.
Ontwikkeling is ongelijk verdeeld over de wereld.
Hoog ontwikkeld: Europa en Noord-Amerika
Minder ontwikkeld: veel landen in Afrika en Azië
Ook binnen landen zijn er verschillen tussen meer en minder ontwikkelde gebieden.
Om ontwikkeling te meten gebruik je ontwikkelingskenmerken.
De belangrijkste is het bnp per inwoner.
Andere kenmerken zijn o.a. basisbehoeften, geboortecijfer, levensverwachting, energieverbruik, bevolkingsgroei en verstedelijking.
Deze slide heeft geen instructies
Het bruto nationaal product (bnp)
Het bruto nationaal product (bnp) is de totale waarde van alle goederen en diensten die een land in één jaar produceert.
Het laat zien wat alle inwoners samen verdienen.
Om landen goed te vergelijken, gebruik je het bnp per inwoner:
bnp ÷ aantal inwoners = gemiddeld inkomen.
Deze slide heeft geen instructies
Nadelen BNP per inwoner
Het bnp per inwoner is een gemiddelde en laat inkomensverschillen niet zien.
In veel ontwikkelingslanden is het inkomen erg ongelijk verdeeld:
een kleine groep is rijk
een grote groep is arm
Ook regionale verschillen zijn groot:
steden zijn vaak rijker dan het platteland
ook binnen regio’s en steden bestaan grote verschillen
Dit zie je terug in het bruto regionaal product (brp), dat per gebied sterk kan verschillen.
Deze slide heeft geen instructies
Nadelen BNP per inwoner
Betrouwbaarheid van bnp-cijfers
In ontwikkelingslanden zijn economische cijfers vaak minder betrouwbaar.
In rijke landen (zoals Nederland) worden gegevens goed bijgehouden door o.a. het CBS, banken en de Belastingdienst.
In arme landen zijn cijfers vaak schattingen.
Inkomsten uit de informele sector, ruilhandel en zelfvoorziening worden niet geregistreerd en niet meegerekend in het bnp per inwoner.
Deze slide heeft geen instructies
Nadelen BNP per inwoner
Wisselkoers en koopkracht
Het bnp per inwoner wordt wereldwijd in dollars weergegeven.
De officiële wisselkoers kan afwijken van de werkelijke waarde, wat een vertekend beeld geeft.
Er zijn grote verschillen in koopkracht:
met hetzelfde bedrag kun je in arme landen vaak meer kopen dan in rijke landen.
Daarom wordt het bnp per inwoner soms gecorrigeerd naar koopkracht.
Deze slide heeft geen instructies
Verschil BNP en BBP
bnp en bbp
bnp: inkomen van alle staatsburgers, waar ze ook werken.
bbp: productie binnen een land; inkomsten uit het buitenland tellen niet mee.
Het bnp en bbp zijn meestal ongeveer even groot.
Deze slide heeft geen instructies
Human Development Index (HDI)
De VN ontwikkelden de Human Development Index (HDI) om beter het ontwikkelingspeil van een land te meten, omdat bnp per inwoner alleen niet genoeg zegt.
De HDI combineert 3 kenmerken:
Economisch: bnp per inwoner
Demografisch: levensverwachting
Sociaal-cultureel: analfabetisme
Hoe dichter de score bij 1, hoe hoger de ontwikkeling
Deze slide heeft geen instructies
Regionale ongelijkheid
India en regionale verschillen
India staat in de middenmoot op de HDI.
HDI is een gemiddelde, het laat regionale en sociale verschillen niet zien.
1/3 van de Indiërs leeft nog onder de armoedegrens.
De regionale HDI laat zien dat rijke regio’s vergelijkbaar zijn met snel ontwikkelende landen, terwijl arme regio’s op het niveau van de armste landen liggen.
Voorbeeld staten India (2021):
Kerala: HDI-plaats 88
Bihar: HDI-plaats 153
Deze slide heeft geen instructies
Regionale ongelijkheid
Deze slide heeft geen instructies
Sociale ongelijkheid
Sociale ongelijkheid
Binnen India is er grote sociale ongelijkheid.
Mensen worden gediscrimineerd op basis van kaste, geslacht, huidskleur, taal, seksuele voorkeur, etc.
Voorbeeld: een dalit (laagste kaste) heeft een veel lagere HDI dan het nationale gemiddelde.
Deze slide heeft geen instructies
Opdracht 1: Wereldwijde ontwikkeling
Open de wereldkaart van HDI of ontwikkelingslanden in de Bosatlas.
Zoek drie hoogontwikkelde landen en drie ontwikkelingslanden.
Noteer per land:
Naam
Continent
HDI-score of classificatie
Vraag: Wat valt je op over de ligging van hoogontwikkelde landen?
Deze slide heeft geen instructies
Opdracht 2: BNP per inwoner vergelijken
Open de tabel of kaart BNP per hoofd van de bevolking.
Kies drie landen: één hoog, één midden, één laag.
Noteer: BNP per inwoner, continent, en HDI-score (indien beschikbaar).
Vraag: Komt de HDI-score altijd overeen met het BNP per inwoner? Leg uit.
Deze slide heeft geen instructies
Opdracht 3: Regionale verschillen binnen landen
Zoek de HDI-kaart van India (of de regionale kaart met levensverwachting/inkomen).
Noteer de hoogste en laagste HDI-regio van India.
Vraag: Hoe groot is het verschil tussen rijkste en armste regio?
Vraag: Welke factoren zouden dit verschil kunnen verklaren?
Deze slide heeft geen instructies
Opdracht 4: BBP versus BNP
Zoek een kaart met BBP per land.
Vergelijk dit met het BNP per inwoner van dezelfde landen.
Noteer een land waar BBP groot is, maar BNP per inwoner laag.
Vraag: Waarom kan dat zo zijn?
Deze slide heeft geen instructies
Flashcards paragraaf 3.2
Learning objective
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
Exit ticket
Uitleggen wat ontwikkeling is en hoe je dit meet met bnp per inwoner en de HDI.
Uitleggen waarom bnp per inwoner alleen niet genoeg is om het ontwikkelingspeil van een land te bepalen.
Met behulp van de Grote Bosatlas ontwikkelingsverschillen tussen en binnen landen herkennen en beschrijven.
Kaarten en tabellen lezen en vergelijken om conclusies te trekken over welvaart en ontwikkeling.
Deze slide heeft geen instructies