Organische reacties (Scheikunde havo), les 3: Terugblik quiz

• newEditor
• Scheikunde
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 4,5

Introductie

Quiz van 11 vragen over reactietypen, vergelijkingen, hydrolyse, condensatie en kraken.

Opstelling voor het nitreren van organische stoffen in een laboratorium, oude foto (publiek domein)

EXAMENSTOF SCHEIKUNDE · REACTIES · ORGANISCH

Quiz

Terugblik: Organische reacties

Les 3 van 3. Leerlingen beantwoorden individueel; bespreek na elke paar vragen kort de antwoorden. Image credit: Digital Public Library of America / Wikimedia Commons, publiek domein

Welke vergelijking is een additie?

A

C₃H₈ + Br₂ → C₃H₇Br + HBr

B

C₃H₈ → C₂H₄ + CH₄

C

C₃H₆ + Br₂ → C₃H₆Br₂

D

C₄H₈O₂ + H₂O → C₂H₄O₂ + C₂H₆O

Syllabus R1.11 en R2.1: additie: twee beginstoffen, één product, C=C verdwijnt. De tweede is substitutie, de derde kraken, de vierde hydrolyse van een ester. Alle vergelijkingen gecontroleerd: C₃H₆ + Br₂ (3 C, 6 H, 2 Br) = C₃H₆Br₂; C₃H₈ + Br₂ = C₃H₇Br + HBr; C₃H₈ = C₂H₄ + CH₄; C₄H₁₀O₃ aan beide kanten bij de ester.

Zetmeel wordt volledig gehydrolyseerd. Welke stof ontstaat?

A

Glucose

B

Glycerol

C

Aminozuren

D

Vetzuren

Syllabus R1.11 en R2.1: hydrolyse van koolhydraten tot monosachariden. Verwachte fout: glycerol, product van vetten, of aminozuren, product van eiwitten.

Zet op volgorde: van minst naar meest H₂O bij hydrolyse.

1

Triglyceride

2

Dipeptide

3

Pentapeptide

4

Tripeptide

Syllabus R1.11 en R2.1: het aantal H₂O is gelijk aan het aantal te splitsen bindingen: dipeptide 1, tripeptide 2, triglyceride 3 (drie estergroepen), pentapeptide 4. Verwachte fout: triglyceride na het pentapeptide zetten omdat het een groter molecuul lijkt.

Vul in

Bij kraken breekt een C–C-binding in een koolwaterstofmolecuul, zodat kleinere moleculen ontstaan.

kraken

C–C

kleinere

C=O

grotere

Syllabus R1.11 en R2.1: kraken splitst een groot koolwaterstofmolecuul in kleinere. Verwachte fout: grotere moleculen (polymerisatie) of C=O.

Uit welke twee stoffen ontstaat C₂H₅Cl als enig product?

A

C₂H₄ en Cl₂

B

C₂H₄ en HCl

C

C₂H₆ en HCl

D

C₂H₄ en H₂O

Syllabus R1.11 en R2.1: additie van HCl aan etheen: C₂H₄ + HCl → C₂H₅Cl, één product. Met Cl₂ ontstaat C₂H₄Cl₂, met H₂O ontstaat C₂H₅OH; C₂H₆ reageert niet met HCl. Verwachte fout: C₂H₄ en Cl₂ kiezen vanwege het chloor.

C₁₂H₂₂O₁₁ + H₂O → 2 C₆H₁₂O₆. Hoeveel mol H₂O reageert met 0,50 mol sacharose?

A

1,0 mol

B

0,25 mol

C

2,0 mol

D

0,50 mol

Syllabus R1.11 en R2.1: molverhouding sacharose : H₂O = 1 : 1, dus 0,50 mol sacharose neemt 0,50 mol H₂O op. Verwachte fout: de 2 voor glucose gebruiken (1,0 mol) of delen door 2 (0,25 mol). Tweemaal nagerekend.

Geef het product van but-2-een met H₂O.

Syllabus R1.11: additiereacties in molecuulformules en structuurformules. Antwoord: butaan-2-ol, CH₃–CH(OH)–CH₂–CH₃. But-2-een is symmetrisch, dus er is maar één product. Controle: C₄H₈ + H₂O → C₄H₁₀O (links 4 C, 10 H, 1 O; rechts ook). Verwachte fout: butaan-1-ol, of de C=C laten staan.

Welke vergelijking klopt voor de condensatie van HCOOH met CH₃OH?

A

HCOOH + CH₃OH → HCOOCH₃ + H₂O

B

HCOOH + CH₃OH → HCOOCH₃ + H₂

C

HCOOH + CH₃OH → HCOOCH₃ + CO₂

D

HCOOH + CH₃OH → HCOOCH₃ + H₂O₂

Syllabus R1.11 en R2.1: ester en water. Controle: links CH₂O₂ + CH₄O = C₂H₆O₃; rechts C₂H₄O₂ + H₂O = C₂H₆O₃. Bij H₂ ontbreekt een O, bij CO₂ ontbreekt C en bij H₂O₂ is er één O te veel. Verwachte fout: H₂ of H₂O₂ kiezen zonder te tellen.

Wat ontstaat bij volledige hydrolyse van een polyester?

A

Alleen CO₂ en H₂O

B

Moleculen met NH₂- en COOH-groepen

C

Moleculen met COOH- en OH-groepen

D

Moleculen met alleen C=C bindingen

Syllabus R1.11 en R2.1: hydrolyse van (poly)esters. Elke estergroep splitst in een carbonzuurgroep en een hydroxylgroep. Verwachte fout: NH₂ en COOH kiezen; dat hoort bij polyamiden en polypeptiden.

Twee alanine (C₃H₇NO₂) koppelen tot een dipeptide. Welke formule?

A

C₆H₁₄N₂O₄

B

C₆H₁₂N₂O₄

C

C₆H₁₂N₂O₃

D

C₆H₁₆N₂O₅

Syllabus R1.11 en R2.1: condensatie, één H₂O af: 2 × C₃H₇NO₂ = C₆H₁₄N₂O₄, min H₂O is C₆H₁₂N₂O₃. Verwachte fout: het water vergeten (C₆H₁₄N₂O₄) of er juist bij optellen (C₆H₁₆N₂O₅). Tweemaal nagerekend.

Waarom kraakt een raffinaderij zware oliefracties?

A

Grote moleculen worden bruikbare kleinere moleculen

B

De fracties worden gescheiden op kookpunt

C

Kleine moleculen worden aan elkaar gekoppeld

D

Zwavel wordt uit de olie gehaald

Syllabus R1.11 en R2.1: T-sfeer: olieraffinage, gefractioneerde destillatie en kraken. Scheiden op kookpunt is destillatie, koppelen is polymerisatie. Verwachte fout: het kookpuntantwoord, omdat destillatie in dezelfde fabriek gebeurt.

Hoe zeker voel je je over dit onderwerp?

1

Heel zeker

2

Redelijk zeker

3

Niet zo zeker

4

Helemaal niet zeker

Gebruik de uitslag om te bepalen of je een onderdeel herhaalt.

EXAMENSTOF SCHEIKUNDE · REACTIES · ORGANISCH

Goed gedaan!

Je kunt nu elke organische reactie indelen en kloppend opschrijven: additie, condensatie, hydrolyse, substitutie en kraken.