Overzicht periode
Lesdoelen
Examen Lezen & Luisteren
3 leesteksten
3 kijk- en luisterfragmenten
50-65 vragen
Even herhalen: tekstsoorten
(online) Krantenartikel
Tijdschrift
Blog
Whatsapp-bericht
Opinie
Column
Ingezonden brief
Betoog
Beschouwing
Essay
Instructie
Tekstsoorten
Wat doet de schrijver van deze tekst?
Wat is de tekstsoort?
Tekstsoorten
Wat doet de schrijver van deze tekst?
Wat is de tekstsoort?
Opinie
Tekstsoorten
Wat is de tekstsoort?
Tekstsoorten
Wat is de tekstsoort?
Instructie
Tekstsoorten
Wat is de tekstsoort?
Tekstsoorten
Wat is de tekstsoort?
Betoog
Herhaling
Onderwerp/hoofdgedachte/deelonderwerpen/kernzinnen
Onderwerp en hoofdgedachte
Een tekst heeft natuurlijk altijd een onderwerp. Dit is het thema waar een tekst over gaat.
Daarnaast heeft elke tekst een hoofdgedachte
-> Deze twee dingen moet je zelf kunnen bepalen!
Onderwerp en hoofdgedachte
Het belangrijkste wat er over het onderwerp wordt gezegd is de hoofdgedachte.
Dat is wel een hele zin, maar geen vraagzin!
De hoofdgedachte vind je meestal in de inleiding of in het slot van de tekst
-> Stel jezelf de vraag:
Wat is het belangrijkste wat er in de hele tekst over het onderwerp wordt gezegd?
Deelonderwerpen
In de kern (het middenstuk) staan vaak tussenkopjes. Dit noemen we deelonderwerpen. Eigenlijk is een deelonderwerp het onderwerp van één alinea.
Kernzinnen
Kernzin =
Belangrijkste zin van de alinea
Meestal de eerste of de laatste zin
Rest van de alinea =
voorbeeld, uitleg of toelichting
Opdracht 1:
Lees de tekst 'Alleen op vakantie gaan is een zegen'.
Markeer in iedere alinea de kernzin.
Bedenk:
- Wat is het onderwerp?
- Wat is de hoofdgedachte?
Tekstdoelen
Een schrijver wil vaak iets bereiken bij zijn lezer. Hij schrijft een tekst dus met een doel in gedachten.
-> Tekstdoel
Als je het tekstdoel weet, kun je:
1) teksten beter inschatten;
2) teksten beter beoordelen.
Informeren
Doel: de lezer leert iets van de tekst.
Kenmerken:
- de tekst is objectief
- de tekst bestaat uit feiten
-> informerende tekst
lesboeken, handleidingen, nieuwsberichten en politierapporten
Beschouwen
Doel: de lezer kan zelf een mening vormen bij het onderwerp van de tekst
Kenmerken:
- de tekst is informatief
- de schrijver beschrijft voor- en nadelen
-> Informerende tekst
sommige krantenartikelen en sommige tijdschriftartikelen
Instrueren
Doel: de lezer weet hoe iets gedaan moet worden
Kenmerken:
- de tekst bevat een stappenplan
- de tekst bestaat uit feiten
- de tekst bevat een lijst met benodigdheden
-> Informerende tekst
handleidingen, instructies
Overtuigen
Doel: de lezer raakt overtuigd met het standpunt van de tekst/schrijver.
Kenmerken:
- de tekst bevat een standpunt
- de schrijver maakt gebruik van argumenten
- de tekst is gebaseerd op de mening van de schrijver
-> Waarderende tekst
recensies, columns en blogs
Overtuigen
Kern van de tekst: Proefdiertesten zijn vreselijk, want dieren zijn onschuldig en kunnen geen nee zeggen.
Standpunt: proefdiertesten zijn vreselijk
Argumenten:
1) dieren zijn onschuldig
2) dieren kunnen geen nee zeggen
Activeren
Doel: de lezer raakt overtuigd met het standpunt van de tekst/schrijver én komt in actie
Kenmerken:
- de tekst bevat een standpunt en argumenten
- de tekst is gebaseerd op de mening van de schrijver
- de schrijver wil de lezer overtuigen om iets te gaan doen (bijv. ergens lid van worden, geld doneren)
-> Waarderende tekst
reclameteksten, advertenties, posters en folders
Amuseren
Doel: de lezer beleeft plezier aan het lezen van de tekst
Kenmerken:
- de tekst bevat een grapje (of anekdote)
- de tekst kan fictie en ook non-fictie zijn
-> Verhalende teksten
gedicht, roman, strip, column en blogs
Dus…
Elk onderdeel van een tekst heeft een functie:
De titel bevat het onderwerp van de tekst en trekt de aandacht van de lezer.
De lead is een vetgedrukte tekst onder de titel en vat de tekst kort samen. Soms kun je hier de hoofdgedachte van een tekst lezen.
De eerste alinea is de inleiding en introduceert het onderwerp. Je kunt lezen waar de tekst over gaat en er wordt een voorbeeld gegeven. Je kunt hier meestal ook de hoofdgedachte van de tekst lezen.
In het middenstuk (kern) wordt het onderwerp verder uitgewerkt.
In het slot lees je een korte samenvatting of een conclusie.
Tips tijdens het lezen van een tekst
1. Scan de kernzinnen. Elke alinea heeft een kernzin. Een kernzin is de belangrijkste zin van een alinea. Dit is meestal de eerste, tweede of de laatste zin.
2. Omcirkel de signaalwoorden! Deze helpen bij het begrijpen van een tekst. Meestal komt er dan iets wat belangrijk is. Voorbeelden: want, omdat, daarom, dus, kortom, namelijk, bovendien, dus etc.
Aan de slag
Inloggen Methode Deviant Starttaal Compact Online > 2F
Lezen > Opbouwopdrachten > Tekstsoort
Opdracht 1 t/m 4
Probeer zoveel mogelijk in de les af te ronden. Dan heb je geen huiswerk!
Opdracht 2:
Lees de tekst 'Alleen op vakantie gaan is een zegen'.
Maak de vragen.
Even checken: Lesdoelen behaald?
Tot volgende week!