2.4 Eten, drinken en slapen voor sport
Learning objective
2.4 Eten, drinken en slapen voor sport
Learning objective
Je leert vandaag:
Welke rol koolhydraten, eiwitten en vetten spelen bij sporten.
Waarom voldoende water drinken belangrijk is en waarom energiedrank geen goede sportdrank is.
Waarom voldoende slaap belangrijk is voor spierherstel en sportprestaties.
Wat eet of drink jij voor het sporten?
Goed zorgen voor je lichaam
Tijdens het sporten vraagt je lichaam veel van je. Je hebt energie en vocht nodig om te kunnen bewegen. Na het sporten moet je lichaam weer herstellen. Wat je eet en drinkt én hoeveel je slaapt, hebben daarom invloed op je sportprestaties en herstel.
Voeding bij het sporten
Je lichaam heeft verschillende voedingsstoffen nodig. Drie belangrijke voedingsstoffen zijn koolhydraten, eiwitten en vetten.
Deze voedingsstoffen noemen we macronutriënten. Je lichaam heeft ze in grotere hoeveelheden nodig.
Ze hebben niet allemaal dezelfde functie:
Koolhydraten → vooral brandstof
Eiwitten → vooral bouwstof
Vetten → brandstof, reserve en bescherming
Koolhydraten
Koolhydraten geven energie
Koolhydraten zijn een belangrijke energiebron voor je spieren en hersenen.
Voorbeelden zijn:
volkorenbrood;
volkoren pasta;
zilvervliesrijst;
havermout;
aardappelen;
fruit.
Voor het sporten kunnen koolhydraten helpen om voldoende energie te hebben voor de inspanning.
Eiwitten
Eiwitten helpen bij herstel
Eiwitten zijn belangrijke bouwstoffen voor je lichaam.
Tijdens zware inspanning worden je spieren belast. Eiwitten helpen bij het onderhoud, de opbouw en het herstel van spieren.
Eiwitten zitten bijvoorbeeld in:
kwark en yoghurt;
eieren;
kip en vis;
peulvruchten;
noten.
Vetten
Ook vetten zijn belangrijk
Vetten leveren energie en kunnen als reservebrandstof worden opgeslagen. Ze helpen ook bij verschillende belangrijke processen in je lichaam.
Vet wordt langzamer verteerd dan koolhydraten.
Een erg vette maaltijd vlak voor het sporten kan daarom zwaar op de maag liggen.
Voorbeelden zijn bijvoorbeeld friet, snacks of een erg vette maaltijd.
Wat heeft je lichaam nodig?
Olie
Noten
Volkoren pasta
Banaan
Kwark
Kip
Welke voedingsstof is vooral belangrijk als brandstof tijdens het sporten?
Koolhydraten
Eiwitten
Vitaminen
Mineralen
Finn heeft over twee uur voetbaltraining. Welke maaltijd past het beste voor zijn training?
Een grote portie friet met snacks
Volkoren pasta met een lichte saus
Alleen een zak chips
Helemaal niets eten
Drinken
Waarom moet je drinken tijdens het sporten?
Tijdens het sporten maken je spieren warmte. Om af te koelen gaat je lichaam zweten.
Door zweten verlies je vocht.
Dit vocht moet je weer aanvullen. Als je meer vocht verliest dan je binnenkrijgt, kun je uitdrogen. Dit noemen we ook dehydratatie.
Door uitdroging kun je bijvoorbeeld:
dorst krijgen;
hoofdpijn krijgen;
duizelig worden;
minder goed presteren.
Water of energiedrank?
Wat kun je het beste drinken?
Voor de meeste gewone sportactiviteiten is water een goede en gezonde keuze.
Een energiedrank is iets anders dan een sportdrank. Energiedranken bevatten meestal veel cafeïne en vaak veel suiker.
Cafeïne kan onder andere zorgen voor:
een hogere hartslag;
onrust of trillen;
moeilijker slapen.
Veel suiker levert daarnaast veel calorieën en is slecht voor je tanden.
Daarom is een energiedrank geen goede standaarddrank tijdens het sporten.
Wat drink jij meestal tijdens of na het sporten?
Water
Sportdrank
Energiedrank
Frisdrank
Meestal niets
Waarom gaat je lichaam zweten tijdens het sporten?
Om meer energie te maken
Om je spieren sterker te maken
Om je lichaam af te koelen
Om je hartslag te verlagen
Slaap
Slaap hoort ook bij trainen
Niet alleen eten en drinken zijn belangrijk voor sporters. Je lichaam heeft ook slaap nodig.
Tijdens het slapen krijgt je lichaam de kans om te herstellen van de inspanning van die dag.
Voldoende slaap helpt onder andere bij:
lichamelijk herstel;
concentratie;
reactiesnelheid;
sportprestaties.
Aanbevolen slaapduur per leeftijdsgroep
Wat gebeurt er tijdens je slaap?
Je lichaam herstelt
Tijdens je slaap doorloop je verschillende slaapfasen.
Vooral tijdens de diepe slaap vinden belangrijke herstelprocessen plaats. Tijdens de slaap wordt ook groeihormoon afgegeven.
Groeihormoon helpt onder andere bij:
groei van het lichaam;
opbouw en herstel van weefsel;
herstel na lichamelijke inspanning.
Goed slapen is daarom een belangrijk onderdeel van trainen en herstellen.
Wat doet te weinig slaap?
Te weinig slapen heeft gevolgen
Als je regelmatig te weinig slaapt, krijgt je lichaam minder kans om goed te herstellen.
Je kunt dan:
sneller moe zijn;
je minder goed concentreren;
langzamer reageren;
minder goed presteren tijdens het sporten;
meer kans hebben op blessures.
Trainen alleen is dus niet genoeg. Herstel hoort erbij.
Noah is 14 jaar en heeft morgen een belangrijke voetbalwedstrijd. Hij wil tot 01.00 uur gamen en moet om 07.00 uur opstaan.
Waarom is dit geen goed idee?
Zijn spieren krijgen te veel eiwitten.
Zijn maximale hartslag wordt lager.
Zijn lichaam krijgt te weinig tijd om goed te herstellen.
Zijn lichaam krijgt te veel energie.
Sleepvraag
Maaltijd met koolhydraten
Vocht aanvullen
Eiwitten uit gezonde voeding
Om te onthouden
Koolhydraten
Zijn vooral brandstof.
Leveren energie voor je spieren.
Eiwitten
Zijn vooral bouwstoffen.
Helpen bij onderhoud en herstel van spieren.
Vetten
Leveren energie en zijn een reservebrandstof.
Een erg vette maaltijd vlak voor het sporten kan zwaar op de maag liggen.
Voeding bij sporten
Voldoende drinken
Tijdens het sporten verlies je vocht door zweten.
Je moet dit vocht weer aanvullen.
Te weinig vocht kan leiden tot uitdroging (dehydratatie).
Uitdroging kan je sportprestaties verminderen.
Voor de meeste gewone sportactiviteiten is water een goede keuze.
Energiedrank bevat veel cafeïne en vaak veel suiker en is geen goede standaard sportdrank.
Om te onthouden
Tijdens de slaap kan je lichaam herstellen.
Jongeren hebben ongeveer 8–10 uur slaap per nacht nodig.
Tijdens de slaap wordt onder andere groeihormoon afgegeven.
Groeihormoon helpt bij groei en herstel van weefsel.
Te weinig slaap kan zorgen voor vermoeidheid, tragere reacties en slechtere sportprestaties.
Slapen en herstellen
Begrippen
Macronutriënten – Voedingsstoffen die je lichaam in grote hoeveelheden nodig heeft, zoals koolhydraten, eiwitten en vetten.
Koolhydraten – Voedingsstoffen die vooral energie leveren aan je lichaam.
Eiwitten – Bouwstoffen die onder andere belangrijk zijn voor de opbouw en het herstel van spieren.
Vetten – Voedingsstoffen die energie leveren, als reserve kunnen worden opgeslagen en andere belangrijke functies hebben.
Hydratatie – Zorgen dat je lichaam voldoende vocht heeft.
Dehydratatie – Uitdroging doordat je lichaam te weinig vocht heeft.
Begrippen
Cafeïne – Een stof die je tijdelijk alerter kan maken en onder andere in energiedrank, koffie en cola zit.
Bloedsuikerspiegel – De hoeveelheid glucose (suiker) in je bloed.
Diepe slaap – Een slaapfase waarin belangrijke herstelprocessen in je lichaam plaatsvinden.
Groeihormoon – Een hormoon dat belangrijk is voor groei en herstel van weefsel.