Natuurwetenschappen en röntgenstraling
Natuurwetenschappen om ons heen
Lesduur is: 45 minOnderdelen in deze les
Natuurwetenschappen om ons heen
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoel
Je kunt beschrijven waar natuurwetenschappen over gaan.
Je kunt met voorbeelden het verschil tussen natuurkunde en scheikunde uitleggen.
Je kunt uitleggen hoe röntgenstraling gebruikt wordt.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen bij natuurwetenschappen?
Gebruik de antwoorden als start: woorden als natuur, proef, meten, licht, warmte, dieren, stoffen of onderzoek passen goed. Koppel daarna terug aan het leerdoel.
Wat is wetenschap?
Wetenschap is het verzamelen van kennis over de wereld om ons heen.
Die kennis ontstaat door goed te kijken, te meten, te onderzoeken en te testen.
Mensen gebruiken die kennis ook in het dagelijks leven, bijvoorbeeld bij techniek, gezondheid en vervoer.
Deze slide heeft geen instructies
Wat zijn natuurwetenschappen?
Natuurwetenschappen richten zich op de natuur
Ze onderzoeken hoe dingen in de natuur werken
Voorbeelden: licht, warmte, groei, stoffen en beweging
Deze slide heeft geen instructies
Levende en niet-levende natuur
Biologie
Gaan over niet-levende natuur
Bijvoorbeeld: licht, geluid, elektriciteit en stoffen
Ook veranderingen van materialen
Gaat over levende natuur
Bijvoorbeeld: mensen, planten, dieren
Ook groei, voeding en voortplanting
Natuurkunde en scheikunde
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeelden uit de natuurkunde
Bliksem
Elektriciteit via zonnepanelen
De remweg van een scooter
Het smelten van kaarsvet
Het roesten van een spijker
Gebruik deze voorbeelden om te laten zien dat natuurwetenschappen niet alleen in een labo bestaan, maar ook in gewone situaties. Kondig aan dat sommige voorbeelden straks bij natuurkunde horen en andere bij scheikunde.
Natuurkunde
Natuurkunde onderzoekt verschijnselen zoals kracht, beweging, elektriciteit, licht en warmte.
Voorbeelden:
bliksem
elektriciteit via zonnepanelen
de remweg van een scooter
Deze slide heeft geen instructies
Scheikunde
Scheikunde gaat over stoffen en over hoe stoffen kunnen veranderen.
Voorbeelden:
kaarsvet dat smelt
een spijker die roest
hout dat verbrandt
Deze slide heeft geen instructies
Verschil tussen natuurkunde en scheikunde
Natuurkunde
Kijkt naar stoffen en stofveranderingen
Er kunnen nieuwe stoffen ontstaan
Bijvoorbeeld bij roesten en verbranden
Kijkt naar werking en gedrag van materialen
Bijvoorbeeld beweging, stroom en straling
De stof zelf blijft vaak dezelfde
Scheikunde
Vereenvoudig voor A1/A2: natuurkunde = hoe iets werkt of beweegt; scheikunde = waar iets van gemaakt is en hoe stoffen veranderen.
Welk voorbeeld hoort bij natuurkunde?
roesten
remweg
verbranden
smelten
De remweg van een scooter gaat over beweging en kracht. De andere opties gaan over stoffen en stofveranderingen.
Vul de woorden in
Biologie gaat over levende natuur. Natuurkunde en scheikunde gaan over niet-levende natuur. Bij natuurkunde kijk je vaak naar beweging en elektriciteit. Bij scheikunde kijk je naar stoffen en veranderingen daarvan.
Alle woorden komen letterlijk of bijna letterlijk terug uit de vorige slides. Let op het verschil tussen levende en niet-levende natuur.
Röntgen ontdekt straling
Wilhelm Conrad Röntgen ontdekte in 1895 röntgenstraling
Deze straling is onzichtbaar
Het was een belangrijke ontdekking in de natuurkunde
Deze slide heeft geen instructies
Eigenschappen van röntgenstraling
Röntgenstraling kun je niet zien
De straling kan door papier en karton heen
Botten houden de straling sterk tegen
Zachte delen van het lichaam houden minder straling tegen
Deze slide heeft geen instructies
Hoe ontstaat een röntgenfoto?
Röntgenstraling gaat door het lichaam heen.
Zachte delen laten meer straling door, botten minder.
Daardoor ontstaan verschillen op de foto en zijn botten wit zichtbaar.
Benadruk dat 'wit' op de foto betekent dat daar minder straling doorheen kwam. Houd de uitleg eenvoudig en visueel.
Veilig omgaan met röntgenstraling
Röntgenstraling kan schadelijk zijn voor het lichaam.
Daarom wordt deze straling alleen gebruikt als dat nodig is, bijvoorbeeld om botten te bekijken na een val of ongeluk.
Deze slide heeft geen instructies
Waarom zijn botten wit op een röntgenfoto?
Botten geven licht
Botten houden straling tegen
Botten zijn zacht
Botten worden warm
Test begrip van het mechanisme: wit betekent dat daar minder straling doorheen kwam.
Vul de woorden in
Röntgenstraling is onzichtbaar. De straling kan door papier en karton heen. Botten houden de straling sterk tegen. Daarom zijn botten wit zichtbaar op de foto.
De tekst volgt de uitleg uit de röntgenslides stap voor stap.
Tijdelijke veranderingen
Sommige veranderingen zijn tijdelijk
Een stof of voorwerp kan later weer teruggaan
Voorbeelden: metaal zet uit en krimpt, water verandert van fase
Deze slide heeft geen instructies
Metaal en temperatuur
Bij warmte zet metaal uit
Bij afkoeling krimpt metaal
Dit is een tijdelijke verandering
Het metaal blijft dezelfde stof
Deze slide heeft geen instructies
Faseveranderingen van water
vloeibaar water
ijs
waterdamp
Belangrijk
Er ontstaat geen nieuwe stof
Het blijft steeds water
Daarom is dit een tijdelijke verandering
Water kan veranderen in
Deze slide heeft geen instructies
Blijvende veranderingen
Sommige veranderingen zijn blijvend
Bij het verbranden van hout ontstaan nieuwe stoffen
Voorbeelden: houtskool, as en rook
Deze slide heeft geen instructies
Natuurkundige of scheikundige verandering?
Natuurkundige verandering
omkeerbaar
geen nieuwe stof
voorbeelden: uitzetten van metaal, ijs dat smelt
Scheikundige verandering
blijvend
nieuwe stof of stoffen
voorbeelden: roesten, verbranden
Sluit hier de lesinhoud samen: bij natuurkunde gaat het vaak om werking, beweging en omkeerbare veranderingen; bij scheikunde om stoffen en blijvende stofveranderingen.
Welke verandering is scheikundig?
ijs smelt
metaal krimpt
hout verbrandt
water kookt
Bij verbranden ontstaan nieuwe stoffen. De andere voorbeelden zijn omkeerbaar en blijven dezelfde stof.
Vul de woorden in
Een natuurkundige verandering is omkeerbaar. Er ontstaat dan geen nieuwe stof. Een scheikundige verandering is vaak blijvend. Dan ontstaan nieuwe stoffen, zoals bij verbranden.
Laat leerlingen het verschil in eigen woorden herhalen na het invullen.
Waarom is smelten anders dan verbranden?
Bespreek dat water in alle fasen dezelfde stof blijft, terwijl bij verbranden nieuwe stoffen ontstaan zoals as, rook en houtskool.
Wat heb jij vandaag geleerd?
Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen één inzicht noemen, bijvoorbeeld verschil tussen natuurkunde en scheikunde, of hoe röntgenfoto's werken.
Wat hielp jou het meest om dit te begrijpen?
Reflectie op het leerproces. Mogelijke antwoorden: voorbeelden, uitleg met botten, vergelijking tussen veranderingen.
Welk deel vond jij nog lastig?
Reflectie op moeilijkheden. Gebruik antwoorden om kort terug te blikken vóór de begrippenslides.
Begrippen
wetenschap - kennis verzamelen over de wereld door te onderzoeken
natuurwetenschappen - wetenschappen die de natuur onderzoeken
biologie - wetenschap over levende natuur
natuurkunde - wetenschap over licht, warmte, kracht, beweging en elektriciteit
scheikunde - wetenschap over stoffen en veranderingen van stoffen
röntgenstraling - onzichtbare straling die door sommige materialen heen kan
röntgenfoto - foto waarop binnenin het lichaam, vooral botten, zichtbaar wordt
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
tijdelijke verandering - verandering die weer terug kan gaan
blijvende verandering - verandering die niet vanzelf teruggaat
natuurkundige verandering - omkeerbare verandering zonder nieuwe stof
scheikundige verandering - blijvende verandering waarbij nieuwe stoffen ontstaan
uitzetten - groter worden door warmte
krimpen - kleiner worden door afkoeling
faseverandering - overgang tussen vaste stof, vloeistof en gas
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag
In magister Learn staat de tekst en opdrachten onder: Mavo 1 exact
Lees de tekst: Wat zijn natuurwetenschappen
Neem de blauwe woorden over en leg deze uit in je schrift
Maak in Magister learn: Opdrachten 1. Wat zijn natuurwetenschappen
Dat is Huiswerk voor de volgende les
Deze slide heeft geen instructies
