Diagrammen tekenen
Diagrammen tekenen
Deze les draait om drie soorten diagrammen: staafdiagram, lijndiagram en cirkeldiagram. Open vanuit herkenbare grafieken en tabellen die leerlingen al eens hebben gezien.
Lesdoel
Ik kan een staafdiagram, lijndiagram en cirkeldiagram tekenen.
Deze slide heeft geen instructies
Welk diagram ken jij al?
Gebruik de woorden uit de cloud als start: staafdiagram, lijndiagram, cirkeldiagram, grafiek, tabel. Vraag kort wanneer leerlingen zo'n diagram al hebben gezien.
Staafdiagram
Een staafdiagram gebruik je bij losse groepen.
de staven staan los van elkaar
elke staaf hoort bij één categorie
boven of bij de staaf zet je het aantal
Leg nadruk op het verschil met een lijndiagram: bij een staafdiagram vergelijk je categorieën, niet een verloop.
Onderdelen van een staafdiagram
Bij een staafdiagram let je op deze onderdelen:
horizontale as: hier staan de categorieën
verticale as: hier staan de aantallen
titel: laat zien waar het diagram over gaat
staven: geven de grootte van elk aantal aan
Deze slide heeft geen instructies
Verticale as kiezen
Soms maak je eerst een verdeling op de verticale as.
kijk naar het grootste aantal in de tabel
kies een handige stapgrootte
bijvoorbeeld: 0, 5, 10, 15, 20
zo past alles duidelijk in het diagram
Gebruik het voorbeeld uit de bijlage met boekverkoop om te laten zien dat de stapgrootte afhangt van de gegevens.
Staafdiagram tekenen
Werkwijze:
teken de assen
schrijf de categorieën op de horizontale as
verdeel de verticale as
teken losse staven tot de goede hoogte
zet het aantal boven de staaf
Deze slide heeft geen instructies
Wanneer gebruik je een staafdiagram?
Bij losse groepen
Bij verloop in tijd
Bij percentages
Bij sectoren
De goede keuze is 'bij losse groepen'. De andere opties horen bij een lijndiagram of cirkeldiagram.
Lijndiagram
Een lijndiagram laat een verloop zien.
je zet eerst punten in het diagram
daarna verbind je de punten
dat doe je met rechte lijnstukken
zo zie je hoe iets verandert
Benadruk dat een lijndiagram handig is als gegevens in een volgorde staan, bijvoorbeeld in de tijd.
Wanneer gebruik je een lijndiagram?
Een lijndiagram past goed bij gegevens zoals:
temperatuur per dag
groei in de tijd
score per meetmoment
Je kijkt vooral naar stijgen, dalen of gelijk blijven.
Deze slide heeft geen instructies
Punten verbinden
Bij een lijndiagram:
zet je elk gegeven als punt neer
lees je de waarde af op de assen
verbind je de punten in de goede volgorde
gebruik je rechte lijnstukken
Deze slide heeft geen instructies
Kreukellijn
Soms gebruik je een kreukellijn op de verticale as.
daarmee laat je zien dat een stuk van de as is weggelaten
dat doe je als de waarden hoog beginnen
zo blijft het diagram overzichtelijk
Een kreukellijn verandert niets aan de gegevens; het is alleen een andere weergave van de as.
Lijndiagram tekenen
Werkwijze:
teken de assen
zet de waarden op de juiste plek
plaats alle punten
verbind de punten met rechte lijnstukken
gebruik zo nodig een kreukellijn
Deze slide heeft geen instructies
Wat laat een lijndiagram vooral zien?
Losse categorieën
Een verloop
Een totaal
Taartpunten
Een lijndiagram gebruik je om verandering te zien, bijvoorbeeld stijgen of dalen in de tijd.
Cirkeldiagram
Een cirkeldiagram verdeelt een geheel in stukken.
de cirkel bestaat uit taartpunten
zo'n taartpunt heet een sector
hoe groter het percentage, hoe groter de sector
Leg uit dat een cirkeldiagram gaat over delen van het totaal.
Eerst percentages berekenen
Voor een cirkeldiagram werk je met percentages.
bereken eerst het totaal
reken elk deel om naar een percentage
rond percentages af op één decimaal
Gebruik het voorbeeld uit de bijlage: 4 + 5 + 44 + 10 = 63 als totaal.
Van percentage naar hoek
De hele cirkel is 360° en dat is 100%.
Van 100 naar 360 is × 3,6.
Dus:
percentage × 3,6 = sectorhoek
Hoeken rond je af op hele graden.
Voorbeeld uit de bijlage: 6,3% × 3,6 = 22,68°, dus afgerond 23°.
Cirkeldiagram tekenen
Werkwijze:
teken een cirkel
teken een straal recht omhoog
teken de eerste sectorhoek
teken daarna de volgende sectoren
schrijf percentages of categorieën erbij
Deze slide heeft geen instructies
Afronden bij een cirkeldiagram
Door afronden kan dit gebeuren:
percentages samen zijn 99,9% of 100,1%
hoeken samen zijn net niet precies 360°
Voor het tekenen van een cirkeldiagram is dat geen probleem.
Laat zien dat kleine verschillen door afronden normaal zijn en geen rekenfout hoeven te zijn.
Hoe reken je een percentage om naar een sectorhoek?
× 100
× 3,6
÷ 3,6
+ 360
Koppel terug aan de uitleg: 100% hoort bij 360°, dus vermenigvuldigen met 3,6.
Waarom is 99,9% samen geen groot probleem?
Bespreek dat 99,9%, 100,1% of net geen 360° kan komen door afronden. Dat hoeft geen rekenfout te zijn.
Blz. 24
Deze slide heeft geen instructies
Je gaat maken H1.2
Staafdiagram
Lijndiagram
Cirkeldiagram
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
staafdiagram - diagram met losse staven voor categorieën
lijndiagram - diagram waarbij punten met rechte lijnstukken zijn verbonden
cirkeldiagram - diagram waarin een geheel als cirkel is verdeeld
verticale as - as waarop je vaak aantallen of waarden zet
horizontale as - as waarop vaak categorieën of momenten staan
kreukellijn - teken dat laat zien dat een stuk van de as is weggelaten
sector - een taartpunt in een cirkeldiagram
Deze slide heeft geen instructies
Waarom gebruik je soms een kreukellijn?
Bespreek dat een kreukellijn wordt gebruikt als waarden hoog beginnen en dat een stuk van de as is weggelaten. Het doel is overzicht, niet andere gegevens maken.
Wat heb jij vandaag geleerd?
Laat leerlingen in eigen woorden terugkijken op de les. Mogelijke punten: verschil tussen diagrammen, stappen bij tekenen, rekenen met percentages en hoeken.
Welk deel vond jij het lastigst?
Gebruik dit om zicht te krijgen op lastige onderdelen. Verwacht bijvoorbeeld: stapgrootte kiezen, kreukellijn begrijpen, percentage naar hoek rekenen.
Eén woord: wat onthoud jij van deze les?
Gebruik de woorden als afsluiting en herhaal kort de belangrijkste begrippen die vaak terugkomen.
Begrippen
percentage - deel van het totaal uitgedrukt in honderdsten
sectorhoek - hoek die bij een sector in een cirkeldiagram hoort
stapgrootte - verschil tussen twee getallen op een as
verdeling - manier waarop je de getallen op een as verdeelt
totaal - alles samen opgeteld
categorie - groep of soort in een tabel of diagram
Deze slide heeft geen instructies
Maak de uitleg af
Bij een cirkeldiagram bereken je eerst het totaal. Daarna reken je elk deel om naar een percentage. De hele cirkel is 360°, dus percentage × 3,6 geeft de sectorhoek.
Controleer of leerlingen de volgorde kennen: totaal, percentage, hoek.
Vul de juiste woorden in
Bij een lijndiagram zet je eerst punten in het diagram. Daarna verbind je ze in de goede volgorde met rechte lijnstukken. Soms gebruik je een kreukellijn op de verticale as.
Laat leerlingen letten op de vaste werkwijze: punten plaatsen, volgorde kiezen en verbinden.