Bestedingen, keuzes en groei
Bestedingen, keuzes en groei
De les opent breed: wat mensen kopen, waarom dat verandert, hoe bedrijven daarop inspelen en hoe je veranderingen in procenten berekent.
Leerdoel
Ik kan uitleggen waardoor bestedingen veranderen, hoe producenten doelgroepen met marketing bereiken, welke gevolgen aankopen hebben voor anderen en het milieu, en een procentuele verandering met een groeifactor berekenen.
Deze slide heeft geen instructies
Waardoor veranderen mensen wat ze kopen?
Gebruik de reacties als voorkennis: denk aan geld, leeftijd, reclame, online kopen, behoeften en trends.
Wat zijn bestedingen?
Bestedingen zijn uitgaven aan goederen en diensten
Een goed is een tastbaar product, zoals kleding of eten
Een dienst is werk dat voor je wordt gedaan, zoals een knipbeurt of vervoer
Als consumenten iets kopen, doen zij bestedingen
Benadruk dat het hier gaat om uitgaven van consumenten. Houd het onderscheid tussen goederen en diensten eenvoudig en concreet.
Waarom bestedingen veranderen
Koopgedrag verandert niet vanzelf
Het hangt af van wat mensen nodig hebben en kunnen betalen
Ook leeftijd, interesses en aanbod spelen mee
Leg uit dat bestedingen samenhangen met koopgedrag: wat, wanneer en waarom iemand koopt.
Factoren bij koopgedrag
Behoeften: je koopt wat je nodig hebt of graag wilt
Inkomen: met meer geld kun je vaak meer besteden
Leeftijd: kinderen, jongeren en ouderen kiezen vaak anders
Interesses: hobby's en voorkeuren beïnvloeden aankopen
Beschikbare producten: je kunt alleen kiezen uit wat er te koop is
Tijd waarin je leeft: trends en techniek veranderen koopgedrag
Noem bij elke factor kort een herkenbaar voorbeeld, zoals sportkleding bij interesse in sport of streamingdiensten in deze tijd.
Online kopen als voorbeeld
Vroeger kochten mensen vooral in winkels
Nu bestellen veel consumenten online
Dat laat zien dat techniek en tijd koopgedrag veranderen
Je kunt hier ook noemen dat online kopen invloed heeft op gemak, openingstijden, prijsvergelijking en bezorging.
Producenten beïnvloeden koopgedrag
Producenten proberen consumenten te laten kiezen voor hun product. Dat doen zij met marketing: manieren om een product aantrekkelijk te maken en onder de aandacht te brengen.
Maak duidelijk dat marketing niet alleen reclame is, maar een bredere aanpak om verkoop te stimuleren.
Wat hoort bij bestedingen?
Uitgaven
Geld lenen
Goederen en diensten
Sparen
Toetst de basisdefinitie van bestedingen. 'Geld lenen' en 'sparen' zijn verwante maar onjuiste economische handelingen.
Begrippen uit de eerste uitleg
Bestedingen zijn uitgaven aan goederen en diensten. Je koopgedrag kan veranderen door inkomen, leeftijd en interesses. Ook de tijd waarin je leeft speelt mee, bijvoorbeeld door online kopen.
De lege plekken zijn kernwoorden uit slides 2 t/m 6.
De 6 P's van marketing
Prijs: hoeveel een product kost
Product: wat je precies aanbiedt
Plaats: waar het product te koop is
Promotie: hoe je reclame maakt
Personeel: hoe medewerkers klanten helpen
Presentatie: hoe product en winkel eruitzien
Gebruik consequent de term 6 P's. Laat zien dat al deze onderdelen samen invloed hebben op koopgedrag.
Prijs, product en plaats
Een lage prijs kan klanten aantrekken
Het product moet passen bij wat klanten willen
De plaats bepaalt of klanten het makkelijk kunnen kopen
Voorbeelden: budgetmerk versus luxemerk, sportdrank voor sporters, online winkel versus fysieke winkel.
Promotie, personeel en presentatie
Promotie maakt een product zichtbaar
Personeel kan klanten goed of slecht helpen
Presentatie zorgt voor een eerste indruk
Noem bijvoorbeeld advertenties, influencers, vriendelijk personeel en een nette winkel of duidelijke webshop.
Wat is een doelgroep?
Een doelgroep is een groep consumenten met dezelfde kenmerken voor wie een product of boodschap bedoeld is. Producenten kiezen een doelgroep, zodat hun marketing beter past bij de mensen die zij willen bereiken.
Kenmerken kunnen gaan over leeftijd, interesses, inkomen of leefstijl. Houd de definitie centraal.
Waarom doelgroepen belangrijk zijn
Niet iedere consument wil hetzelfde product
Bedrijven verkopen meer als hun aanbod goed past
Daarom stemmen producenten prijs, promotie en product af op een doelgroep
Verbind deze slide terug aan de 6 P's: doelgroepen helpen producenten kiezen hoe zij die P's invullen.
Jongeren als doelgroep
Jongeren volgen vaak trends snel
Zij gebruiken veel online media
Producenten richten reclame en producten daarom vaak op jongeren
Noem dat jongeren interessant zijn omdat zij invloed hebben op trends en vaak gevoelig zijn voor promotie via sociale media.
Ouderen als doelgroep
Ouderen hebben vaak andere wensen dan jongeren
Zij letten soms meer op service en duidelijkheid
Daarom zijn ook ouderen een belangrijke doelgroep
Leg uit dat producenten rekening houden met wat deze groep belangrijk vindt, zoals gebruiksgemak of persoonlijke hulp.
Welke P gaat over waar je iets koopt?
Promotie
Plaats
Product
Presentatie
Controleert of leerlingen de 6 P's kunnen onderscheiden, vooral plaats versus promotie/presentatie.
Marketing en doelgroep
Producenten gebruiken marketing om koopgedrag te beïnvloeden. Een doelgroep is een groep consumenten met dezelfde kenmerken. Bij jongeren past vaak online promotie, terwijl ouderen soms meer letten op service en duidelijkheid.
Sluit aan bij de uitleg over de 6 P's en de voorbeelden van jongeren en ouderen als doelgroep.
Waarom kiezen bedrijven verschillende doelgroepen?
Bespreek dat een goed antwoord verwijst naar kenmerken van de doelgroep, zoals leeftijd, interesses, online media, service of duidelijkheid, en koppelt dat aan een P uit marketing.
Aankopen raken meer dan jezelf
Een koopkeuze heeft niet alleen gevolgen voor de consument zelf. Ook anderen en het milieu kunnen gevolgen merken van productie, vervoer, verpakking en afval.
Dit is de overgang van individuele keuze naar maatschappelijke gevolgen, passend bij economie: keuzes hebben effecten voor meer mensen.
Waar gevolgen ontstaan
Productie kost grondstoffen en energie
Vervoer zorgt vaak voor uitstoot
Verpakking levert extra materiaal en afval op
Afval moet worden verwerkt of blijft achter in het milieu
Gebruik een eenvoudig product als voorbeeld, zoals een T-shirt of flesje drinken, en volg de stappen van maken tot weggooien.
Ecologische voetafdruk
De ecologische voetafdruk laat zien hoeveel druk je leefstijl op de aarde zet
Veel kopen en veel verspillen maken die voetafdruk groter
Houd de definitie eenvoudig: het gaat om de invloed van consumptie op milieu en gebruik van hulpbronnen.
Duurzame consumptie
Duurzame consumptie betekent dat je koopt met aandacht voor mens en milieu
Je kunt letten op minder afval, minder vervoer en langer gebruik
Zo verklein je negatieve gevolgen van aankopen
Noem eventueel voorbeelden zoals herbruikbare producten, minder verpakkingen of producten die langer meegaan.
Maatschappelijke kosten
Sommige kosten van consumptie worden niet direct door de koper betaald. Schade aan milieu of extra afvalverwerking zijn maatschappelijke kosten: kosten voor de samenleving als geheel.
Benadruk dat dit een economisch idee is: niet alle gevolgen van een aankoop zitten in de prijs van het product.
Wat is een voorbeeld van maatschappelijke kosten?
Meer zakgeld
Winst van winkel
Milieuschade
Kortingsactie
Het goede antwoord is schade die niet direct door de koper wordt betaald, maar door de samenleving wordt gedragen.
Gevolgen van aankopen
Bij productie zijn grondstoffen en energie nodig. Vervoer zorgt vaak voor uitstoot. Door duurzaam te kiezen, verklein je je ecologische voetafdruk.
De woorden komen rechtstreeks uit de subtopic over gevolgen voor anderen en het milieu.
Noem één duurzamere koopkeuze.
Bespreek antwoorden zoals minder verpakking, minder vervoer, herbruikbaar kopen, langer gebruiken of kiezen voor minder schadelijke productie.
Procentuele verandering
Met een procentuele verandering vergelijk je een nieuwe waarde met een oude waarde. Je kijkt of iets stijgt of daalt en met hoeveel procent.
Maak hier de koppeling met economie: prijzen, omzet, bestedingen en aantallen veranderen vaak in procenten.
Rekenen met groeifactor
Nieuwe waarde = oude waarde × groeifactor
De groeifactor laat zien hoe groot de verandering is. Daarmee kun je een stijging of daling snel uitrekenen.
Gebruik consequent de formule precies zo. Laat leerlingen zien dat de groeifactor het rekengetal is waarmee je vermenigvuldigt.
Groeifactor bij stijging
Bij een stijging is de groeifactor groter dan 1
Formule: groeifactor = 1 + percentage in decimale vorm
10% stijging → groeifactor 1,10
25% stijging → groeifactor 1,25
Leg kort uit dat 10% gelijk is aan 0,10 en 25% aan 0,25.
Groeifactor bij daling
Bij een daling is de groeifactor kleiner dan 1
Formule: groeifactor = 1 - percentage in decimale vorm
15% daling → groeifactor 0,85
30% daling → groeifactor 0,70
Benadruk de veelgemaakte fout: bij 15% daling is de groeifactor niet 0,15 maar 0,85.
Van percentage naar uitkomst
Oude waarde 200, stijging 10%
Groeifactor: 1,10
Nieuwe waarde: 200 × 1,10 = 220
Oude waarde 200, daling 15%
Nieuwe waarde: 200 × 0,85 = 170
Werk rustig stap voor stap. Laat zien dat dezelfde formule werkt bij zowel stijging als daling.
Wat is de groeifactor bij 15% daling?
1,15
0,15
0,85
1,85
Toetst de veelgemaakte fout expliciet: bij daling trek je het percentage in decimale vorm van 1 af.
Rekenen met groeifactor
De nieuwe waarde bereken je met oude waarde × groeifactor. Bij een stijging van 10% hoort 1,10. Bij een daling is de groeifactor kleiner dan 1.
Herhaalt de hoofdformule en het voorbeeld van 10% stijging.
200 daalt met 15%. Wat is de nieuwe waarde?
170
185
215
230
Leerlingen moeten eerst de groeifactor 0,85 bepalen en daarna 200 × 0,85 rekenen.
Wat heb jij vandaag het best begrepen?
Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen kort terugkijken op inhoud of inzicht uit de hele les.
Welk deel vond jij nog lastig?
Reflectie zonder goed of fout. Geeft de docent zicht op lastige onderdelen, bijvoorbeeld doelgroepen of groeifactoren.
Welke regel of begrip onthoud jij?
Reflectie zonder goed of fout. Stimuleert transfer naar een kernbegrip of handige regel uit de les.
Begrippen
bestedingen - uitgaven aan goederen en diensten
goederen - tastbare producten die je kunt kopen
diensten - werkzaamheden die voor je worden gedaan
koopgedrag - wat, wanneer en waarom consumenten kopen
marketing - manieren waarop producenten koopgedrag proberen te beïnvloeden
6 P's - prijs, product, plaats, promotie, personeel en presentatie
doelgroep - groep consumenten met dezelfde kenmerken voor wie een product of boodschap bedoeld is
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
ecologische voetafdruk - maat voor hoeveel druk iemands leefstijl op de aarde zet
duurzame consumptie - kopen met aandacht voor mens en milieu
maatschappelijke kosten - kosten van consumptie voor de samenleving als geheel
procentuele verandering - verandering uitgedrukt in procenten
groeifactor - getal waarmee je de oude waarde vermenigvuldigt
stijging - een toename van een waarde
daling - een afname van een waarde
Deze slide heeft geen instructies