Les 3 ethiek

Les 3 ethiek


1 / 12
volgende
Slide 1: Slide
newEditorVerpleging en verzorgingMBOStudiejaar 3

In deze les zitten 12 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 90 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Les 3 ethiek


Deze slide heeft geen instructies

Wat doe jij: een cliënt weigert een handeling die volgens jou noodzakelijk is.

Deze slide heeft geen instructies

Lesdoelen

Aan het einde van deze les kun je:

  • Uitleggen wat het Utrechts model is

  • De vier stappen toepassen

  • Een dilemma systematisch analyseren

  • Je keuze onderbouwen vanuit waarden en denkrichtingen

Deze slide heeft geen instructies

Wat is het Utrechts model?

Het is een stappenplan om morele dilemma's te analyseren.

Het helpt je om rustig, systematisch en waarde gericht te denken.



(De Structuur: Het Utrechtse Stappenplan, z.d.)

Etische denkrichtingen

Voordat je een casus krijgt, moet je kijken vanuit welke etische stroming je dit gaat behandelen:

Gevolgenethiek (utilitarisme) Grondleggers:

  • Jeremy Bentham (1748–1832)

  • John Stuart Mill (1806–1873) → Wat levert het beste resultaat op voor iedereen?

Plichtethiek (deontologie) Grondlegger:

  • Immanuel Kant (1724–1804) → Welke regels/protocollen gelden?

Zorgethiek Grondleggers:

  • Carol Gilligan (1936– )

  • Joan Tronto (1952– ) → Wat heeft deze cliënt nu nodig?

Deugdethiek Grondlegger:

  • Aristoteles (384–322 v.Chr.) → Wat zou een goed zorgprofessional doen?

Deze slide heeft geen instructies

Stap 1: waarnemen

Casus:

Casus: Meneer Van Aalst en de ochtendzorg Meneer Van Aalst (76) heeft Parkinson en krijgt ’s ochtends hulp bij wassen en aankleden. Vandaag zegt hij: “Ik wil niet geholpen worden, ik doe het zelf.” Je ziet dat hij erg trilt en bijna valt wanneer hij probeert op te staan. Je collega zegt: “Laat hem maar, hij moet zijn zelfstandigheid houden.” Jij twijfelt.


Wat gebeurt er feitelijk?

Wie zijn er betrokken

Wat is het dilemma?

Welke denkrichting staat hier centraal? wat is de kernvraag. ( deugdethiek, want het gaat om wat jij als zorgprofessional zou doen)


Stap 1 – Waarnemen (feiten, zonder oordeel)

Meneer Van Aalst heeft Parkinson.

Hij wil zichzelf wassen en aankleden.

Hij trilt sterk en heeft moeite met balans.

Hij staat op en dreigt te vallen.

Collega zegt dat hij het zelf moet doen voor zijn zelfstandigheid.

Jij twijfelt vanwege valgevaar.

Moreel dilemma:

Respecteer je zijn autonomie, of bescherm je zijn veiligheid?




Stap 2: waarden

Casus: Meneer Van Aalst en de ochtendzorg Meneer Van Aalst (76) heeft Parkinson en krijgt ’s ochtends hulp bij wassen en aankleden. Vandaag zegt hij: “Ik wil niet geholpen worden, ik doe het zelf.” Je ziet dat hij erg trilt en bijna valt wanneer hij probeert op te staan. Je collega zegt: “Laat hem maar, hij moet zijn zelfstandigheid houden.” Jij twijfelt.


  • Wat vind jij belangrijk?

  • Wat vindt de cliënt belangrijk?

  • Wat vinden collega’s/familie belangrijk?

  • Welke waarden botsen?

Stap 2: Waarderen (waarden die botsen)

Ik vindt belangrijk:

Veiligheid van de cliënt

Verantwoordelijkheid nemen

Eerlijkheid en transparantie


De cliënt vindt belangrijk:

Gezondheid

Vertrouwen in zorg

Correcte medicatie

Collega/organisatie vinden belangrijk:

Betrouwbare zorg

Professioneel handelen

Leren van fouten


Botsende waarden:

Eerlijkheid ↔ Loyaliteit

Veiligheid ↔ Collegialiteit

Verantwoordelijkheid ↔ Relatie behouden

Stap 3: wegen

Casus: Meneer Van Aalst en de ochtendzorg: Meneer Van Aalst (76) heeft Parkinson en krijgt ’s ochtends hulp bij wassen en aankleden. Vandaag zegt hij: “Ik wil niet geholpen worden, ik doe het zelf.” Je ziet dat hij erg trilt en bijna valt wanneer hij probeert op te staan. Je collega zegt: “Laat hem maar, hij moet zijn zelfstandigheid houden.” Jij twijfelt.


Voor elke optie:

  • Wat houdt deze optie in?

  • Wat zijn de gevolgen voor de cliënt?

  • Wat zijn de gevolgen voor jou/collega/organisatie

  • Welke waarden worden gerespecteerd of geschonden?

  • Welke professionele verantwoordelijkheid weegt het zwaarst wanneer autonomie en veiligheid botsen?

Optie 1: je laat hem het zelf proberen:

Gevolgen:

Kans op val → letsel

Hij voelt zich serieus genomen

Jij neemt risico

Collega voelt zich gesteund

Waarden gerespecteerd: autonomie, waardigheid Waarden geschonden: veiligheid, zorgzaamheid


Optie 2: Je helpt hem direct, ondanks zijn wens

Gevolgen:

Valgevaar vermindert

Hij kan zich betutteld voelen

Jij beschermt zijn gezondheid

Collega kan dit zien als “te veel overnemen”

Waarden gerespecteerd: veiligheid, zorgzaamheid Waarden geschonden: autonomie, waardigheid


Optie 3 :Je biedt gedeeltelijke hulp (compromis)

Bijvoorbeeld:

Jij ondersteunt hem bij opstaan

Hij wast zelf zijn bovenlichaam

Jij helpt bij balans en moeilijke handelingen

Gevolgen:

Veiligheid blijft gewaarborgd

Hij behoudt zoveel mogelijk zelfstandigheid

Jij toont respect én zorg

Collega ziet dat je autonomie stimuleert

Waarden gerespecteerd: autonomie, veiligheid, zorgzaamheid, waardigheid Waarden geschonden: geen (dit is de middenweg)



Stap 4: Handelen ( keuze + onderbouwing)

Casus: Meneer Van Aalst en de ochtendzorg Meneer Van Aalst (76) heeft Parkinson en krijgt ’s ochtends hulp bij wassen en aankleden. Vandaag zegt hij: “Ik wil niet geholpen worden, ik doe het zelf.” Je ziet dat hij erg trilt en bijna valt wanneer hij probeert op te staan. Je collega zegt: “Laat hem maar, hij moet zijn zelfstandigheid houden.” Jij twijfelt.

  1. Welke optie kies je?

  2. Waarom?

  3. Hoe verantwoord je dit? ( naar jezelf, patient, collega en organisatie?)

Waarom (deugdethiek):

Je toont wijsheid door een middenweg te zoeken

Je toont zorgzaamheid door valgevaar te voorkomen

Je toont respect voor zijn autonomie

Je toont verantwoordelijkheid als zorgprofessional

Je toont moed door tegen je collega in te gaan als dat nodig is

Hoe verantwoord je dit?

Richting cliënt: “Ik help u alleen bij de dingen die gevaarlijk zijn, de rest doet u zelf.”

Richting collega: “Ik stimuleer zijn zelfstandigheid, maar ik moet ook valgevaar voorkomen.”

Richting organisatie: je volgt zorgplicht en valpreventie.

Opdracht

  • Jullie gaan werken met het Utrechts model en uitleggen vanuit welke denkrichting jullie kijken.

  • Jullie ontvangen een werkblad.

  • Werk in tweetallen.

  • Je hebt 30 minuten de tijd.

  • Jullie gaan het welbevinden presenteren en uitleggen.

30

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Voorbeeld uitwerking van jullie casus.

Deze slide heeft geen instructies

Conreet: wat heb je geleerd vandaag?

Deze slide heeft geen instructies