V5 Hoofdstuk 7
Zuren en Basen
V5 Hoofdstuk 7
Zuren en Basen
5 VWO
Hst 7 – zuren en basen
Binas Tabel 49!
BiNaS tabel 49
Stap 1: Deeltjes inventarisatie. Noteer:
zouten (vast of in oplossing) als losse ionen
sterk zuur/base geïoniseerd
zwak zuur/base niet geïoniseerd
Stap 2: Zoek sterkste zuur en sterkste base (T49)
Stap 3: Stel de reactievergelijking op. Let op:
evenwicht- of aflopende reactie
eventuele overmaat
meerwaardige zuren/basen
instabiele zuren/basen
vervolgreacties
Stap 4: Controleer (a) toestand beginstoffen en
(b) lading voor = lading na
Stappenplan: Zuur-base reacties opstellen
Zuren & Basen
Handige BINAS tabellen
T49 zuren en basen (Kz en Kb)
T45A oplosbaarheid zouten
T52A pH indicatoren
T65B kleur van chemicaliën
T66A triviale chemische namen
T66B namen van ionen
3 soorten vragen met pH-berekeningen
§7.1
Zure en basische oplosingen
1
Wat weet je van zuren?
Waar gebruik je zuren voor?
2
Wat weet je van basen?
Waar gebruik je basen voor?
Rode kool extract als pH indicator
https://youtu.be/3RCUncTGaLk
Rode kool extract als pH indicator
zuren basen
pH laag pH hoog
Rood kool extract indicator
Tabel 1: kleuren-pH schaal rode kool extract
Tabel 2: resultaten experiment
Kenmerk van zuren
Zuren zijn moleculaire stoffen
Zuur = deeltje dat H+ kan afstaan, dus: móet H bevatten!
Zuur staat H+ vaak af aan water
bijvoorbeeld: HCl + H2O H3O+ + Cl-
H+
Voorbeelden van zuren
HCl waterstofchloride (zoutzuur)
HNO3 salpeterzuur
H2SO4 zwavelzuur
H3PO4 fosforzuur
H2CO3 (CO2 + H2O) koolzuur
CH3COOH azijnzuur
Algemene vergelijking:
HZ + H2O Z- + H3O+
Kenmerk van basen
Basen zijn vaak zouten
Base = deeltje dat H+ kan opnemen, en OH- vormt
Base is vaak: negatief geladen, soms neutraal
voorbeeld: NH3 + H2O NH4+ + OH-
H+
Voorbeelden van basen
O2- oxide-ion
S2- sulfide-ion
OH- hydroxide-ion
CO32- carbonaation
NH3 ammoniak
HPO42- monowaterstoffosfaation
Algemene vergelijking:
B- + H2O HB + OH-
Water: zowel zuur als base
H2O (l) + H2O (l) H3O+ + OH-
bij evenwicht geldt: Q=Kw
Kw= [H3O+].[OH-] = 1.10-14 (bij 298K)
en dus: [H3O+]=[OH-]=1.10-7
H+
pH schaal
[H3O+] loopt van 1.10-15 tot 1.101 mol/L
Daarom is er een logaritmische schaal: pH
pH = -10log [H3O+], dus van -1 tot 15
Zo ook: pOH= -10log [OH-]
pH schaal
pH = -10log[H3O+]
pOH = -10log[OH-]
Kw = [H3O+].[OH-] = 10-14
Afleiden:
10log Kw = 10log([H3O+].[OH-]) = 10log[H3O+] + 10log[OH-]
of: -10log Kw = -10log[H3O+] - 10log[OH-]
Invullen: 14 = pH + pOH
pH en pOH
(bij 298 K geldt: pH+POH=14)
Intermezzo: 10log
1. Wat is x? x2 = 100 x = 100 = 10
2. Wat is x? 10x = 100 x = 10log 100 = 2
Rekenregels log (a.b) = log a + log b
log (a/b) = log a – log b
Zie ook op youtube: https://youtu.be/Aqb_KoCbokQ
Voorbeeld pH Rekenen
pH indicatoren: Binas T52A
§7.2
Sterk en zwak
Geleidt een zure oplossing stroom?
Ja!
Als een zuur oplost in water worden H+-ionen afgeven aan watermoleculen.
Het gevormde ion heet oxoniumion: H3O+
Een zure oplossing geleidt stroom
Als een zuur oplost in water worden H+-ionen afgeven aan watermoleculen.
Het gevormde ion heet oxoniumion: H3O+
Zuur-base reactie
Een reactie waarbij H+ wordt overgedragen
HCl(g) + H2O(l) Cl-(aq) + H3O+(aq) ionisatie zuur
NH3(g) + H2O(l) NH4+(aq) + OH-(aq) ionisatie base
HCl(g) + NH3(g) Cl-(aq) + NH4+(aq) zuur/base reactie
H+
H+
H+
IONISATIE
Zuur ≠ Zure oplossing
HCl + H2O Cl- + H3O+
zuur
Zure oplossing
Een sterk zuur
ioniseert volledig
Een zwak zuur
ioniseert gedeeltelijk
HCl + H2O Cl- + H3O+
Een aflopende reactie
CH3COOH + H2O CH3COO- + H3O+
Een evenwichtsreactie
Een zuur is sterker naarmate het evenwicht meer naar rechts ligt
HZ + H2O Z- + H3O+
Voorbeelden van zuren
HCl zoutzuur STERK
HNO3 salpeterzuur STERK
H2SO4 zwavelzuur STERK
H3PO4 fosforzuur ZWAK
H2CO3 (CO2 + H2O) koolzuur ZWAK
CH3COOH azijnzuur ZWAK
Algemene vergelijking:
HZ + H2O Z- + H3O+
HCl + H2O Cl- + H3O+
Sterke zuren zijn in oplossing volledig geïoniseerd. Het oplossen van waterstofchoride (HCl) in water is een aflopende reactie:
Dit noem je zoutzuur!
Als er wordt gesproken over ‘zoutzuur’ schrijf je dus altijd:
Cl- + H3O+
Let op!!
Meerwaardige zuren
De ionisatie van zwavelzuur in 2 stappen
De ionisatie van fosforzuur in 3 stappen
H2SO4 + H2O → H3O+ + HSO4−
HSO4− + H2O H3O+ + SO42-
H3PO4(s) + H2O(l) H3O+(aq) + H2PO4−(aq)
H2PO4−(aq)+ H2O(l) H3O+(aq) + HPO42−(aq)
HPO42−(aq)+ H2O(l) H3O+(aq) + PO43−(aq)
Instabiele zuren
Zuren die uit elkaar vallen als ze in water worden gevormd:
Dus is cola zuur!!
H2CO3(aq) H2O(l) + CO2(g)
H2O(l) + CO2(g) HCO3-(aq) + H3O+(aq)
Voorbeelden van basen
O2- oxide-ion STERK
S2- sulfide-ion STERK
OH- hydroxide-ion STERK
CO32- carbonaation ZWAK
NH3 ammoniak ZWAK
HPO42- monowaterstoffosfaation ZWAK
Algemene vergelijking:
B- + H2O HB + OH-
CHALLENGE
We hebben geleerd dat zouten uit geladen ionen bestaan: positief geladen metaal ionen, en negatief geladen niet-metaal ionen.
Een oplossing van zout in water splitst in deze geladen ionen, en geleidt daarom stroom.
Na+(aq) en Cl-(aq)
CHALLENGE
Geleidt een zure oplossing stroom?
0,1M HCl in water.
Geleidt een 0,1M CH3COOH (azijnzuur) oplossing meer, minder of evenveel stroom als een 0,1M HCl oplossing?
Leg uit!
HCl oplossing
Geleidt een zure oplossing stroom?
HCl oplossing
Zie ook boek pagina 17 en Binas T49
IONISATIE
Zuur ≠ Zure oplossing
HCl + H2O Cl- + H3O+
zuur
Zure oplossing
Geleidt een zure oplossing stroom?
Ja!
Als een zuur oplost in water worden H+-ionen afgeven aan watermoleculen.
Er worden dan Cl- en H3O+ ionen gevormd. De gevormde ionen geleiden de stroom.
H3O+(aq) en Cl-(aq)
CHALLENGE
Geleidt een zure oplossing stroom?
0,1M HCl in water.
Geleidt een 0,1M CH3COOH (azijnzuur) oplossing meer, minder of evenveel stroom als een 0,1M HCl oplossing?
Leg uit!
CH3COOH oplossing
Zie ook boek pagina 19 en Binas T49
Geleidt een 0.1M CH3COOH (azijnzuur) oplossing meer, minder of evenveel stroom als een 0,1M HCl oplossing?
Sterk Zuur: ioniseert volledig
HCl + H2O Cl- + H3O+
Sterk Zuur: ioniseert volledig
HCl + H2O Cl- + H3O+
Zwak Zuur: ioniseert gedeeltelijk
CH3COOH + H2O CH3COO- + H3O+
Sterk Zuur: ioniseert volledig
HCl + H2O Cl- + H3O+
Zwak Zuur: ioniseert gedeeltelijk
CH3COOH + H2O CH3COO- + H3O+
Bij evenwicht: Q=K. En: Kz = 1,7.10-5 (Binas T49)
IONISATIE
Zuur ≠ Zure oplossing
HCl + H2O Cl- + H3O+
zuur
zure oplossing
geconjugeerde base
§7.3
Bijzondere zuren en basen
Samenvatting: Zuren en basen
Zuren
Moleculaire stoffen als HCl, HNO3 en H2SO4
Ionen (bv. HSO4- of NH4+)
Organische zuren als methaanzuur, ethaanzuur (azijnzuur), etc.
Gehydrateerde metaalionen
Instabiele zuren als koolzuur (H2CO3) en zwaveligzuur (H2SO3)
Samenvatting: Zuren en basen
Basen
Zouten als NaOH, KOH, Ca(OH)2 en Ba(OH)2 (s)
Het oxide-ion O2-
Oxiden van metalen als CaO en BaO (s)
Oxiden van metalen als Na2O, K2O (s)
Moleculaire stoffen als NH3
Aminen (organische basen) als CH3-NH2
Triviale namen – T66A!
Bijvoorbeeld:
Kaliloog, KOH in water
Kalkwater, Ca(OH)2 in water
Natronloog, NaOH in water
Zoutzuur, HCl in water
3 soorten vragen over met pH-berekeningen
Verband tussen Kz en Kb
HZ + H2O Z- + H3O+
Z- + H2O HZ + OH-
Kz = [Z-].[H3O+]
[HZ]
Kb = [HZ].[OH-]
[Z-]
Dus: Kz . Kb = [Z-].[H3O+] . [HZ].[OH-] = [H3O+].[OH-] = Kw
[HZ] [Z-]
Amfolyt
Een amfolyt is een deeltje dat zowel een proton kan opnemen als afstaan.
Een amfolyt reageert…
in aanwezigheid van een sterker zuur als een base.
in aanwezigheid van een sterkere base als een zuur.
als base met water als Kb > Kz
als zuur met water als Kz >Kb
Kz en Kb
Een sterk zuur heeft een hoge Kz
Een zwak zuur heeft een lage Kz
Een sterke base heeft een hoge Kb
Een zwakke base heeft een lage Kb
Voorspellen zwak zuur- zwakke base reactie
HF + NH3 F- + NH4+
Tabel 49:
HF is een sterker zuur dan NH4+
NH3 is een sterkere base dan F-
Het evenwicht ligt dan rechts!
H+
H+
Als het zuur in de tabel hoger staat dan een base, kunnen beiden met elkaar reageren. Hoe verder het het zuur boven de base staat, hoe vollediger ze reageren.
Reageert het zuur NH4+ met de base F-?
Nauwelijks!
Reageert het zuur HF met de base NH3?
Ja!
zuur – base reactie
Sterke base met sterk zuur : aflopend
Sterke base met zwak zuur : aflopend
Sterk zuur met zwakke base : aflopend
Zwak zuur met zwakke base : evenwicht
Stappenplan
Zuur-base reacties opstellen
Stap 1: Deeltjes inventarisatie. Noteer:
zouten (vast of in oplossing) als losse ionen
sterk zuur/base geïoniseerd
zwak zuur/base niet geïoniseerd
Stap 2: Zoek sterkste zuur en sterkste base (T49)
Stap 3: Stel de reactievergelijking op. Let op:
evenwicht- of aflopende reactie
eventuele overmaat
meerwaardige zuren/basen
instabiele zuren/basen
vervolgreacties
Stap 4: Controleer lading voor = lading na
§7.4
Zuur-basereacties
Oefeningen zuur-base reacties
Schrijf de zuur-base reactievergelijking op voor oplossingen van...
Vraag: Aan welke kant ligt het evenwicht?
Acetaat met ammonium
Salpeterigzuur met sulfaat
Diwaterstoffosfaat met carbonaat
Ammoniak met waterstofsulfide
Waterstofbromide met oxide
Waterstofbromide met fosfaat
Hypochlorigzuur (HClO) met natriumchromaat
Practicum zuur-base reacties
Stappenplan
Zuur-base practicum, opgave A
Stap 1: Deeltjes inventarisatie. Noteer:
zouten (vast of in oplossing) als losse ionen Na+ en OH-
sterk zuur/base geïoniseerd H3O+ en Cl-
zwak zuur/base niet geïoniseerd H2O
Stap 2: Zoek sterkste zuur en sterkste base (T49) H3O+ en OH-
Stap 3: Stel de reactievergelijking op H3O+ + OH- 2 H2O
Evenwicht- of aflopende reactie allebei sterk, dus aflopende reactie
Eventuele overmaat NVT
Meerwaardige zuren/basen NVT
Instabiele zuren/basen NVT
Stap 4: Controleer lading voor = lading na OK!!
Stappenplan
Zuur-base practicum, opgave B
Stap 1: Deeltjes inventarisatie. Noteer:
zouten (vast of in oplossing) als losse ionen Na+ en CO32-
sterk zuur/base geïoniseerd geen
zwak zuur/base niet geïoniseerd CH3COOH en H2O
Stap 2: Zoek sterkste zuur en sterkste base (T49) CH3COOH en CO32-
Stap 3: Stel de reactievergelijking op
CH3COOH(aq) + CO32-(aq) CH3COO-(aq) + HCO3-(aq)
CH3COOH(aq) + HCO3-(aq) CH3COO-(aq) + H2CO3 ( CO2 + H2O)
Evenwicht- of aflopende reactie allebei zwak, dus evenwicht
Eventuele overmaat CH3COOH, dus kan nog meer reageren
Meerwaardige zuren/basen HCO3-
Instabiele zuren/basen H2CO3 H2O + CO2(g)
Stap 4: Controleer lading voor = lading na OK!!
Stappenplan
Zuur-base practicum, opgave C
Stap 1: Deeltjes inventarisatie. Noteer:
zouten (vast of in oplossing) als losse ionen Cu2+ en O2-
sterk zuur/base geïoniseerd H2SO4 + H2O HSO4- + H3O+
zwak zuur/base niet geïoniseerd HSO4- en H2O
Stap 2: Zoek sterkste zuur en sterkste base (T49) H3O+ en O2-
Stap 3: Stel de reactievergelijking op
H3O+(aq) + CuO(s) OH-(aq) + H2O + Cu2+(aq)
Evenwicht- of aflopende reactie allebei sterk, dus aflopend
Eventuele overmaat CuO
Meerwaardige zuren/basen NVT
Instabiele zuren/basen NVT
Stap 4: Controleer lading voor = lading na OK!!
Stappenplan
Zuur-base practicum, opgave D
Stap 1: Deeltjes inventarisatie. Noteer:
zouten (vast of in oplossing) als losse ionen NH4+ en Cl- en Na+ en OH-
sterk zuur/base geïoniseerd NVT
zwak zuur/base niet geïoniseerd H2O
Stap 2: Zoek sterkste zuur en sterkste base (T49) NH4+ en OH-
Stap 3: Stel de reactievergelijking op
NH4Cl(s) + OH-(aq) NH3(g) + H2O + Cl-(aq)
Evenwicht- of aflopende reactie NH4+ zwak, OH- sterk, dus aflopend
Eventuele overmaat NVT
Meerwaardige zuren/basen NVT
Instabiele zuren/basen NVT
Stap 4: Controleer lading voor = lading na OK!!
Stappenplan
Zuur-base practicum, opgave E
Stap 1: Deeltjes inventarisatie. Noteer:
zouten (vast of in oplossing) als losse ionen Na+ en CO32-
sterk zuur/base geïoniseerd NVT
zwak zuur/base niet geïoniseerd H3Cz en H2O (: zie ook extra slide!)
Stap 2: Zoek sterkste zuur en sterkste base (T49) H3Cz en CO32-
Stap 3: Stel de reactievergelijking op
H3Cz(s) + Na2CO3(s) H2Cz-(aq) + HCO3-(aq) + 2Na+(aq
H2Cz-(aq) + HCO3-(aq) HCz2-(aq) + H2CO3 ( H2O + CO2)
Evenwicht- of aflopende reactie allebei zwak, dus evenwicht
Eventuele overmaat citroenzuur
Meerwaardige zuren/basen citroenzuur: H3Cz
Instabiele zuren/basen H2CO3 H2O + CO2(g)
Stap 4: Controleer lading voor = lading na OK!!
Stappenplan
Zuur-base practicum, opgave E
citroenzuur
T66A: 2-hydroxypropaan-1,2,3-tricarbonzuur
Driewaardig zuur (er zijn 3 –COOH groepen), met drie zuurconstanten
Citroenzuur in T49: H3C6O7H5 of H3Cz
H3Cz + H2O H2Cz- + H3O+
H2Cz- + H2O HCz2- + H3O+
HCz2- + H2O Cz3- + H3O+
Titraties
Titratie is analyse methode om een zuur of base concentratie te bepalen.
Stel: je wilt weten wat de concentratie (mol/L) van azijnzuur is in azijn.
Er wordt uiterst nauwkeurig een hoeveelheid base aan de zure oplossing toegevoegd.
Totdat de hoeveelheid base gelijk is aan de hoeveelheid zuur: dat is het equivalentiepunt.
Dit punt wordt zichtbaar gemaakt door een zuur-base indicator toe te voegen, met het juiste omslagpunt.
Met de bekende hoeveelheid (mol) base kan je dan uitrekenen hoeveel zuur (mol) je hebt.
Titratie practicum
Wat is het % azijnzuur in azijn?
Titratie is analyse methode om een zuur of base concentratie te bepalen.
Stel: je wilt weten wat de concentratie (mol/L) van azijnzuur is in azijn.
Er wordt uiterst nauwkeurig een hoeveelheid base aan de zure oplossing toegevoegd.
Totdat de hoeveelheid base gelijk is aan de hoeveelheid zuur: dat is het equivalentiepunt.
Dit punt wordt zichtbaar gemaakt door een zuur-base indicator toe te voegen, met het juiste omslagpunt.
Met de bekende hoeveelheid (mol) base kan je dan uitrekenen hoeveel zuur (mol) je hebt.
Titratie practicum: theorie
Wat is het % azijnzuur in azijn?
Azijn is een azijnzuur oplossing in water:
CH3COOH + H2O CH3COO- + H3O+
Hier ga je NaOH aan toevoegen… je krijgt dan een zuur base reactie met NaOH: H3O+ + OH- 2H2O (aflopend)
Als je OH- toevoegt, dan reageert het met H3O+ afkomstig van het azijnzuur: totdan toe is de pH <7 (want er is nog steeds H3O+)… totdat het op is… en het equivalentiepunt is bereikt!
Als je daarna nog steeds OH- blijft toevoegen zal de pH gaan stijgen boven de 7 (want er komt extra OH-).
De fenolftaleïne kleurt dan van kleurloos naar paars (T52A)
Bij het equivalentiepunt geldt: nbase=nzuur , dus: Cbase.Vbase=Czuur.Vzuur
Titratie practicum: berekening
Wat is het % azijnzuur in azijn?
Gegeven
Natronloog = natriumhydroxide in water, van 0,1 M (: mol/L). Dit zit in de buret.
Azijn is 1:10 verdunde door de TOA; en daarna heb jezelf 25,00 mL gepipetteerd en in de erlenmeyer gedaan.
Stel
Je hebt bij de titratie 18,00 mL van de 0,1 M NaOH oplossing hebt toegevoegd aan de azijnzuur oplossing in de erlenmeyer, totdat de oplossing paars kleurt.
Op dat moment heb je het equivalentiepunt bereikt, en zijn er evenveel mol ionen van OH- (afkomstig van NaOH) en mol ionen H3O+ (afkomstig van het azijnzuur).
nNaOH = nCH3COOH , dus (n=C.V): CNaOH .VNaOH = CCH3COOH .VCH3COOH
0,1 M . 0,018 L = CCH3COOH . 0,025 L
CCH3COOH = 0,1 M . 0,018 L / 0,025 L = 0,072 M
Gevraagd werd wat de concentratie azijnzuur was van de oorspronkelijke azijn, in g/L!
Dus m=n.M en MCH3COOH = 60,052 , en meenemen dat de oplossing al 10x verdund was:
Cazijn = CCH3COOH . MCH3COOH . verdunningsfactor = 0,072 M . 60,052 . 10 = 43,2 g/L
Voorbereiding Repetitie H7
Leerdoelen staan op classroom
Oefenopgaven: #10, 16-17, 26, 30 (en #9 als je die nog niet gedaan had)
Oefenrepetitie op classroom
Voorbereiding Repetitie H7
Leerdoelen staan op classroom
Oefenopgaven: #10, 16-17, 26, 30 (en #9 als je die nog niet gedaan had)
Oefenrepetitie op classroom
§7.5
Rekenen met zwakke zuren en basen
pH berekenen van een zwak zuur
Sterk zuur
Ioniseert volledig, en de hoeveelheid van het zuur bepaalt direct de hoeveelheid H3O+ ionen en daarmee de pH.
Voorbeeld: wat is de pH van 12g zoutzuur in 2L water?
Reactie: HCl + H2O Cl- + H3O+ (aflopend)
Berekening: [HCl]= n/V = (m/M)/V =
12g / 36,461 g/mol / 2L = 0,165M = [H3O+]
pH = -log [H3O+] = 0,78
pH berekenen van een zwak zuur
Zwak zuur
Ioniseert niet volledig: er is een evenwicht tussen de hoeveelheid ongeïoniseerd zuur en de hoeveelheid H3O+ ionen en daarmee de pH.
Voorbeeld: wat is de pH van 12g azijzuur in 2L water?
Reactie: CH3COOH + H2O CH3COO- + H3O+ (niet aflopend)
Berekening via evenwichtsvoorwaarde en BOE schema!
En let op de grootte van concentratie zuur t.o.v. K-waarde!
pH berekenen van 12g azijnzuur in 2L water
Reactie: CH3COOH + H2O CH3COO- + H3O+ (niet aflopend)
Berekening via evenwichtsvoorwaarde en BOE schema!
En let op de grootte van concentratie zuur t.o.v. K-waarde!
Q = [CH3COO-] . [H3O+] / [CH3COOH] = Kz = 1,7 . 10-5
CH3COOH CH3COO- H3O+
Begin 0,999 *) 0 0
Omgezet -x +x +x
Evenwicht 0,999-x x x
Invullen in Q: Q = Kz = x.x/(0,999-x) = x2/(0,999-x) en oplossen via abc-formule!
Maar… als czuur Begin / Kz > 100 dan mag je de omzetting (-x) verwaarlozen.
Dus: czuur Begin – x = czuur Begin
Invullen in Q: Q = Kz = x2/(0,999) = 1,7 . 10-5 x = 0,0041 M = [H3O+]
pH = -log [H3O+] = 2,38
*) [CH3COOH] = n/V = (m/M)/V =
12g / 60,053g/mol / 2L = 0,999 M
pH berekenen van een zwak zuur
Sterk zuur
Ioniseert volledig, en de hoeveelheid van het zuur bepaalt direct de hoeveelheid H3O+ ionen en daarmee de pH.
Zwak zuur
Ioniseert niet volledig: er is een evenwicht tussen de hoeveelheid ongeïoniseerd zuur en de hoeveelheid
H3O+ ionen en daarmee de pH.
Berekening via evenwichtsvoorwaarde en BOE schema!
Let op de grootte van concentratie zuur t.o.v. Kz-waarde (als Cz/Kz>100).
Buffers
Bufferoplossing
Oplossing waarin de pH nauwelijks verandert als er een klein beetje zuur of base wordt toegevoegd.
De pH blijft dan ondanks kleine schommelingen in de samenstelling constant, wat goed is voor het leefklimaat en de enzymwerking.
Komt voor in bijvoorbeeld: bloed, speeksel, slootwater.
In het lab: azijnzuur/acetaat (: CH3COOH/CH3COO-) is een voorbeeld van een buffer.
Huiswerk voor volgende les
Lees begrijpend §7.5
Maak opgaven: 36a+c, 37a+c, 38a en 39a+b
Zet op classroom de dag vóór de les
Huiswerk voor volgende les
Lees begrijpend §7.5
Maak opgaven: 36a+c, 37a+c, 38a en 39a+b
Zet op classroom de dag vóór de les
[HZ] / [Z-] = 1 / 1
pH = -log[H3O+]
[H3O+] = 10-pH