Examenbundel H5 paragraaf 12


01


HAVO 5

Drogredenen

Paragraaf 12

Theorie en oefenvragen


12

drogredenen

1 / 17
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolvmbo lwoo, havoLeerjaar 5

In deze les zitten 17 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 15 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les


01


HAVO 5

Drogredenen

Paragraaf 12

Theorie en oefenvragen


12

drogredenen


Leerdoelen

02


Na deze uitleg kun je

1

Uitleg

uitleggen wat een drogreden is

2

Schema’s

zes fouten bij argumentatieschema’s herkennen

3

Discussie

vijf overtredingen van discussieregels herkennen

4

Beoordeling

uitleggen waarom een redenering niet klopt


Drogredenen

03


Een drogreden is een argumentatiefout waardoor een redenering niet logisch of niet aanvaardbaar is.



Onjuist argumentatieschema

De schrijver gebruikt een schema verkeerd. De inhoudelijke relatie tussen standpunt en argument deugt niet.



Overtreding van een discussieregel

De schrijver belemmert een eerlijke discussie, bijvoorbeeld met een aanval, verdraaiing of ontwijking.

Controleer steeds: wat beweert de schrijver en waarom klopt de ondersteuning niet?


Onjuist beroep op oorzaak en gevolg

04


De schrijver behandelt samenhang als een bewezen oorzaak-gevolgrelatie.



Verkeerde richting

De schrijver draait oorzaak en gevolg om.



Te eenvoudige oorzaak

Een gevolg kan meerdere oorzaken hebben, maar de schrijver noemt slechts één oorzaak.

Voorbeeld: de pleidooien voor uitbreiding van de EU hadden effect, want daarna kwamen er nieuwe lidstaten bij.


Kenmerk en voor- en nadelen

05




Onjuist beroep op een kenmerk

Een kenmerk van een persoon of verschijnsel wordt onterecht als typisch voorgesteld, terwijl andere relevante kenmerken ontbreken.



Onjuist beroep op voor- en nadelen

Belangrijke nadelen blijven buiten beeld, voordelen worden overdreven of de gevolgen zijn niet aannemelijk.

Vraag steeds welke informatie ontbreekt en of het genoemde kenmerk werkelijk bepalend is.


Vergelijking

06


Een vergelijking overtuigt alleen als de situaties op de relevante punten overeenkomen.


Situatie A

relevante kenmerken


Situatie B

andere omstandigheden


Drogreden: de verschillen zijn belangrijker dan de overeenkomsten.


Generalisatie en autoriteit

07




Overhaaste generalisatie

De schrijver trekt een algemene conclusie uit te weinig of niet-representatieve voorbeelden.



Onjuist beroep op autoriteit

De bron is niet deskundig op dit onderwerp of heeft belang bij de uitspraak. Soms ontbreekt een controleerbare bron.

Een voorbeeld bewijst geen algemene regel. Een bekende naam is niet automatisch een deskundige bron.


Overtredingen van discussieregels

08


Een redelijke discussie vraagt ruimte voor een standpunt, bewijs en een eerlijke weergave van wat de ander zegt.


persoonlijke aanval


bewijslast ontduiken


cirkelredenering


standpunt vertekenen


publiek bespelen


Persoonlijke aanval en bewijslast

09




Persoonlijke aanval

De schrijver valt de persoon aan in plaats van diens argument. Voorbeeld: ‘Dat rapport telt niet, want de schrijver is bevooroordeeld.’



Ontduiken van bewijslast

De schrijver geeft geen bewijs en verklaart het standpunt vanzelfsprekend. Voorbeeld: ‘Iedereen begrijpt dat deze regel nodig is.’

De persoon is niet het argument. Wie iets beweert, moet het aannemelijk maken.


Cirkelredenering en vertekening

10




Cirkelredenering

Het argument herhaalt het standpunt in andere woorden. Voorbeeld: ‘Deze schoolregel is noodzakelijk, want we hebben hem nodig.’



Vertekenen van een standpunt

De schrijver maakt het standpunt van de ander zwakker, extremer of anders dan bedoeld en bestrijdt daarna die versie.

Controle: levert het argument nieuwe steun en klopt de weergave van het oorspronkelijke standpunt?


Bespelen van het publiek

11


De schrijver probeert emoties of groepsdruk te gebruiken in plaats van een inhoudelijk argument.



‘Wie wil er nu als enige mens op zulke lieve, kleine zeehondjes jagen?’

De formulering stuurt het publiek, maar bewijst het standpunt niet.

Let op woorden die schaamte, angst, medelijden of groepsdruk oproepen.


Stappenplan

12


Een drogreden beoordelen

1

Bepaal het standpunt

2

Zoek het argument

3

Benoem het gebruikte schema of de discussieregel

4

Controleer oorzaak, vergelijking, bron en bewijs

5

Leg precies uit waar de redenering faalt

  1. ‘Sinds ik deze armband draag, haal ik hogere cijfers. De armband veroorzaakt mijn succes.’ Welke drogreden is dit?

A

onjuist beroep op oorzaak en gevolg

B

cirkelredenering

C

persoonlijke aanval

D

onjuist beroep op autoriteit

  1. ‘Mijn buurman haalde zonder te leren een voldoende, dus leerlingen hoeven nooit te leren.’ Welke drogreden herken je?

A

standpunt vertekenen

B

overhaaste generalisatie

C

bewijslast ontduiken

D

bespelen van het publiek

  1. ‘Jij weet niets van klimaatbeleid, want je rijdt zelf auto.’ Welke drogreden is dit?

A

onjuist beroep op vergelijking

B

cirkelredenering

C

persoonlijke aanval

D

onjuist beroep op een kenmerk

  1. ‘Deze maatregel is noodzakelijk, want we kunnen niet zonder deze maatregel.’ Welke drogreden is dit?

A

cirkelredenering

B

overhaaste generalisatie

C

onjuist beroep op autoriteit

D

bewijslast ontduiken

  1. ‘Iedereen weet dat telefoons in de les verboden moeten worden.’ Welke drogreden herken je?

A

bespelen van het publiek

B

standpunt vertekenen

C

bewijslast ontduiken

D

onjuist beroep op voor- en nadelen