Nog één filmpje: waarom stoppen met scrollen zo moeilijk is
# WEEKVANDEMEDIAWIJSHEID
Nog één filmpje…
Waarom is stoppen met scrollen zo moeilijk?
Lesduur is: 20 minIntroductie
Onderdelen in deze les
# WEEKVANDEMEDIAWIJSHEID
Nog één filmpje…
Waarom is stoppen met scrollen zo moeilijk?
Doel van de les: leerlingen begrijpen waarom stoppen met scrollen zo moeilijk is, welke trucs apps gebruiken en wat scrollen met hen doet. De les duurt ongeveer 20 minuten.
Aansluiting: de les past bij het leergebied Digitale geletterdheid van SLO, onderdeel mediawijsheid.
Start: vraag wie er vandaag al op sociale media heeft gekeken voordat hij of zij op school was. Laat de vingers zien en ga meteen door.
Dit leer je vandaag
Je kan uitleggen waarom sociale media zo aantrekkelijk zijn.
1
Je kan drie trucs noemen waarmee apps je aandacht vasthouden.
2
Je kan beschrijven welke invloed scrollen op jou heeft.
3
Doel van de dia: de leerlingen weten wat ze aan het eind van de les kunnen.
Tijd: 1 minuut.
Tip: lees de drie leerdoelen voor en kom er aan het eind van de les op terug. Vraag dan welk doel het best gelukt is.
Bijna nooit
Soms
Vaak
Elke dag
Hoe vaak denk jij: nog een keer scrollen, dan stop ik?
Doel van de dia: de leerlingen verbinden het onderwerp met hun eigen gedrag. Hoort bij leerdoel 3.
Tijd: 3 minuten.
Tip: bespreek de uitslag kort. Vraag een paar leerlingen bij welke app ze dit het vaakst hebben. Er is geen goed of fout antwoord.
Extra vraag voor snelle leerlingen: hoe lang denk je dat je gisteren op sociale media zat? Check het daarna in de schermtijd-instellingen van je telefoon.
Waarom voelt het zo fijn?
Je brein houdt van beloningen. Verwacht je iets leuks, dan maakt je brein dopamine aan. Die stof geeft je zin om door te gaan.
Op sociale media weet je nooit wat er komt. Het ene filmpje is saai, het volgende supergrappig. Die verrassing houdt je vast, net als bij een gokkast.
Variabele beloning
Een beloning die je niet kunt voorspellen. Daardoor blijf je zoeken.
# kernbegrip
nog eentje… en nog eentje…
1.204 likes
Doel van de dia: uitleggen waarom scrollen aantrekkelijk is. Hoort bij leerdoel 1.
Tijd: 2 minuten.
Uitleg: dopamine is een stof in de hersenen die een rol speelt bij motivatie. Het brein maakt dopamine aan als het een beloning verwacht, niet alleen als de beloning er is. Daardoor zet een beloning die soms wel en soms niet komt mensen aan tot blijven zoeken. In de psychologie heet dat een variabele beloning. Een gokkast werkt op dezelfde manier: je weet nooit wanneer je wint.
Hulp voor wie vastloopt: vergelijk het met een zak chips met af en toe een extra lekkere chip. Je blijft pakken om die ene te vinden.
Zo houden apps je vast
Eindeloos scrollen
De feed heeft geen einde. Je stopt dus nooit vanzelf.
Autoplay
Het volgende filmpje start vanzelf.
Algoritme
De app leert wat jij leuk vindt en laat daar meer van zien.
Meldingen
Een seintje lokt je terug naar de app.
Likes
Je wilt weten wat anderen van je post vinden.
Streaks
Je wilt je reeks van dagen achter elkaar niet kwijtraken.
Doel van de dia: zes trucs laten zien waarmee apps de aandacht vasthouden. Hoort bij leerdoel 2.
Tijd: 2 minuten.
Uitleg: de eerste drie trucs zorgen er vooral voor dat je blijft kijken als je eenmaal in de app zit. Meldingen, likes en streaks zorgen er vooral voor dat je de app opnieuw opent. Het algoritme maakt de feed zo persoonlijk dat er bijna altijd iets tussen zit dat jij interessant vindt.
Verdieping: Aza Raskin ontwierp in 2006 het eindeloos scrollen. In 2018 vertelde hij aan de BBC dat hij spijt heeft van wat zijn uitvinding met de aandacht van mensen doet.
Tip: vraag welke truc de leerlingen het meest herkennen bij hun eigen favoriete app.
Sleep elke truc naar wat hij met jou doet.
Je opent de app
Je stopt niet met kijken
Meldingen
Eindeloos scrollen
Streaks
Algoritme
Likes
Autoplay
Doel van de dia: de trucs koppelen aan hun effect. Hoort bij leerdoel 2.
Tijd: 3 minuten.
Goed antwoord: je opent de app door meldingen, likes en streaks. Je stopt niet met kijken door eindeloos scrollen, autoplay en het algoritme.
Tip: sommige leerlingen zullen zeggen dat een truc bij allebei past. Dat klopt deels: likes houden je ook in de app. Vraag hen uit te leggen waarom, dat laat zien dat ze het snappen.
Hulp voor wie vastloopt: stel bij elke truc de vraag of hij werkt als je de app nog dicht hebt, of pas als je al aan het kijken bent.
Wat doet scrollen met jou?
Wat het je kan geven
Contact met vrienden
Ontspanning na een drukke dag
Nieuwe ideeën en informatie
Wat het je kan kosten
Minder slaap als je laat nog scrolt
Moeite om je te concentreren
Jezelf vergelijken met anderen
Meer tijd kwijt dan je wilde
Doel van de dia: de invloed van scrollen bespreken, met de goede en de minder goede kanten. Hoort bij leerdoel 3.
Tijd: 4 minuten.
Werkwijze: de punten staan nog niet op de dia. Laat de leerlingen eerst een minuut zelf nadenken of met hun buur overleggen: wat geeft scrollen jou, en wat kost het je? Verzamel een paar antwoorden. Klik daarna om de punten bij geven te tonen en klik nog een keer voor de punten bij kosten. Vergelijk ze met wat de klas zelf bedacht.
Uitleg: sociale media zijn niet goed of slecht. Ze geven jongeren contact, ontspanning en informatie. Tegelijk laat onderzoek van het Trimbos-instituut zien dat veel scrollen samengaat met minder en slechter slapen, moeite met concentreren en jezelf vergelijken met anderen. Het verschil zit vaak in hoeveel tijd je eraan besteedt en op welk moment.
Tip: vraag welke kant voor hen het zwaarst weegt. Laat beide kanten bestaan, het doel is bewustwording.
Wanneer merk jij dat scrollen invloed op je heeft?
Hulpzin: Als ik … scrol, merk ik dat …
Doel van de dia: de leerlingen beschrijven de invloed van scrollen op henzelf. Hoort bij leerdoel 3.
Tijd: 4 minuten.
Goed antwoord: een goed antwoord noemt een concreet moment en wat de leerling dan merkt, bijvoorbeeld: als ik voor het slapen scrol, val ik later in slaap.
Hulp voor wie vastloopt: de hulpzin staat op de dia. Denk aan momenten als huiswerk maken, voor het slapen of samen met vrienden.
Extra vraag voor snelle leerlingen: welke truc uit deze les werkt het sterkst bij jou, en wat zou je ertegen kunnen doen?
Afsluiting: kom terug op de drie leerdoelen en vraag welk doel het best gelukt is.
Doel van de dia: de les afsluiten en verwijzen naar meer lessen van LessonUp.
Tijd: 1 minuut.
