Les 2 - Wegen

PRACTICUM · OP1 OPLOSSINGEN BEREIDEN

Meten en wegen

in het laboratorium

Experiment 1 — Wegen en notatie: de analytische balans en de bovenweger

Koning Willem I College

1 / 24
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBiologieMBOStudiejaar 1

In deze les zitten 24 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 30 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

PRACTICUM · OP1 OPLOSSINGEN BEREIDEN

Meten en wegen

in het laboratorium

Experiment 1 — Wegen en notatie: de analytische balans en de bovenweger

Koning Willem I College

AAN HET EINDE VAN DIT PRACTICUM

Leerdoelen


De juiste balans kiezen

De student kan bepalen welke balans (analytisch of bovenweger) past bij de gevraagde nauwkeurigheid.


De balans correct gebruiken

De student kan de analytische balans en de bovenweger op de juiste manier bedienen.


Correct noteren in het labjournaal

De student kan metingen en berekeningen op de juiste manier vastleggen in het labjournaal.

02

OVERZICHT

Wat ga je vandaag doen?


1

Voorbereiding

Lees de instructies voor de analytische balans en de bovenweger.


2

Deel 1 — Theorie

Drie theorieopdrachten over absolute fout en weeggrenzen.


3

Deel 2 — Praktijk

Zes weegoefeningen in het lab, resultaten in een weegrapport.


4

Extra opdracht

Oplosbaarheid van keukenzout bepalen met de bovenweger.

Verwerk al je antwoorden in het invulblad en labjournaal.

03

VOORBEREIDENDE TAAK · INSTRUCTIE 1

De analytische balans


NAUWKEURIGHEID: 0,1 mg

Controleer of de balans waterpas staat.

Houd tijdens het aflezen van de massa, tijdens de autozero-instelling én tijdens het tarreren alle deurtjes dicht.

Voeg stoffen buiten de balans toe aan het weegvoorwerp (weegflesje, weegschuitje of weegpapiertje).

Analytische balans

04

VOORBEREIDENDE TAAK · INSTRUCTIE 1 (VERVOLG)

Absolute fout en weeggrenzen

In elke meting zit een onnauwkeurigheid: dit noemen we de absolute fout.


Absolute fout = 0,1 mg

m = 123,3 mg ± 0,1 mg

betekent: de juiste massa ligt tussen

123,2 mg en 123,4 mg

Correct gebruikt geeft de analytische balans altijd een afwijking van maximaal 0,1 mg — dit staat op de balans als d = 0,1 mg.


Weeggrenzen: ±10%

Voorschrift: "Weeg ca. 100 mg af, nauwkeurig op 0,1 mg."

100 mg − 10% = 90 mg

100 mg + 10% = 110 mg

Je mag dus 10% afwijken van de gevraagde hoeveelheid: dit zijn de weeggrenzen.

05

VOORBEREIDENDE TAAK · INSTRUCTIE 2

De bovenweger


NAUWKEURIGHEID: 0,01 g

Controleer of de bovenweger waterpas staat.

Voeg geen stoffen toe aan het weegvoorwerp terwijl dit op de bovenweger staat.


m = 0,563 g ± 0,01 g

Juiste massa ligt tussen 0,553 g en 0,573 g.

Weeggrenzen bij "ca. 0,600 g, nauwkeurig 0,01 g": 0,540 g – 0,660 g

Bovenweger

07

Invuloefening

In het voorschrift staat: "Weeg ca. 300 mg af, nauwkeurig op 0,1 mg."
Je gebruikt een analytische balans. De ondergrens is 270 mg en de bovengrens is 330 mg. Dit zijn de weeggrenzen.

analytische balans
270 mg
330 mg
bovenweger
295 mg
305 mg
280 mg
320 mg

In het voorschrift staat: "Weeg ca. 800 mg calciumcarbonaat af, nauwkeurig op 10 mg."


Welke balans gebruik je?

A

Analytische balans

B

Bovenweger

C

Je kan ze allebei gebruiken

D

Geen van beide

Koppel de balans aan de juiste nauwkeurigheid.

0,1 mg

0,01 g

10 mg

Analytische balans

Bovenweger

Analytische balans

Bovenweger

OPDRACHTEN · IN HET INVULBLAD TE VERWERKEN

Deel 1 — Theorieopdrachten


Opdracht 1

Goed of fout?

Beoordeel een handeling van analist A met het weegflesje en beargumenteer je antwoord.


Opdracht 2

Keukenzout wegen

Bereken de weeggrenzen bij ca. 200 mg, nauwkeurig op 0,1 mg, en controleer het weegrapport.


Opdracht 3

Calciumcarbonaat wegen

Bereken de weeggrenzen bij ca. 800 mg, nauwkeurig op 10 mg, en controleer het weegrapport.

10

Analist A weegt een stof af met de analytische balans en gebruikt een weegflesje. Na het inwegen brengt hij de stof over in een erlenmeyer. Om ervoor te zorgen dat er niets in het weegflesje achterblijft, veegt hij dit schoon met een kwastje. Is dit een goede of foute handeling?

OPDRACHTEN · IN HET INVULBLAD TE VERWERKEN

Deel 2 — Materiaal en middelen

Keukenzout (NaCl)

Aceton

Calciumcarbonaat (CAS 471-34-1)

Weegpapiertje

Weegflesje

Pasteurpipet

Analytische balans

Bovenweger

13

OPDRACHTEN · IN HET INVULBLAD TE VERWERKEN

Praktijkopdrachten 4 t/m 9


4

Massa weegflesje + deksel bepalen (analytische balans).


5

Weegpapiertje + 20 potloodstrepen: massa potloodstrepen berekenen.


6

Weegflesje + water: massa na 60 sec. opnieuw bepalen. Conclusie?


7

Weegflesje + aceton: massa na 60 sec. opnieuw bepalen. Conclusie?


8

Horlogeglas: schepje keukenzout afwegen tot ca. 200 mg (±10%).


9

Aansteker wegen, 10 sec. laten branden, opnieuw wegen. Conclusie?

Verwerk elk resultaat in een weegrapport in het labjournaal.

14

REKENVOORBEELD · VERSCHILWEGING

Massa bepalen met een weegpapiertje

Een klein object of een beetje stof weeg je niet los, maar via het verschil tussen twee wegingen.

1

Weeg het lege weegpapiertje en noteer de massa.

2

Leg het object (of de stof) op het papiertje en weeg opnieuw.

3

Trek de eerste massa af van de tweede: dat is de massa van het object.


VOORBEELD

massa weegpapiertje + object

289,7 mg

− massa weegpapiertje (leeg)

145,2 mg

massa object

144,5 mg

Voorschrift: "weeg ca. 150 mg af op 0,1 mg nauwkeurig" — analytische balans.

Dezelfde methode gebruik je bij opdracht 4 (weegflesje + deksel) en opdracht 5 (weegpapiertje + potloodstrepen).

14

CORRECT NOTEREN IN HET LABJOURNAAL

Voorbeeld: een ingevuld weegrapport


WEEGRAPPORT

Opdracht 2 — keukenzout

Datum

15-09-2026

Analist

J. de Vries

Stof

Keukenzout (NaCl)

Gebruikte balans

Analytische balans

Massa weegflesje

218,3 mg

Weeggrenzen (ca. 200 mg)

180,0 mg < m < 220,0 mg


Binnen de weeggrenzen — meting geldig

Welke balans?

Vermeld altijd welke balans je hebt gebruik.

Juiste aantal decimalen

Rond de massa af op het aantal decimalen dat bij die balans hoort (0,1 mg of 0,01 g).

Stof en datum

Noteer de volledige stofnaam (of formule) en de datum voor traceerbaarheid.

13

Massa weegflesje + stof

418,3 mg

Massa stof

218,3 mg

Je weegt een weegflesje met aceton. Je haalt het dekseltje eraf, wacht 60 seconden, doet het dekseltje terug en weegt opnieuw. Wat gebeurt er met de massa?

A

De massa stijgt

B

De massa daalt

C

De massa blijft gelijk

D

Dat kun je met wegen niet meten

EXTRA OPDRACHT · MASSABEPALINGEN MET DE BOVENWEGER

Oplosbaarheid van keukenzout

Je maakt een verzadigde keukenzoutoplossing (NaCl) en bepaalt de oplosbaarheid in water.

1. Weeg ca. 25 g NaCl af (bovenweger, 0,01 g nauwkeurig).

2. Los op in 100 ml water; roer 5 min. tot een verzadigde oplossing ontstaat.

3. Bepaal de massa van het kroesje en meet de temperatuur van de oplossing.

4. Breng 5,0 ml oplossing over in het kroesje.

5. Verwarm voorzichtig; droog 15 min. in de droogstoof bij 105 °C.

6. Laat 15 min. afkoelen in de exsiccator; bepaal de massa en bereken de oplosbaarheid (g/L).

16

NOTEREN IN HET LABJOURNAAL

Weegrapport en berekeningsrapport


Weegrapport

massa kroesje + zout (g): __________

massa kroesje leeg (g): __________

massa zout (g): __________


Berekeningsrapport

volume oplossing (ml): 5,00

massa zout (g): __________

massaconcentratie (g/L): __________

temperatuur verzadigde oplossing (°C): __________

Noteer altijd het aantal decimalen dat past bij de balans die je hebt gebruikt.

17

SAMENVATTING

Wat je vandaag gaat leren

De juiste balans kiezen op basis van de gevraagde nauwkeurigheid.

De analytische balans en de bovenweger correct gebruiken.

Metingen en berekeningen correct noteren in het labjournaal.


Aan de slag

Verwerk je resultaten en berekeningen in het invulblad en het labjournaal.

19

Slide titel

Slide tekst