Expressie, oorlog en avant-garde: kunst in de vroege 20e eeuw

Expressie, oorlog en avant-garde: kunst in de vroege 20e eeuw

1 / 31
volgende
Slide 1: Slide
newEditorKunstMiddelbare schoolhavoLeerjaar 4

In deze les zitten 31 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 10 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Expressie, oorlog en avant-garde: kunst in de vroege 20e eeuw

Wat weet jij al over het modernisme in kunst en muziek?

Leerdoel van deze les

Aan het einde van de les kun je de opkomst van expressieve, abstracte en moderne kunststromingen in de vroege 20e eeuw uitleggen, met oog voor de invloed van oorlog en techniek.

Wat is modernisme?

Modernisme is de verzamelnaam voor vernieuwende kunstvormen die rond 1900 ontstonden en zich afzetten tegen traditionele regels.

Brits antwoord op futurisme

Futurisme was een modern-abstracte Britse kunststroming. Kort na ontstaan verdween de stijl door het uitbreken van WOI.

Futurisme en camouflage

De abstracte stijl van futurisme werd als camouflage op boten gebruikt tijdens WOI.

Expressie in kunst en muziek

Arnold Schönberg’s Erwartung: muziek als nachtmerrie, niet gebonden aan harmonie, gedreven door expressie.

Innerlijke beleving

Begin 20e eeuw kregen gevoel en innerlijke beleving voorrang boven het weergeven van de zichtbare wereld.

Voorbeeld

Freud, onderbewuste en expressie

Sigmund Freuds theorieën over het onderbewuste inspireerden kunstenaars om te zoeken naar wat verborgen was in het brein.

Hoekige vormen en expressionisme

Expressionisten vonden dat vaste regels de directe, expressieve uitdrukking in de weg stonden.

Les Ballets Russes: expressieve dans

Het gezelschap bracht revolutionaire dans: stampende bewegingen, abstracte muziek, voeten naar binnen gedraaid.

Expressionistische film

De eerste expressionistische films gebruikten onrealistische decors en horrorelementen om emoties uit te drukken.

Inspiratie door niet-westerse kunst

Niet-westerse kunst en vormen werden gezien als puur en inspirerend voor modernistische kunstenaars.

‘Het primitieve’

Picasso’s Les demoiselles d’Avignon

Contrasterende kleuren, hoekige vormen, geen onderscheid tussen voor- en achtergrond. Voorloper van het kubisme.

Jazz en de invloed van diverse culturen

Jazz ontstond in Storyville, een smeltkroes van culturen. Improvisatie en expressie stonden centraal.

Chicago jazz en Dixieland

Na de sloop van Storyville verhuist jazz naar Chicago. Daar krijgt het nieuwe instrumenten, zoals gitaar en contrabas, en komt er meer ruimte voor solo’s.

Swing en bigbands

Swing is dansbare jazz gespeeld door grote orkesten, met vernieuwers als Louis Armstrong en Duke Ellington.

Surrealisme: dromen boven werkelijkheid

Inspiratiebron

Toeval en creatie

Sigmund Freud’s ideeën over dromen beïnvloeden surrealisten zoals Salvador Dalí.

Cadavre exquis en ready-mades, zoals de fontein van Marcel Duchamp, benadrukken het concept boven de uitvoering.

De impact van oorlog op kunst

Eerste Wereldoorlog beïnvloedde kunstenaars diep. Het aanvankelijke optimisme van het futurisme verdween door de wreedheid van oorlog.

Dada: antikunst en betekenisloosheid

Dada ontstond als reactie op de oorlog. Kunst hoefde geen schoonheid of betekenis te hebben.

Entartete Kunst en onderdrukking

In Duitsland was alleen realistische kunst toegestaan. Expressionistische, jazz en kubistische kunstenaars werden onderdrukt.

Propaganda en moderne media

Film en radio werden krachtige middelen voor propaganda, met als bekend voorbeeld 'Triumph des Willens'.

Het machinetijdperk: kunst & techniek

Een nieuwe fascinatie voor techniek leidde tot experimenten met snelheid, abstractie en montage, zichtbaar in kunst en film.

Abstracte muziek en nieuwe systemen

12-toonssysteem

Muziek als inspiratie

Het ritme van de metropool, swing in dans en de explosie van jazz bepaalden de muziek van deze tijd.

Arnold Schönberg ontwikkelde het 12-tonensysteem, zonder harmonie. Muziek werd bijna helemaal abstract.

Conclusie: een tijd van radicale vernieuwing

De vroege 20e eeuw stond in het teken van experiment, expressie, oorlog en techniek. Modernisme beïnvloedt nog steeds onze kijk op kunst en cultuur.

Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.

Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.

Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.

Wat was de focus van het expressionisme?

A

Expressie van innerlijke gevoelens

B

Weergeven van zichtbare werkelijkheid

Wie was de componist van 'Erwartung'?

A

Igor Stravinsky

B

Arnold Schönberg

Wat is de betekenis van 'scat'?

A

Een dansstijl uit de jaren '20

B

Zingen met betekenisloze klanken

Wie is de oprichter van het surrealisme?

A

André Breton

B

Salvador Dali

Wat inspireerde de kunstenaars in het expressionisme?

A

Niet-westerse kunst

B

Enkel Europese tradities