Ethisch argumenteren in de zorgpraktijk
Ethisch argumenteren in de zorgpraktijk
Deze slide heeft geen instructies
Internationaal project
We krijgen in algemene termen terug van onze samenwerkingspartners in Roemenië en België dat hun studenten geen antwoord op hun mails krijgen en daardoor hinder in hun voortgang ondervinden.
Iedere COIL groep checkt nu eerst de mail.
Staan er nog mails open met betrekking tot dit onderwerp dan verwachten wij van jullie dat jullie daar vandaag nog op reageren. Wij verwachten van jullie dat jullie nu en in de toekomst de professionaliteit laten zien die wij als minimaal vereiste voor onze beroepsgroep noodzakelijk achten.
Ik weet dat het lastig checken is maar als het je lukt om een idee te krijgen of er veel onbeantwoorde mails zijn dan hoor ik dat graag verder zonder namen of klas hoor maar ben wel benieuwd naar de omvang van dit 'probleem'.
Deze slide heeft geen instructies
Wat weet jij al over ethisch argumenteren?
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoelen
Aan het eind van deze les kun je:
een ethisch standpunt formuleren,
dit onderbouwen met de SAB-methode,
de onderliggende waarden benoemen,
drogredenen herkennen,
met je samenwerkingsgroep deelnemen aan een lagerhuisdebat over ethisch dilemma.
Deze slide heeft geen instructies
Startvraag
Waarom moet een verpleegkundige zijn morele keuzes kunnen uitleggen? (open vraag, denken-paar-delen)
Think - pair - share
Reflectie
Wanneer moest jij uitleggen waarom je iets vond? Wat vond je lastig?
Deze slide heeft geen instructies
Waarom is argumenteren in de zorg belangrijk?
Je keuzes toelichten is essentieel voor samenwerking en vertrouwen binnen het team en richting patiënten.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is de SAB-methode?
SAB staat voor Standpunt, Argument, Bewijs. Deze structuur helpt je om helder en onderbouwd te spreken.
Het SAB-model is een didactische vereenvoudiging van het argumentatiemodel van Toulmin, zoals toegepast in onderwijs en debatdidactiek (o.a. SLO; Nederlands Debat Instituut).
Uitleg SAB-methode
Standpunt (S)
Wat vind je dat er moet gebeuren?
Argument (A) en Bewijs (B)
Waarom? (A) Waarop baseer je dit? (B)
S:
Een verpleegkundige moet altijd eerlijk zijn tegen de patiënt over behandelgrenzen.
A:
Omdat eerlijkheid nodig is om de autonomie van de patiënt te respecteren.
B:
Zonder volledige informatie kan een patiënt geen geïnformeerde keuze maken, wat in strijd is met professionele zorgnormen.
Deze slide heeft geen instructies
“Ik vind” is geen argument!
Een standpunt zonder onderbouwing is niet overtuigend. Argumenten en bewijzen maken het verschil.
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeeld uit de praktijk
Stel er is personeelstekort op jouw afdeling. Moet de zorg dan tijdelijk worden versoberd? Denk na over je eigen visie.
Deze slide heeft geen instructies
Oefening: formuleer een SAB
Stelling: ‘Bij personeelstekort mag de zorg tijdelijk worden versoberd.’ Formuleer jouw standpunt met de SAB-methode.
Deze slide heeft geen instructies
Poll
Eens of oneens met de stelling? Vul in en bespreek de eerste voor- en tegenargumenten kort klassikaal.
Deze slide heeft geen instructies
Van argument naar waarde
De beroepscode benoemt en onderbouwt onder andere:
Autonomie (zelfbeschikking en informed consent)
Zorgzaamheid en betrokkenheid
Niet-schaden en veiligheid
Rechtvaardigheid (gelijke en eerlijke zorg)
Privacy en vertrouwelijkheid
Professionaliteit en verantwoordelijkheid
We gaan van argument naar waarde omdat ethiek niet gaat over wie het beste argument heeft, maar over welke waarden we bereid zijn te beschermen of op te offeren.
De waarden autonomie, zorgzaamheid, rechtvaardigheid, niet-schaden, privacy en professionaliteit zijn expliciet verankerd in de beroepscode van verpleegkundigen en vormen daarmee een legitiem en officieel ethisch kader voor verpleegkundig handelen.
Naast de beroepscode bestaat er een bio-ethisch denkkader waarin ‘weldoen’ een expliciet principe is. Wat in theorie ‘weldoen’ heet, komt in de beroepscode terug als zorgzaamheid en professioneel handelen.
Van argument naar waarde
Veiligheid / niet-schaden
(voorkomen dat de patiënt schade oploopt)
Autonomie
(respect voor zelfbeschikking)
Waarde eronder
“We moeten ons aan het protocol houden, ook al wil de patiënt iets anders.”
“De patiënt moet deze beslissing zelf kunnen nemen.”
Argument
Een argument gaat over wat je doet of zegt in deze situatie;
een waarde gaat over wat je daarbij moreel wilt beschermen.
Deze slide heeft geen instructies
Opdracht: benoem de waarde
Koppel bij andermans argument de onderliggende waarde. Bespreek in tweetallen.
Je mag hierbij de beroepscode gebruiken ter inspiratie
Deze slide heeft geen instructies
Herken drogredenen in discussies
Let op veelvoorkomende drogredenen: beroep op autoriteit, emotioneel appel, valse tegenstelling, etc.
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeelden van drogredenen
Beroep op autoriteit
‘De arts zegt dat het zo moet, dus is het goed.’
‘Of we doen alles, of we doen niets voor de patiënt.’
Valse tegenstelling
Deze slide heeft geen instructies
Opdracht: herken en verbeter het argument
Lees het argument en zoek de drogreden. Verbeter het zodat het standhoudt in een ethische dialoog.
Deze slide heeft geen instructies
Samen oefenen met casussen
Werk in groepjes en pas de SAB-methode toe op een casus uit de praktijk.
Deze slide heeft geen instructies
Feedbackronde
Geef elkaar feedback op het formuleren van standpunten, argumenten en het benoemen van waarden.
Deze slide heeft geen instructies
Reflectievraag
Wat helpt jou om een ethisch standpunt professioneel te verwoorden? (open reflectie, klassikaal delen)
Deze slide heeft geen instructies
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Deze slide heeft geen instructies
Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.
Deze slide heeft geen instructies
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.
Deze slide heeft geen instructies